การวิเคราะห์ต้นทุนอรรถประโยชน์ของยาเวนลาฟาซีนเทียบกับยาฟลูออกซิทีนในการรักษา โรคซึมเศร้าชนิดอารมณ์ซึมเศร้าชั่วครั้งชั่วคราวและชนิดอาการซึมเศร้าซ้ำในประเทศไทย
คำสำคัญ:
ต้นทุนอรรถประโยชน์, โรคซึมเศร้า, ฟลูออกซิทีน, เวนลาฟาซีนบทคัดย่อ
โรคซึมเศร้าเป็นปัญหาสุขภาพจิตที่มีภาระโรคสูงในประเทศไทย โดยเฉพาะในเพศหญิงและวัยทำงานตอนต้นถึงตอนกลาง ยาฟลูออกซิทีนและยาเวนลาฟาซีนเป็นยาที่ใช้รักษาโรคซึมเศร้า แต่ยังขาดข้อมูลด้านความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ภายใต้บริบทของระบบสุขภาพไทย การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ของยาเวนลาฟาซีนเทียบกับฟลูออกซิทีนในการรักษาโรคซึมเศร้าชนิดอารมณ์ซึมเศร้าชั่วครั้งชั่วคราวและชนิดอาการซึมเศร้าซ้ำในประเทศไทย โดยใช้แบบจำลองมาร์คอฟจากมุมมองทางสังคม ใช้ข้อมูลย้อนหลังจากฐานข้อมูลผู้ป่วยโรงพยาบาลศรีธัญญาและทบทวนวรรณกรรม ผลลัพธ์ด้านสุขภาพวัดด้วยปีสุขภาวะ (Quality Adjusted Life Year: QALY) และหาความคุ้มค่าของยาด้วยอัตราส่วนต้นทุนประสิทธิผลส่วนเพิ่ม (Incremental Cost-Effectiveness Ratio: ICER) ผลการศึกษาพบว่ากลุ่มที่ได้ยาฟลูออกซิทีนมีต้นทุนต่ำกว่าเวนลาฟาซีน (670,988 เทียบกับ 990,003 บาท) แต่ยาเวนลาฟาซีนให้ผลลัพธ์ด้านสุขภาพสูงกว่า 0.77 QALY (6.29 เทียบกับ 7.06) โดยมีค่า ICER 416,552 บาทต่อปีสุขภาวะ ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ความคุ้มค่าของประเทศไทยที่ 160,000 บาทต่อปีสุขภาวะ สรุปได้ว่ายาฟลูออกซิทีนยังเป็นทางเลือกที่คุ้มค่ากว่าในการรักษาโรคซึมเศร้า หากรัฐบาลสามารถต่อรองราคายาเวนลาฟาซีนลงได้ ยาเวนลาฟาซีนอาจมีความคุ้มค่ามากกว่ายาฟลูออกซิทีน และควรมีการศึกษาต่อในกลุ่มผู้ป่วยที่ไม่ตอบสนองต่อยามาตรฐานหรือการเพิ่มสถานะสุขภาพด้านหยุดยา/เปลี่ยนยา (Discontinuation/Switching) เพื่อนำมาใช้เป็นหลักฐานในการสนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบายเกี่ยวกับการนำยารักษาโรคซึมเศร้าดังกล่าวมาใช้ในระบบสุขภาพต่อไป
Downloads
เอกสารอ้างอิง
แผนงานพัฒนาดัชนีภาระโรคแห่งประเทศไทย. รายงานภาระโรคและการบาดเจ็บของประชากรไทย พ.ศ. 2562. นนทบุรี, สำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ. 2566.
วิชัย เอกพลากร, หทัยชนก พรรคเจริญ, และวราภรณ์ เสถียรนพเก้า. การสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2562 - 2563. กรุงเทพ, คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล. 2564.
กลุ่มงานเวชระเบียน. รายงานสถิติประจำปี 2566. นนทบุรี, โรงพยาบาลศรีธัญญา. 2567. 4 - 11.
คณะกรรมการพัฒนาระบบยาแห่งชาติ. ประกาศคณะกรรมการพัฒนาระบบยาแห่งชาติ เรื่อง บัญชียาหลักแห่งชาติ พ.ศ. 2567. กรุงเทพฯ, ราชกิจจานุเบกษา. 2567. 28.
คณะกรรมการพัฒนาระบบยาแห่งชาติ. ประกาศคณะกรรมการพัฒนาระบบยาแห่งชาติ เรื่อง บัญชียาหลักแห่งชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2567. กรุงเทพฯ, ราชกิจจานุเบกษา. 2567. 16.
กองนโยบายแห่งชาติด้านยา สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. รายงานสถานะแบบเสนอยาหลัก. สืบค้นเมื่อ 23 กุมภาพันธ์ 2568 จาก https://lookerstudio.google.com/reporting/589fde3e-991d-43e8-91c9-654d76d1d929/page/dcAUD.
กฤษฎารัฐ กุลชนะยุทธ์. โรคซึมเศร้า กินยาอย่างไรให้ได้ผล. สืบค้นเมื่อ 18 มิถุนายน 2567 จาก https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/knowledge_full.php?id=79.
มาโนช หล่อตระกูล. โรคซึมเศร้าโดยละเอียด. สืบค้นเมื่อ 10 มีนาคม 2568 จาก https://www.rama.mahidol.ac.th/ramamental/generalknowledge/general/09042014-1017.
คณะทำงานจัดทำแนวทางการจัดการโรคซึมเศร้าสำหรับแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไปในสถานบริการระดับปฐมภูมิและทุติยภูมิ. แนวทางการจัดการโรคซึมเศร้า สำหรับแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไปในสถานบริการระดับปฐมภูมิและทุติยภูมิ. นนทบุรี, กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. 2553.
Maguire MJ, Marson AG, and Nevitt SJ. Antidepressants for people with epilepsy and depression. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2021. 4(4):CD010682. DOI: 10.1002/14651858.CD010682.pub3.
คณะทํางานพัฒนาคู่มือการประเมินเทคโนโลยีด้านสุขภาพสําหรับประเทศไทย. คู่มือการประเมินเทคโนโลยีด้านสุขภาพสําหรับประเทศไทย ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2564. สืบค้นเมื่อ 10 มีนาคม 2568 จาก https://www.hitap.net/wp-content/uploads/2023/07/Completed_HTA_Guide2564_260923.pdf.
Kolovos S, Bosmans JE, Riper H, Chevreul K, Coupé VMH, and van Tulder MW. Model-based economic evaluation of treatments for depression: A systematic literature review. Pharmacoeconomics - Open. 2017.1(3):149 – 65.
Leelahanaj T. Switching to sertraline or venlafaxine after failure of SSRIs treatment in major depressive disorder: An economic evaluation of the STAR*D trial. Journal of the Medical Association of Thailand. 2012; 95(5): 29 – 37.
Sobocki P, Ekman M, Ovanfors A, Khandker R, and Jönsson B. The cost-utility of maintenance treatment with venlafaxine in patients with recurrent major depressive disorder. International journal of clinical practice. 2008; 62(4): 623 – 32.
ถนอมพงษ์ เสถียรลัคนา. เภสัชบำบัดในผู้ป่วยโรคซึมเศร้าที่มีโรคเรื้อรังทางกายร่วม. วารสารเภสัชศาสตร์อีสาน. 2560; 13(3): 1 – 13.
สาวิตรี วิษณุโยธิน, และนชพร อิทธิวิศวกุล. แนวทางเวชปฏิบัติการดูแลผู้มีภาวะซึมเศร้า. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นครราชสีมา. 2553; 16(1): 5 - 22.
World Health Organization. Global Health Observatory data repository: Life tables by country (Thailand). Accessed 22 December 2024 from https://apps.who.int/gho/data/node.main.LIFECOUNTRY?lang=en.
Cipriani A, Furukawa TA, Salanti G, Chaimani A, Atkinson LZ, Ogawa Y, and et al. Comparative efficacy and acceptability of 21 antidepressant drugs for the acute treatment of adults with major depressive disorder: a systematic review and network meta-analysis. The Lancet. 2018; 391(10128): 1357 – 66.
Kocsis JH, Thase ME, Trivedi MH, Shelton RC, Kornstein SG, Nemeroff CB, and et al. Prevention of recurrent episodes of depression with venlafaxine ER in a 1-year maintenance phase from the PREVENT Study. The Journal of clinical psychiatry. 2007; 68(7): 1014 - 23.
อรทัย เขียวเจริญ, เฌอมาณฎัฐ์ ศรีวงค์ชัย, ธันวา ขัติยศ, ชัชชน ประเสริฐวรกุล, ทยาภา ศรีศิริอนันต์, พงษ์ลัดดา หลําพู่, และคนอื่นๆ. อัตราส่วนต้นทุนต่อค่ารักษาเพื่อประมาณการต้นทุนบริการในโรงพยาบาล กระทรวงสาธารณสุข. สรรพสาร สมสส. 2566; 1(5): 60 - 75.
สุวรรณา เชียงขุนทด, พุทธวรรณ ชูเชิด, เสาวลักษณ์ จิรธรรมคุณ, และพัสมณฑ์ คุ้มทวีพร. การศึกษาภาระค่าใช้จ่ายในการมารับบริการที่โรงพยาบาลของผู้สูงอายุในกรุงเทพมหานคร. วารสารพุทธจิตวิทยา. 2565; 7(2): 172 – 85.
The World Bank. GNI per capita, Atlas method (current US$) – Thailand 2025. Accessed 22 July 2025 from https://data.worldbank.org/indicator/NY.GNP.PCAP.CD?locations=TH.
อาทร ริ้วไพบูลย์. รายงานต้นทุนมาตรฐานเพื่อการประเมินเทคโนโลยีด้านสุขภาพ. นนทบุรี, คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. 2551.
สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์. ตารางเปรียบเทียบดัชนีราคาผู้บริโภคทั่วไปของประเทศ. สืบค้นเมื่อ 13 ธันวาคม 2568 จาก https://index.tpso.go.th/cpi/index-price-change-rate/5.
ฝ่ายบริหารข้อมูลและดาต้าอนาไลติกส์ ธนาคารแห่งประเทศไทย. อัตราแลกเปลี่ยนถัวเฉลี่ยเงินตราต่างประเทศ. สืบค้นเมื่อ 13 ธันวาคม 2568 จาก https://www.bot.or.th/en/statistics/financial-institutions/exchange-rate.html.
จันทนา พัฒนเภสัช, และมนทรัตม ถาวรเจริญทรัพย์. แบบสอบถามคุณภาพชีวิต EQ-5D-5L ฉบับภาษาไทย 2566. สืบค้นเมื่อ 10 มีนาคม 2568 จาก https://www.hitap.net/wp-content/uploads/2015/08/PB-24_EQ-5D-5L_UPDATE-Nov2023-compressed.pdf.
Wongpakaran T, Wongpakaran N, Pinyopornpanish M, Srisutasanavong U, Lueboonthavatchai P, Nivataphand R, and et al. Baseline characteristics of depressive disorders in Thai outpatients: findings from the Thai Study of Affective Disorders. Neuropsychiatric disease and treatment. 2014; 10: 217–23. DOI:10.2147/NDT.S56680.
Hiranyatheb T, Nakawiro D, Wongpakaran T, Wongpakaran N, Bookkamana P, Pinyopornpanish M, and et al. The impact of residual symptoms on relapse and quality of life among Thai depressive patients. Neuropsychiatric disease and treatment. 2016; 12: 3175 – 81. DOI: 10.2147/NDT.S124277.
Brockbank J, Krause T, Moss E, Pedersen AM, Mørup MF, Ahdesmäki O, and et al. Health state utility values in major depressive disorder treated with pharmacological interventions: a systematic literature review. Health and quality of life outcomes. 2021; 19(1): 94. DOI: 10.1186/s12955-021-01723-x.
Sobocki P, Ekman M, Ågren H, Runeson B, and Jönsson B. The mission is remission: Health economic consequences of achieving full remission with antidepressant treatment for depression. International journal of clinical practice. 2006; 60: 791 – 8. DOI: 10.1016/S1098-3015(10)64548-2.
Saylan M, Treur MJ, Postema R, Dilbaz N, Savas H, Heeg BM, and et al. Cost-effectiveness analysis of aripiprazole augmentation treatment of patients with major depressive disorder compared to olanzapine and quetiapine augmentation in Turkey: A Microsimulation approach. Value in health regional issues. 2013; 2(2): 171–80. DOI: 10.1016/j.vhri.2013.06.004.
Lenox-Smith A, Greenstreet L, Burslem K, and Knight C. Cost effectiveness of venlafaxine compared with generic fluoxetine or generic amitriptyline in major depressive disorder in the UK. Clinical drug investigation. 2009; 29(3): 173 – 84. DOI: 10.2165/00044011-200929030-00004.
Doyle JJ, Casciano J, Arikian S, Tarride JE, Gonzalez MA, and Casciano R. A multinational pharmacoeconomic evaluation of acute major depressive disorder (MDD): a comparison of cost-effectiveness between venlafaxine, SSRIs and TCAs. Value in health: the journal of the International Society for Pharmacoeconomics and Outcomes Research. 2001; 4(1): 16 – 31. DOI: 10.1046/j.1524-4733.2001.004001016.x.
Zimovetz EA, Wolowacz SE, Classi PM, and Birt J. Methodologies used in cost-effectiveness models for evaluating treatments in major depressive disorder: a systematic review. Cost Effectiveness and Resource Allocation. 2012; 10(1): 1. DOI: 10.1186/1478-7547-10-1.
Nuijten MJ. Assessment of clinical guidelines for continuation treatment in major depression. Value in health: the journal of the International Society for Pharmacoeconomics and Outcomes Research. 2001; 4(4): 281 – 94. DOI: 10.1046/j.1524-4733.2001.44053.x.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารการศึกษาและวิจัยการสาธารณสุข
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
