การศึกษาพฤติกรรมสุขภาพและการสูบบุหรี่ของผู้ป่วยโรคเรื้อรังในชุมชน
คำสำคัญ:
การสูบบุหรี่, ปิงปองจราจร 7 สี, พฤติกรรมสุขภาพ, โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง, สบช. โมเดลบทคัดย่อ
โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (Non-Communicable Diseases: NCDs) มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมสุขภาพที่ไม่เหมาะสม แนวคิดสถาบันพระบรมราชชนกโมเดล (สบช. โมเดล) เป็นแนวทางการส่งเสริมสุขภาพแบบ องค์รวมที่ประยุกต์ใช้ปิงปองจราจรชีวิต 7 สีในการประเมินและจำแนกภาวะสุขภาพอย่างเป็นระบบ การวิจัยเชิงสำรวจครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานะสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยโรคเรื้อรังในชุมชนธัญญาวาส และเพื่อประเมินภาวะสุขภาพโดยประยุกต์ใช้ปิงปองจราจรชีวิต 7 สีตามแนวคิด สบช. โมเดล กลุ่มตัวอย่างจำนวน 115 คน เป็นผู้ป่วยโรคเบาหวานและ/หรือโรคความดันโลหิตสูงที่ผ่านเกณฑ์คัดเลือก เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบคัดกรองภาวะสุขภาพตามแนวคิด สบช. โมเดล และวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 59.1) อายุเฉลี่ย 63.90 ปี (S.D. = 13.56) ร้อยละ 18.3 ยังสูบบุหรี่ ร้อยละ 26.0 ยังคงดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และร้อยละ 60.0 มีกิจกรรมทางกายเพียงพอ โรคประจำตัวที่พบมากที่สุดคือความดันโลหิตสูง (ร้อยละ 42.6) และโรคเบาหวาน (ร้อยละ 32.2) ค่า BMI เฉลี่ย 24.37 ± 4.18 กก./ม² ความดันโลหิตซิสโตลิกเฉลี่ย 137.51 ± 19.24 มม.ปรอท และค่า HbA1c เฉลี่ย 7.66 ± 1.69% ผลการประเมินปิงปองจราจรชีวิต 7 สีพบว่าส่วนใหญ่อยู่ในกลุ่มสีเขียวอ่อน (กลุ่มเสี่ยง ร้อยละ 32.2) รองลงมาคือสีขาว (ภาวะปกติ ร้อยละ 27.8) และสีเหลือง (กลุ่มเฝ้าระวังร้อยละ 25.2) ผลการศึกษาสะท้อนข้อมูลสถานะสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยโรคเรื้อรังในพื้นที่ ซึ่งสามารถใช้ประกอบการวางแผนส่งเสริมสุขภาพและติดตามกลุ่มเสี่ยงในชุมชนได้
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Rahelić V, Perković T, Romić L, Perković P, Klobučar S, Pavić E, and et al. The Role of Behavioral Factors on Chronic Diseases—Practice and Knowledge Gaps. Healthcare. 2024; 12(24): 2520. DOI: 10.3390/healthcare12242520.
Ho LLK, Li WHC, and Cheung AT. Helping patients with chronic diseases quit smoking by understanding their risk perception, behaviour, and smoking-related attitudes. PLoS ONE. 2023; 18(4): e0284690. DOI: 10.1371/journal.pone.0284690.
Exposto LASM, Pacheco CDR, Maia JM, Cruz OS, Cravalho HF, Pereira SJ, and et al. The Role of Health Promotion in Change Teenage Smoking Behavior. Indonesian Journal of Multidisciplinary Science. 2022; 1(4): 347-63. DOI: 10.55324/ijoms.v1i4.68.
Loretan CG, Cornelius ME, Jamal A, Cheng YJ, and Homa DM. Cigarette Smoking Among US Adults With Selected Chronic Diseases Associated With Smoking, 2010–2019. Preventing Chronic Disease. 2022; 19: E62. DOI: 10.5888/pcd19.220086.
Jeon YJ, Pyo J, Park YK, and Ock M. Health behaviors in major chronic diseases patients: trends and regional variations analysis, 2008–2017, Korea. BMC Public Health. 2020; 20: 1813. DOI: 10.1186/s12889-020-09940-7.
ธนวัฒน์ สมบูรณ์, อนุกูล มะโนทน, สมคิด จูหว้า, และประจวบ แหลมหลัก. ผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการเลิกสูบบุหรี่โดยประยุกต์ทฤษฎีความสามารถตนเองและแรงสนับสนุนทางสังคม: กรณีศึกษาตำบลบ้านร้อง อำเภองาว จังหวัดลำปาง. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน. 2562; 5(3): 83-93.
อังคณา บุญทวี, อุมาวดี เหลาทอง, มณฑา เก่งการพานิช, และวิริณธิ์ กิตติพิชัย. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความตั้งใจเลิกสูบบุหรี่ของผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในหน่วยบริการปฐมภูมิ อำเภอเมือง จังหวัดนนทบุรี. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน. 2568; 11(3): 86-103.
Pribadi ET, and Devy SR. Application of the Health Belief Model on the intention to stop smoking behavior among young adult women. Journal of Public Health Research. 2020; 9(2): 1817. DOI: 10.4081/jphr.2020.1817.
Chi X, Liu X, Li C, and Jiao W. The impact of chronic disease diagnoses on smoking behavior change and maintenance: Evidence from China. Tobacco Induced Diseases. 2024; 22: 1-11. DOI: 10.18332/tid/176947.
สถาบันพระบรมราชชนก. คู่มือการส่งเสริมสุขภาพด้วย สบช. โมเดล (ปิงปองจราจรชีวิต 7 สี). นนทบุรี, กระทรวงสาธารณสุข. 2562.
สำนักสารนิเทศ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. มหาสารคามเดินหน้าป้องกันและลดโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs). สืบค้นเมื่อ 7 มกราคม 2569 จาก https://pr.moph.go.th/?url=pr/detail/2/04/155386/.
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. ผนึก อปท. เดินหน้าชุมชนปลอดบุหรี่ทั่วไทย ลดนักสูบหน้าใหม่-คุ้มครองคนไม่สูบ-ดันเลิกบุหรี่. สืบค้นเมื่อ 7 มกราคม 2569 จาก https://www.thaihealth.or.th/ผนึก-อปท-เดินหน้าชุมชนปลอดบุหรี่ทั่วไทย-ลดนักสูบหน้าใหม่-คุ้มครองคนไม่สูบ-ดันเลิกบุหรี่/.
Cochran WG. Sampling Techniques. 3rd ed. New York: John Wiley & Sons; 1977.
World Health Organization. WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour. Geneva, World Health Organization. 2020.
Ashley DP, Rutherford BN, Lim CCW, Cheng B, Sun T, Vu G, et al. Effect of Tobacco and E-Cigarette-Related Social Media Content on Youth. Journal of the National Medical Association. 2024; 116(4): 420. DOI: 10.1016/j.jnma.2024.07.023.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารการศึกษาและวิจัยการสาธารณสุข

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.




