หลักกัลยาณมิตรธรรม 7 กับการพัฒนาความฉลาดทางสังคมในสถานศึกษา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
คุณลักษณะแห่งพระพุทธศาสนาสามารถที่จะบูรณาการและประยุกต์ใช้ตามบริบทของเป้าหมาย โดยมีจุดมุ่งหมายที่ชัดเจนคือ “มุ่งประโยชน์สุขเพื่อมวลชน” บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอหลักกัลยาณมิตรกับการพัฒนาความฉลาดทางสังคมในสถานศึกษา ผลการศึกษาพบว่าคุณสมบัติหรือคุณค่าที่เป็นส่วนสำคัญของกัลยาณมิตรธรรมหรือคุณลักษณะของมิตรที่ดีจะมุ่งเน้นไปที่บทบาทของมิตรประเภทครูหรือพี่เลี้ยง ประกอบด้วย (1) ปิโย คือ ความน่ารัก ที่สบายใจ และสนิท (2) ครุ คือ ความน่าเคารพ ที่ทำให้เกิดความรู้สึกอบอุ่นใจ (3) ภาวนีโย คือ ความน่าเจริญใจ ที่เกิดจากความรู้และภูมิปัญญา (4) วตฺตา จ คือ การเป็นที่ปรึกษาที่ดี ที่รู้จักพูดให้ได้ผล (5) วจนกฺขโม คือ การฟังอย่างอดทน พร้อมรับฟังคำปรึกษา (6) คมฺภีรญฺจ กถํ กตฺตา คือ การแถลงเรื่องล้ำลึกได้ และ (7) โน จฏฺฐาเน นิโยชเย คือ การไม่ชักนำในทางเสื่อมเสีย หลักธรรมดังกล่าวมีผลต่อการเชื่อมโยงการศึกษา การเรียนรู้ และการพัฒนาองค์กรให้มีความเจริญมั่นคงและไม่ไปสู่ทางที่เสื่อมเสียไปทางอื่นๆ โดยเฉพาะในสถานการณ์ปัจจุบันซึ่งมีปัจจัยภายนอกกระทบอยู่ตลอดเวลา โดยรวมแล้วกัลยาณมิตรธรรมมีบทบาทสำคัญในการสร้างสรรค์สังคมที่มีความสุขและเจริญรุ่งเรือง ด้านความฉลาดทางสังคมมี 3 ส่วน คือ (1) ความเข้าใจผู้อื่น (2) ความเข้าใจทางสังคม และ (3) พฤติกรรมทางสังคม การกระทำหรือทัศนคติที่แสดงออกมาจากปัจเจกบุคคลในที่ต่าง ๆ ในบริบทของสังคมหรือกลุ่มที่ตนเองเป็นส่วนหนึ่ง พฤติกรรมทางสังคมเกี่ยวข้องกับวิธีการที่บุคคลแสดงออกทางสังคม การปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น และการปรับตัวตนตามบทบาททางสังคมหรือกฎเกณฑ์ที่กำหนดโดยสังคมนั้น ๆ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Prapasorn Chalamram. (2565). ทักษะที่องค์กรต้องการในโลกยุคใหม่ เตรียมตัวอย่างไรให้ได้งาน ปี 2565. ไทยรัฐออนไลน์. https://www.thairath.co.th/news/local/2362061
เพชรยุพา บูรณ์สิริจรุงรัฐ. (2558). หลักการพัฒนาความฉลาดทางสังคม. กรุงเทพมหานคร: เฌ.เดียมอง.
ธงชัย สมบูรณ์. (2564). ยุคผันผวน: ภาพฉายเชิงอนาคต. มติชนออนไลน์. https://www.matichon.co.th/news-monitor/news_2953613
พระไพศาล วิสาโล. (2559). เป็นมิตรกับความเครียด โดย พระไพศาล วิสาโล. มติชนออนไลน์. https://www.matichon.co.th/columnists/news_256516
พระธรรมปิฎก. (2546). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์. พิมพ์ครั้งที่ 11. กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2551). ศิลปศาสตร์แนวพุทธ. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิพุทธธรรม.
_______. (2552). สยามสามไตร. กรุงเทพมหานคร: บริษัทพิมพ์สวย.
_______. (2558). ลักษณะแห่งพระพุทธศาสนา. กรุงเทพมหานคร: เจริญดีมั่นคงการพิมพ์.
พัชรา วาณิชวศิน. (2560). การพัฒนาภาวะผู้นำ : จากทฤษฎีสู่แนวปฏิบัติที่ดีและกรณีศึกษา. กรุงเทพฯ : ปัญญาชน.
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2559). พุทธธรรม ฉบับเดิม. พิมพ์ครั้งที่ 31. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์พระพุทธศาสนาของธรรมสภา.
สมหญิง สายธนู.(2560). คู่มือครูอาชีพ (ฉบับย่อ) ในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ : มูลนิธิสดศรี-สฤษดิวงศ์.
สมิทธิ์ บุญชุติมา และชนาภา หนูนาค. (2560). การสื่อสารในภาวะวิกฤติ. กรุงเทพมหานคร: บริษัท 21 เซ็นจูรี่ จำกัด.
สัมมา รธนิธย์. (2556). หลักทฤษฎีและปฏิบัติการบริหารการศึกษา. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ : พิมพ์ดีจำกัด.
สุทธิพร แท่นทอง. (2565). ความฉลาดทางสังคม: คุณลักษณะสำคัญของนักศึกษาฝึกประสบการณ์วิชาชีพครู. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์, 16(3): 270-284.
อธิคุณ สินธนาปัญญา. (2557). “การบริหารความสุขในสถานศึกษา Happiness Management in School”. สุทธิปริทัศน์, 28(88) : 23-2.6.
Calantone, Roger J., Cavusgil, S. Tamer, and Zhao, Yushan. 2002. Learning Orientation, Firm Innovation Capability, and Firm Performance. Industrial Marketing Management, 31(6) : 515-524.
DuFour, R. and Eaker, R. (1998). Professional learning communities at work: Best practice for enhancing student achievement. Blooming, IN: Solution Tree.
Ford, M. E., & Tisak, M. S. (1983). A further search for social intelligence. Journal of Educational Psychology. 75(2), 196-206.
Goleman, D. (2006). Social intelligence: The new science of human relationships. New York: Bantam books.
Hord, S. M. (2004). Learning together, leading together: Changing schools through professional learning communities. New York, NY: Teachers College Press.
Hurley, R.F. and Hult, G.T. 1998. The Comparative Advantage Theory of Competition. Journal of Marketing. (62), 42-54.
Koontz and Odonnell. (2001). Essentials of Management. New York : Mcgraw - Hill.
Marlowe, H. A. (1986). Social intelligence: Evidence for multidimensionality and construct independence. Journal of Educational Psychology. 78(1), 52-58.
Sergiovanni, T.J. (1994). Building Community in Schools. San Francisco: Josey-Bass Press.
Sinkula, James M. (1994). Enhancing Knowledge development in Marketing. Chicago: American Marketing Association.
