การใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ของพระสังฆาธิการในเขตปกครองคณะสงฆ์ อำเภอภูกระดึง จังหวัดเลย

Main Article Content

พระมหาศรัญญู มหาวีโร
อุดร จันทวัน
จารุกิตติ์ พิริยสุวัฒน์

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับการใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ของพระสังฆาธิการ 2) เปรียบเทียบความคิดเห็นการใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ของพระสังฆาธิการ จำแนกตามปัจจัยส่วนบุคคล และ 3) แนวทางการใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ของพระสังฆาธิการ ผลการวิจัยพบว่า 1. ระดับการใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ของพระสังฆาธิการ พบว่า ระดับความคิดเห็นของพระภิกษุสงฆ์ และสามเณร มีต่อพระสังฆาธิการในเขต ปกครองคณะสงฆ์อำเภอภูกระดึง จังหวัดเลย ทั้ง 4 ด้าน คือ 1) ด้านทาน 2) ปิยวาจา 3) อัตถจริยา 4) ด้านสมานัตตตา โดยภาพรวม อยู่ในระดับมาก (= 3.96) เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า อยู่ในระดับมากทุกข้อ เรียงลำดับค่าเฉลี่ยจากมากไปหาน้อย พบว่า ความคิดเห็นด้านสมานัตตตา มีค่าเฉลี่ยสูงสุด (= 4.06) รองลงมา คือ ด้านทาน (= 3.98) และด้านอัตถจริยา (= 3.97) ตามลำดับ 2. ผลการเปรียบเทียบการใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ของพระสังฆาธิการ พบว่า พระภิกษุสงฆ์ และสามเณร ที่มีระดับการศึกษาบาลี  และระยะเวลาในการบวช แตกต่างกัน  ในภาพรวม แตกต่างกัน ซึ่งเป็นไปตามสมมติฐานที่ตั้งไว้ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05  ส่วนพระภิกษุสงฆ์ และสามเณร ที่มีอายุ  การศึกษานักธรรม และการศึกษาทางโลกแตกต่างกัน ในภาพรวมไม่แตกต่างกัน  ซึ่งไม่เป็นไปตามสมมติฐานที่ตั้งไว้ 3. แนวทางการใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ของพระสังฆาธิการ พบว่า ด้านทาน พระสังฆาธิการควรมีการให้การเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ เสียสละ ช่วยเหลือ แนะนำสั่งสอน เอาใจใส่พระภิกษุสงฆ์ สามเณรให้มากยิ่งขึ้น ด้านปิยวาจา ควรกล่าววาจาที่เป็นกันเอง มีความสุภาพเป็นประโยชน์ต่อพระภิกษุสงฆ์ ด้านอัตถจริยา ควรมีการทำประโยชน์ ช่วยเหลือกิจการบำเพ็ญสาธารณะ มีจิตอาสาช่วยพัฒนาวัดวาอาราม ด้านสมานัตตตา พระสังฆาธิการควรวางตนสม่ำเสมอ มีความเสมอภาค ไม่ถือตัว ร่วมแก้ไขปัญหาเพื่อประโยชน์ของสังคม และในเขตปกครองของตนเอง 

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
มหาวีโร พ. ., จันทวัน อ. . ., & พิริยสุวัฒน์ จ. . . (2025). การใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ของพระสังฆาธิการในเขตปกครองคณะสงฆ์ อำเภอภูกระดึง จังหวัดเลย. วารสารพุทธศาสตร์ มจร.อุบลราชธานี, 6(2), 873–886. สืบค้น จาก https://so12.tci-thaijo.org/index.php/JOBU2025/article/view/4991
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กองแผนงาน กรมการศาสนา กระทรวงศึกษาธิการ. (2552). คู่มือพระสังฆาธิการว่าด้วยพระราชบัญญัติ กฎ ระเบียบและคำสั่งของคณะสงฆ์. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์การศาสนา.

ประเวศ อินทองปาน และคณะ. (2559). การนำหลักสังคหวัตถุ 4 ไปใช้ในชีวิตประจำวันของประชาชนในเขต ตำบลคลองหอยโข่ง อำเภอคลองหอยโข่ง จังหวัดสงขลา. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครศรีธรรมราช. 3(2): 27-38.

ประสาน เจริญศรี. (2558). ความพึงพอใจของประชาชนต่อการให้บริการตามหลักสังคหวัตถุธรรมของสำนักงานเทศบาลเมืองชลบุรี. พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์. บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระครูประภัศร์ธรรมาภิรักษ์ (จันเขียด). (2561). การบริหารสถานศึกษาตามหลักสังคหวัตถุ 4 ในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชัยถูมิเขต 1. พุทธศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระวาทิน กนฺตสีโล (บัวบุญ). (2558). การประยุกต์ใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ในการบริหารงานขององค์การบริหารส่วนตำบลหนองทุ่ม อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม. วารสารมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตร้อยเอ็ด. 4(1): 184-197.

พระสุนทร ธมฺมวโร (บุญคง). (2561). การประยุกต์ใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ในชุมชนวัดหนองสนม จังหวัดระยอง การประยุกต์ใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ในชุมชนวัดหนองสนมจังหวัดระยอง. พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พิมพ์ลภัส นัสบุสย์. (2566). การประยุกต์หลักสังคหวัตถุ 4 ในการบริหารกิจการคณะสงฆ์ อําเภอเมืองหนองคายจังหวัดหนองคาย. วารสารพุทธปรัชญาวิวัฒน์, 7(1): 589-595.

ลิษา สมัครพันธุ์. (2562). การประยุกต์ใช้หลักสังคหวัตถุที่ส่งผลต่อการบริหารงานบุคคลของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาจันทบุรี เขต 2. ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. จันทบุรี: มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี

สมนึก ภัททิยธนิ. (2549). การวัดผลการศึกษา. พิมพ์ครั้งที่ 5. กาฬสินธุ์: ประสานการพิมพ์.

สุวรีย์ ศิริโภคาภิรมย์. (2546). การวิจัยทางการศึกษา. ลพบุรี : ฝ่ายเอกสารการพิมพ์สถาบันราชภัฎเทพสตรี.