ประสิทธิผลของโปรแกรมการสร้างเสริมพลังอำนาจต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้สูงอายุที่มีภาวะความดันโลหิตสูงในพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลละหาน อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ
คำสำคัญ:
การสร้างเสริมพลังอำนาจ, พฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง, ผู้สูงอายุ, ภาวะความดันโลหิตสูงบทคัดย่อ
การวิจัยกึ่งทดลองครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลของโปรแกรมการสร้างเสริมพลังอำนาจต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้สูงอายุที่มีภาวะความดันโลหิตสูงในเขตรับผิดชอบโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลละหาน อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ ใช้รูปแบบการวิจัยสองกลุ่มวัดผลก่อน - หลัง กลุ่มตัวอย่างจำนวน 40 ราย แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 20 ราย และกลุ่มควบคุม 20 ราย โดยการสุ่มอย่างง่ายและสุ่มจัดสรรเข้ากลุ่ม กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมการสร้างเสริมพลังอำนาจตามแนวคิดของ Gibson ประกอบด้วย 4 ระยะ ได้แก่ 1) การตระหนักรู้สถานการณ์ของตนเอง 2) การพิจารณาไตร่ตรองอย่างมีเหตุผล 3) การกำหนดและปฏิบัติแนวทางที่เหมาะสม และ 4) การคงไว้ซึ่งพฤติกรรมที่เหมาะสม ดำเนินกิจกรรมต่อเนื่อง 8 สัปดาห์ เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบบันทึกข้อมูลทั่วไปและแบบประเมินพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา Paired t - test และ Independent t - test ผลการวิจัยพบว่า ภายหลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองสูงกว่าก่อนการทดลองและสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p - value < 0.001) โดยด้านการออกกำลังกายมีการเปลี่ยนแปลงมากที่สุด สรุปได้ว่าโปรแกรมการสร้างเสริมพลังอำนาจมีประสิทธิผลในการส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้สูงอายุที่มีภาวะความดันโลหิตสูง จึงควรนำไปประยุกต์ใช้ในชุมชน พร้อมติดตามผลทุก 3 – 6 เดือน โดยมีอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) สนับสนุนการคงไว้ซึ่งพฤติกรรมสุขภาพอย่างต่อเนื่อง
Downloads
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Stroke: key facts. Geneva, World Health Organization. 2025.
ณิชาภัทร ปีติภพ. การดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะเฉียบพลัน. กรุงเทพฯ, สำนักพิมพ์ทางการแพทย์. 2568.
World Health Organization. The top 10 causes of death. Geneva, World Health Organization. 2018.
จุฬารัตน์ ขยันควร. ผลกระทบของโรคหลอดเลือดสมองต่อคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ. วารสารการพยาบาลและสุขภาพชุมชน. 2567; 38(2): 45 - 58.
กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถานการณ์โรคหลอดเลือดสมองของประเทศไทย พ.ศ. 2565 – 2567. กรุงเทพฯ, กระทรวงสาธารณสุข. 2567.
ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC). ข้อมูลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง จังหวัดชัยภูมิ.สืบค้นเมื่อ 10 กุมภาพันธ์ 2569 จาก https://hdc.moph.go.th/cpm/public/standard-report-detail/83681a38319f87e4ab83f01fab773a34.
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. รายงานระบบการส่งต่อและการดูแลต่อเนื่องผู้ป่วยโรคเรื้อรัง. กรุงเทพฯ, สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. 2567.
ศิริรัตน์ ผ่านภพ. การดูแลสุขภาพผู้สูงอายุและการป้องกันโรคเรื้อรัง. กรุงเทพฯ, สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. 2563.
Gibson CH. The process of empowerment in mothers of chronically ill children. Journal of Advanced Nursing. 1995; 21(6): 1201 - 10.
วิยะการ แสงหัวช้าง, วงศ์ตวัน บุญเกิด, และนิตยา คำมี. ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจต่อพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุโรคเรื้อรัง. วารสารพยาบาลสาธารณสุข. 2560; 31(1): 23 - 34.
Polit DF, and Hungler BP. Nursing research: principles and methods. 6th ed. Philadelphia, PA, Lippincott. 1995.
กรมควบคุมโรค. คู่มือการใช้ตารางสีประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดในผู้สูงอายุ. นนทบุรี, กระทรวงสาธารณสุข. 2565.
สถาบันเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. แบบทดสอบสภาพสมองเบื้องต้น ฉบับภาษาไทย. กรุงเทพฯ, กระทรวงสาธารณสุข. 2542.
วรดา ทองสุก. ผลของโปรแกรมการเสริมพลังอำนาจต่อพฤติกรรมสุขภาพ ดัชนีมวลกาย และระดับความดันโลหิตในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้. [วิทยานิพนธ์]. ปริญญาพยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยนเรศวร. 2562.
บุญชม ศรีสะอาด. การวิจัยเบื้องต้น. พิมพ์ครั้งที่ 10. กรุงเทพมหานคร, สุวีริยาสาส์น. 2560.
ธนพร มหากิจศิริ. ผลของการใช้กระบวนการเสริมพลังอำนาจเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารวิจัยสุขภาพ. 2561; 12(1): 40 - 52.
Chi KC, Lin CC, and Tsai FM. Effectiveness of empowerment-based self-management interventions on patients with chronic metabolic diseases: a systematic review and meta-analysis. Patient Education and Counseling. 2014; 95(2): 155 - 62.
รัตนาภรณ์ เอี่ยมพรม. ผลของโปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูง. วารสารพยาบาลทหารบก. 2565; 23(3): 22 - 35.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารการศึกษาและวิจัยการสาธารณสุข

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
