ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะทุพโภชนาการในกลุ่มเด็กชาวไทยภูเขา อำเภอแม่สรวย จังหวัดเชียงราย

บทคัดย่อ

ภาวะโภชนาการในเด็กก่อนวัยเรียนยังคงเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญ โดยเฉพาะปัญหาภาวะโภชนาการต่ำกว่าเกณฑ์ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะทุพโภชนาการในกลุ่มเด็กชาวไทยภูเขา อำเภอแม่สรวย จังหวัดเชียงราย ซึ่งอาศัยอยู่ในครัวเรือนที่มีข้อจำกัดด้านความเป็นอยู่ เป็นการวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบย้อนหลัง จากผลไปหาเหตุ กลุ่มศึกษาเป็นผู้ดูแลของเด็ก อายุ 0 – 5 ปี เกณฑ์น้ำหนักน้อยและน้ำหนักค่อนข้างน้อย 64 คน กลุ่มควบคุมเป็นผู้ดูแลของเด็กที่เกณฑ์น้ำหนักตามเกณฑ์ 153 คน โดยเครื่องมือเป็นแบบสอบถามเกี่ยวกับมารดา ข้อมูลพื้นฐานครอบครัว ความรู้ และความเชื่อเกี่ยวกับอาหารและโภชนาการ ข้อมูลด้านโภชนาการของเด็ก วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณ ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มศึกษามารดา มีอายุ 21 - 30 ปี ร้อยละ 48.4 เป็นชนเผ่าลาหู่มากที่สุด ร้อยละ 67.2 เด็กมีน้ำหนักแรกคลอด 2.5 กิโลกรัมขึ้นไป ร้อยละ 90.6 เด็กไม่มีประวัติการเจ็บป่วยด้วยโรคอุจจาระร่วง ร้อยละ 60.9 ผู้ดูแลของกลุ่มศึกษามีความรู้ในระดับดีมาก และมีความเชื่ออยู่ในระดับสูง ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อภาวะทุพโภชนาการ ได้แก่ ชาติพันธุ์ลาหู่ (OR (95% CI) = 2.1(1.1-4.0), p-value = 0.02) จำนวนสมาชิกในครัวเรือน (OR (95% CI) = 2.9 (1.1-7.9), p-value = 0.04) บุตรเพศชาย และอายุ 36 เดือนขึ้นไป (OR (95% CI) = 0.4 (0.1-1.0), p-value = 0.04) และประวัติการป่วยด้วยโรคอุจจาระร่วง (OR (95% CI) = 2.6 (1.4-5.0), p-value = 0.003) งานวิจัยนี้ทำให้ทราบถึงปัจจัยที่ส่งผลให้เกิดภาวะทุพโภชนาการ และสามารถนำไปวางแผนส่งเสริมสุขภาพของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลด้านโภชนาการ ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการเลี้ยงดูของผู้ดูแลได้