การพัฒนาสมรรถนะการรู้จักและเข้าใจชุมชนของนักเรียนประถมศึกษา ผ่านกระบวนการเรียนรู้เชิงพื้นที่ในพื้นที่ชุมชนป่าคลอก จังหวัดภูเก็ต
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาสมรรถนะการรู้จักและเข้าใจชุมชนของนักเรียนประถมศึกษา ผ่านกระบวนการเรียนรู้เชิงพื้นที่ในบริบทชุมชนป่าคลอก จังหวัดภูเก็ต และศึกษาผลของการจัดกระบวนการเรียนรู้เชิงพื้นที่ต่อการเปลี่ยนแปลงของชุมชนป่าคลอก จังหวัดภูเก็ต โดยการดำเนินการวิจัยใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research) มีกลุ่มเป้าหมายเป็นนักเรียนระดับประถมศึกษาจำนวน 34 คน และกลุ่มผู้ให้ข้อมูลเพิ่มเติม ประกอบด้วย ครู นักศึกษาครู และผู้แทนชุมชน จำนวน 20 คน สำหรับกระบวนการเรียนรู้เชิงพื้นที่ ผ่านกิจกรรม การอบรมเชิงปฏิบัติการ “มัคคุเทศก์น้อยกับการบริการเส้นทางการท่องเที่ยวชุมชนป่าคลอก” การอบรมกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ “18 จุดเช็กอินชุมชนป่าคลอก” การผลิตสื่อวิดีโอผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัล (Cap-Cut และ TikTok for Brand & Content Creator) และการนำเสนอผลงานเชิงสร้างสรรค์ (Pitching Navigator) ข้อมูลถูกรวบรวมจากแบบวัดสมรรถนะการสังเกต การสัมภาษณ์ และการสะท้อนคิดของผู้เรียน แล้ววิเคราะห์เชิงเนื้อหา (Content Analysis)
ผลการวิจัยพบว่า ก่อนการจัดกิจกรรม นักเรียนประถมศึกษามีสมรรถนะการรู้จักและเข้าใจชุมชน ร้อยละ 51.00 อยู่ในระดับพัฒนาแต่ภายหลังจากการเข้าร่วมกิจกรรม มีระดับสมรรถนะพัฒนาขึ้นสู่ระดับชำนาญ (ร้อยละ 37.20) และเชี่ยวชาญ (ร้อยละ 43.10) ทั้ง 3 ด้าน ได้แก่ (1) ความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับชุมชน (2) ทักษะการสื่อสารและการมีส่วนร่วมกับชุมชน และ (3) คุณลักษณะของการเป็นพลเมืองที่ตระหนักในคุณค่าท้องถิ่น แสดงให้เห็นว่าผลของการจัดกระบวนการเรียนรู้เชิงพื้นที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของชุมชนป่าคลอกในสี่มิติ ได้แก่ (1) ด้านการศึกษา เกิดการเรียนรู้ฐานชุมชนที่เชื่อมโยงกับชีวิตจริง (2) ด้านสังคม เกิดความร่วมมือระหว่างโรงเรียน ชุมชน และสถาบันอุดมศึกษา (3) ด้านเศรษฐกิจ เกิดการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์และกระตุ้นเศรษฐกิจฐานราก และ (4) ด้านสิ่งแวดล้อม นักเรียนเกิดจิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมท้องถิ่น กระบวนการเรียนรู้เชิงพื้นที่จึงเป็นแนวทางสำคัญในการพัฒนาสมรรถนะการรู้จักและเข้าใจชุมชนของผู้เรียน และสามารถขยายผลสู่การออกแบบการจัดการเรียนรู้ฐานสมรรถนะที่ส่งเสริมการเป็นพลเมืองแห่งการเรียนรู้ในระดับพื้นที่ได้อย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสารเอกสารอ้างอิง
ธีรเดช โกมลสกุล. (2566). การจัดการเรียนรู้เชิงพื้นที่เพื่อเสริมสร้างสมรรถนะผู้เรียนในบริบทท้องถิ่น. วารสารครุศาสตร์ราชภัฏภูเก็ต, 6(1), 91–108.
วีระพงษ์ สงวนวงศ์. (2564). สมรรถนะการเรียนรู้ของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21. โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2565). รายงานการปฏิรูปหลักสูตรและการเรียนรู้เพื่อพัฒนาสมรรถนะผู้เรียน. กระทรวงศึกษาธิการ.
สุภัทรา สังข์ทอง. (2565). การพัฒนาการเรียนรู้ฐานชุมชนเพื่อส่งเสริมสมรรถนะของนักเรียนระดับประถมศึกษา. วารสารศึกษาศาสตร์, 49(2), 35–50.
Anderson, T., & Shattuck, J. (2012). Design-based research: A decade of progress in education research? Educational Researcher, 41(1), 16–25.
Barab, S. A., & Squire, K. (2004). Design-based research: Putting a stake in the ground. The Journal of the Learning Sciences, 13(1), 1–14.
Brookfield, S. D. (2017). Becoming a critically reflective teacher (2nd ed.). Jossey-Bass.
Choi, H., Kim, M., & Park, J. (2024). Social-constructivist learning and students’ participatory skills in blended learning environments. Computers & Education, 212, 105008.
Gita, R., Alwi, M., & Nur, F. (2025). Digital storytelling as a tool for enhancing communication and self-expression among learners. Journal of Educational Multimedia and Hypermedia, 34(2), 85–102.
Gruenewald, D. A. (2003). The best of both worlds: A critical pedagogy of place. Educational Researcher, 32(4), 3–12.
Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Prentice Hall.
Mendez, P. (2024). Fostering civic engagement through place-based learning: Insights from community-university partnerships. Teaching and Teacher Education, 136, 104510.
Mercier, J., López, D., & Fontaine, C. (2025). Place-based education and systems thinking for sustainability learning. Environmental Education Research, 31(1), 14–29.
OECD. (2020). A framework for regulatory policy evaluation. OECD Publishing.
Smith, G. A. (2002). Place-based education: Learning to be where we are. Phi Delta Kappan, 83(8), 584–594.
Sobel, D. (2004). Place-based education: Connecting classrooms and communities. The Orion Society.
Sterling, S. (2021). Sustainable education: Re-visioning learning and change. Green Books.
UNESCO. (2017). Education for sustainable development goals: Learning objectives. UNESCO Publishing.
Yemini, M., Reimers, F., & Ben-Porath, S. (2023). Educating for global citizenship in a changing world. Educational Review, 75(3), 325–342.
