รูปแบบการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุโดยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนบ้านต้นต้อง ตำบลปิงหลวง อำเภอนาหมื่น จังหวัดน่าน

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เสริมสร้างความเข้มแข็งของกลุ่มหรือชมรมผู้สูงอายุในระดับหมู่บ้าน  ให้เป็นกลไกในการสนับสนุนการส่งเสริมสุขภาพ 2) พัฒนาศักยภาพคณะทำงานและแกนนำสุขภาพในการดำเนินกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุในชุมชน และ 3) ส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพที่เหมาะสมของผู้สูงอายุในชุมชน บ้านต้นต้อง ตำบลปิงหลวง อำเภอนาหมื่น จังหวัดน่าน การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research: PAR) กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้สูงอายุที่สมัครใจเข้าร่วมโครงการ จำนวน 65 คน คัดเลือกแบบเจาะจงจากคุณสมบัติเป็นผู้สูงอายุที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป มีสภาพร่างกายจิตใจที่แข็งแรง สามารถเข้าร่วมกิจกรรมได้ และให้ความยินยอมในการเข้าร่วมวิจัย ดำเนินการในระยะเวลา 10 เดือน เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามสุขภาพผู้สูงอายุ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง และแนวทางการสนทนากลุ่ม ซึ่งได้รับการตรวจสอบความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหาและค่าความเชื่อมั่นจากผู้ทรงคุณวุฒิ การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณใช้การแจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และการเปรียบเทียบค่าก่อนและหลังการดำเนินโครงการ ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) กลุ่มหรือชมรมผู้สูงอายุมีความเข้มแข็งเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน ทั้งในด้านโครงสร้างการบริหาร แผนปฏิบัติการ และกิจกรรมสุขภาพที่สอดคล้องกับบริบทชุมชน  2) คณะทำงานและแกนนำสุขภาพ มีความรู้ ความสามารถ และทักษะในการจัดกิจกรรมสุขภาพเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ  และ 3) ผู้สูงอายุมีพฤติกรรมการออกกำลังกาย การบริโภคอาหาร และการดูแลสุขภาพตนเองดีขึ้นอย่างชัดเจน การดำเนินโครงการโดยใช้กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนสามารถส่งเสริมการเปลี่ยนแปลงเชิงบวกและสร้างความยั่งยืนด้านสุขภาพในระดับชุมชนได้อย่างเป็นรูปธรรม