ประสิทธิผลของโปรแกรมการสร้างเสริมพลังอำนาจต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้สูงอายุที่มีภาวะความดันโลหิตสูงในพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลละหาน อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ

ผู้แต่ง

  • ละมุน คำเสนา โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลละหาน อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ 36130

คำสำคัญ:

การสร้างเสริมพลังอำนาจ, พฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง, ผู้สูงอายุ, ภาวะความดันโลหิตสูง

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลของโปรแกรมการสร้างเสริมพลังอำนาจต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้สูงอายุที่มีภาวะความดันโลหิตสูงในเขตรับผิดชอบโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลละหาน อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ ใช้รูปแบบการวิจัยสองกลุ่มวัดผลก่อน - หลัง กลุ่มตัวอย่างจำนวน 40 ราย แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 20 ราย และกลุ่มควบคุม 20 ราย โดยการสุ่มอย่างง่ายและสุ่มจัดสรรเข้ากลุ่ม กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมการสร้างเสริมพลังอำนาจตามแนวคิดของ Gibson ประกอบด้วย 4 ระยะ ได้แก่ 1) การตระหนักรู้สถานการณ์ของตนเอง 2) การพิจารณาไตร่ตรองอย่างมีเหตุผล 3) การกำหนดและปฏิบัติแนวทางที่เหมาะสม และ 4) การคงไว้ซึ่งพฤติกรรมที่เหมาะสม ดำเนินกิจกรรมต่อเนื่อง 8 สัปดาห์ เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบบันทึกข้อมูลทั่วไปและแบบประเมินพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา Paired t - test และ Independent t - test ผลการวิจัยพบว่า ภายหลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองสูงกว่าก่อนการทดลองและสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p - value < 0.001) โดยด้านการออกกำลังกายมีการเปลี่ยนแปลงมากที่สุด สรุปได้ว่าโปรแกรมการสร้างเสริมพลังอำนาจมีประสิทธิผลในการส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้สูงอายุที่มีภาวะความดันโลหิตสูง จึงควรนำไปประยุกต์ใช้ในชุมชน พร้อมติดตามผลทุก 3 – 6 เดือน โดยมีอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) สนับสนุนการคงไว้ซึ่งพฤติกรรมสุขภาพอย่างต่อเนื่อง

 

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Stroke: key facts. Geneva, World Health Organization. 2025.

ณิชาภัทร ปีติภพ. การดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะเฉียบพลัน. กรุงเทพฯ, สำนักพิมพ์ทางการแพทย์. 2568.

World Health Organization. The top 10 causes of death. Geneva, World Health Organization. 2018.

จุฬารัตน์ ขยันควร. ผลกระทบของโรคหลอดเลือดสมองต่อคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ. วารสารการพยาบาลและสุขภาพชุมชน. 2567; 38(2): 45 - 58.

กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถานการณ์โรคหลอดเลือดสมองของประเทศไทย พ.ศ. 2565 – 2567. กรุงเทพฯ, กระทรวงสาธารณสุข. 2567.

ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC). ข้อมูลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง จังหวัดชัยภูมิ.สืบค้นเมื่อ 10 กุมภาพันธ์ 2569 จาก https://hdc.moph.go.th/cpm/public/standard-report-detail/83681a38319f87e4ab83f01fab773a34.

สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. รายงานระบบการส่งต่อและการดูแลต่อเนื่องผู้ป่วยโรคเรื้อรัง. กรุงเทพฯ, สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. 2567.

ศิริรัตน์ ผ่านภพ. การดูแลสุขภาพผู้สูงอายุและการป้องกันโรคเรื้อรัง. กรุงเทพฯ, สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. 2563.

Gibson CH. The process of empowerment in mothers of chronically ill children. Journal of Advanced Nursing. 1995; 21(6): 1201 - 10.

วิยะการ แสงหัวช้าง, วงศ์ตวัน บุญเกิด, และนิตยา คำมี. ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจต่อพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุโรคเรื้อรัง. วารสารพยาบาลสาธารณสุข. 2560; 31(1): 23 - 34.

Polit DF, and Hungler BP. Nursing research: principles and methods. 6th ed. Philadelphia, PA, Lippincott. 1995.

กรมควบคุมโรค. คู่มือการใช้ตารางสีประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดในผู้สูงอายุ. นนทบุรี, กระทรวงสาธารณสุข. 2565.

สถาบันเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. แบบทดสอบสภาพสมองเบื้องต้น ฉบับภาษาไทย. กรุงเทพฯ, กระทรวงสาธารณสุข. 2542.

วรดา ทองสุก. ผลของโปรแกรมการเสริมพลังอำนาจต่อพฤติกรรมสุขภาพ ดัชนีมวลกาย และระดับความดันโลหิตในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้. [วิทยานิพนธ์]. ปริญญาพยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยนเรศวร. 2562.

บุญชม ศรีสะอาด. การวิจัยเบื้องต้น. พิมพ์ครั้งที่ 10. กรุงเทพมหานคร, สุวีริยาสาส์น. 2560.

ธนพร มหากิจศิริ. ผลของการใช้กระบวนการเสริมพลังอำนาจเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารวิจัยสุขภาพ. 2561; 12(1): 40 - 52.

Chi KC, Lin CC, and Tsai FM. Effectiveness of empowerment-based self-management interventions on patients with chronic metabolic diseases: a systematic review and meta-analysis. Patient Education and Counseling. 2014; 95(2): 155 - 62.

รัตนาภรณ์ เอี่ยมพรม. ผลของโปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูง. วารสารพยาบาลทหารบก. 2565; 23(3): 22 - 35.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

21-07-2026

รูปแบบการอ้างอิง

คำเสนา ล. . (2026). ประสิทธิผลของโปรแกรมการสร้างเสริมพลังอำนาจต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้สูงอายุที่มีภาวะความดันโลหิตสูงในพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลละหาน อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ. วารสารการศึกษาและวิจัยการสาธารณสุข, 4(2), 293–307. สืบค้น จาก https://so12.tci-thaijo.org/index.php/JERPH_Yala/article/view/6978