ผลของการให้บริบาลทางเภสัชกรรมต่อการป้องกันภาวะไตเป็นพิษจากยา Tenofovir Disoproxil Fumarate ในผู้ติดเชื้อเอชไอวี โรงพยาบาลกุสุมาลย์ จังหวัดสกลนคร
คำสำคัญ:
การบริบาลทางเภสัชกรรม, ทีโนโฟเวียร์, ปัญหาจากการใช้ยา, ผู้ติดเชื้อเอชไอวี, ภาวะไตเป็นพิษบทคัดย่อ
ยา Tenofovir disoproxil fumarate (TDF) เป็นยาต้านไวรัสชนิด Nucleotide reverse transcriptase inhibitor ที่มีความสำคัญในการรักษาผู้ติดเชื้อเอชไอวี แต่มีความเสี่ยงในการเกิดภาวะไตเป็นพิษ ซึ่งเป็นข้อจำกัดของการใช้ยานี้ การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลการให้บริบาลทางเภสัชกรรมในการลดอุบัติการณ์ภาวะไตเป็นพิษดังกล่าว โดยเปรียบเทียบอุบัติการณ์ก่อนและหลังการให้บริบาลทางเภสัชกรรม ศึกษาปัญหาจากการใช้ยา (DRPs) และประเมินความพึงพอใจของทีมสหวิชาชีพ การศึกษานี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง ในผู้ติดเชื้อเอชไอวีที่ได้รับยา TDF ณ โรงพยาบาลกุสุมาลย์ จังหวัดสกลนคร ระหว่างเดือนตุลาคม พ.ศ. 2567 ถึงมีนาคม พ.ศ. 2568 โดยเปรียบเทียบข้อมูล 2 กลุ่ม คือ กลุ่มก่อนและหลังการให้บริบาลทางเภสัชกรรม (กลุ่มละ 40 คน) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติ Chi-square ผลการศึกษาพบว่า หลังการให้บริบาลทางเภสัชกรรม พบอุบัติการณ์ภาวะไตเป็นพิษลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ จาก 22.5% เหลือ 5.0% (p-value < 0.05) ตรวจพบ DRPs 10 รายการ แก้ไขได้ 9 รายการ (90.0%) DRPs ที่พบบ่อยที่สุด คือ การใช้ยาในขนาดที่ไม่เหมาะสมกับการทำงานของไต ทีมสหวิชาชีพมีความพึงพอใจต่อการให้บริบาลทางเภสัชกรรมระดับมากที่สุด (
= 4.64 ± 0.49) สรุปการให้บริบาลทางเภสัชกรรมแบบเป็นระบบสามารถลดอุบัติการณ์การเกิดภาวะไตเป็นพิษจากยา TDF ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยตรวจและแก้ไข DRPs รวมทั้งได้รับการยอมรับจากทีมสหวิชาชีพ ผลการศึกษานี้สนับสนุนการพัฒนาแนวปฏิบัติมาตรฐานสำหรับการให้บริบาลทางเภสัชกรรมเพื่อเพิ่มความปลอดภัยในผู้ติดเชื้อเอชไอวีที่ได้รับยา TDF
Downloads
เอกสารอ้างอิง
เสาวนีย์ วิบุลสันติ, ศศิโสภิณ เกียรติบูรณกุล, โอภาส พุทธเจริญ, เอกจิตรา สุขกุล, และรังสิมา โล่ห์เลขา. แนวทางการตรวจรักษาและป้องกันการติดเชื้อเอชไอวี ประเทศไทย ปี 2564/2565. กรุงเทพมหานคร, สำนักพิมพ์อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์. 2565.
วิศิษฎ์ ตันหยง, พีรยศ ภมรศิลปะธรรม, และฉัตชัย ฉิ่นไพศาล. ทีโนโฟเวียร์และพิษต่อไตระดับเซลล์. วารสารวิทยาศาสตร์บูรพา. 2560; 22(2): 248-59.
เชิดชัย สุนทรภาส, ภิรุญ มุตสิกพันธ์, และรัชฎาพร สุนทรภาส. ปัจจัยเสี่ยงของความเป็นพิษต่อไตในผู้ป่วยที่ได้รับยาทีโนโฟเวียร์ไดโซพรอกซิลฟูมาเรท ณ โรงพยาบาลตติยภูมิขั้นสูง. วารสารเภสัชกรรมโรงพยาบาล. 2566; 33(2): 102-11.
สิริลักษณ์ จันเทร์มะ, อนิวัต ชุมนิรัตน์, นฤมล อนุมาศ, วารณี ธีระกุล, และอภิรดี แซ่ลิ่ม. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อภาวะไตเสื่อมในผู้ป่วยติดเชื้อเอชไอวีที่ได้รับยาต้านไวรัส. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2565; 31(3): 482-90.
ใกล้รุ่ง สุทธารักษ์. อุบัติการณ์การเกิดพิษต่อไตในผู้ป่วยเอชไอวี ที่ใช้ยา Tenofovir โรงพยาบาลพระนารายณ์มหาราช. วารสารโรงพยาบาลสิงห์บุรีเวชสาร. 2562; 28(1): 29-40.
ดวงรัตน์ สุวรรณ, และอัครวัฒน์ กรจิระเกษมศานติ์. อุบัติการณ์และปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนทางไตในผู้ติดเชื้อเอชไอวีที่ได้รับการรักษาด้วยยา Tenofovir ในโรงพยาบาลนครพิงค์. วารสารโรงพยาบาลนครพิงค์. 2563; 11(2): 173-85.
ปรัตดา ศรีสมบัติ, ทวนธน บุญลือ, และอุไรวรรณ อกนิตย์. ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดความผิดปกติของไตในผู้ติดเชื้อเอชไอวีที่ได้รับยาทีโนโฟเวียร์ในโรงพยาบาลชุมชน. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2564; 14(2): 162-74.
Asirvatham ES, Ranjan V, Garg C, Sarman CJ, Periasamy M, Yeldandi V, and et al. A review of tenofovir disoproxil fumarate associated nephrotoxicity among people living with HIV: Burden, risk factors and solutions. Clinical Epidemiology and Global Health. 2024; 25(1): 1-5.
ศิริวัลย์ ศรีประทีปบัณฑิต. การพัฒนารูปแบบการให้บริบาลทางเภสัชกรรมผู้ป่วยในการเฝ้าระวังการเกิดภาวะแทรกซ้อนทางไตจาก Tenofovir Disoproxil Fumarate (TDF) ในผู้ป่วยติดเชื้อเอชไอวี โรงพยาบาลอุทัยธานี. วารสารเภสัชกรรมคลินิก. 2567; 30(1): 54-67.
วิบูลย์ อยู่ยงวัฒนา, ศิรานันต์ พลเหี้ยมหาญ, และประภาศรี อารยะพงศ์. การพัฒนาแนวปฏิบัติในการเฝ้าระวังการเกิดภาวะแทรกซ้อนทางไตจาก Tenofovir Disoproxil Fumarate (TDF) ในผู้ป่วยติดเชื้อเอชไอวี โรงพยาบาลนครพนม. วารสารเภสัชกรรมคลินิก. 2565; 28(1): 1-14.
Stottlemyer BA, Tran T, Suh K, and Kane-Gill SL. A systematic review of the costs of drug-associated acute kidney injury and potential cost savings with nephrotoxin stewardship prevention strategies. Clinical Pharmacology and Therapeutics. 2025; 117(4): 989-1004.
Hepler CD, and Strand LM. Opportunities and responsibilities in pharmaceutical care. American journal of hospital pharmacy. 1990; 47(3): 533-43.
มณฑินี วสันติอุปโภคากร, ศุภณัฐ ฐิติภัทรกร, และชมนาถ มโนไพบูรณ์. แนวทางการจัดบริการยาป้องกันก่อนการสัมผัสเชื้อเอชไอวี ประเทศไทย ปี 2564. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร, สำนักพิมพ์อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์. 2564.
อนุทิน ก๋ายะ. ผลลัพธ์ของการใช้โปรแกรมติดตามค่าไตในผู้ป่วยติดเชื้อเอชไอวีที่ได้รับยาทีโนโฟเวียร์กับการเกิดภาวะแทรกซ้อนทางไต. วารสารเภสัชกรรมคลินิก. 2567; 30(2): 153-66.
กมลรัตน์ ณ หนองคาย. การบริบาลทางเภสัชกรรมผู้ป่วยนอกที่ติดเชื้อเอชไอวีและผู้ป่วยเอดส์ โรงพยาบาลศรีเชียงใหม่ จังหวัดหนองคาย. วารสารเภสัชกรรมคลินิก. 2566; 29(3): 153-64.
ศศิธร แสงเนตร. ผลการบริบาลทางเภสัชกรรมในคลินิกผู้ป่วยติดเชื้อเอชไอวีและผู้ป่วยเอดส์ในโรงพยาบาลวาปีปทุม. วารสารวิชาการสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดมหาสารคาม. 2563; 4(8): 1-12.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารการศึกษาและวิจัยการสาธารณสุข

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
