การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลและนวัตกรรมสีเขียวเพื่อพัฒนาทักษะชีวิตและเสริมสร้างความยั่งยืนของชุมชนผ่านกระบวนการวิศวกรสังคม กรณีศึกษาชุมชนท่าดินดำ อำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี

บทคัดย่อ

            บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลและนวัตกรรมสีเขียวในการพัฒนาทักษะชีวิตและเสริมสร้างความยั่งยืนของชุมชน ผ่านกระบวนการวิศวกรสังคมในบริบทของชุมชนท่าดินดำ อำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี ซึ่งเป็นชุมชนกึ่งเกษตรกรรมที่มีวิถีชีวิตผูกพันกับทรัพยากรท้องถิ่นและภูมิปัญญาชุมชน โดยเฉพาะการใช้วัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรและการผลิตสินค้าชุมชน แต่ยังเผชิญข้อจำกัดด้านทักษะดิจิทัล การเข้าถึงองค์ความรู้ และการต่อยอดนวัตกรรมเชิงพื้นที่ ภายใต้การเปลี่ยนแปลงของสังคมดิจิทัลที่ส่งผลต่อรูปแบบการประกอบอาชีพและเศรษฐกิจฐานราก บทความมุ่งพัฒนากรอบแนวคิดการพัฒนาชุมชนเชิงบูรณาการ โดยศึกษาบทบาทของเทคโนโลยีดิจิทัลในฐานะเครื่องมือในการส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต การสร้างโอกาสทางอาชีพ และการยกระดับคุณภาพชีวิต ควบคู่กับนวัตกรรมสีเขียวในฐานะกลไกการเพิ่มมูลค่าทรัพยากร เช่น การแปรรูปวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรเป็นแผ่นซีเมนต์ทางเดินผสมแกลบ การผลิตเทียนหอมสมุนไพรจากพืชท้องถิ่น และการพัฒนาระบบรดน้ำอัตโนมัติที่ควบคุมผ่านสมาร์ตโฟน เพื่อลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพ การผลิต ตลอดจนกระบวนการวิศวกรสังคมที่ขับเคลื่อนการมีส่วนร่วมของชุมชน ตั้งแต่การศึกษาปัญหาการออกแบบไปจนถึงการลงมือปฏิบัติจริง

            ผลการศึกษาพบว่า การบูรณาการเทคโนโลยีดิจิทัล นวัตกรรมสีเขียวและกระบวนการวิศวกรสังคมสามารถยกระดับศักยภาพของประชาชนในชุมชนท่าดินดำได้อย่างรอบด้าน ทั้งด้านทักษะชีวิต ทักษะดิจิทัล และการจัดการทรัพยากร โดยก่อให้เกิดการสร้างรายได้จากผลิตภัณฑ์ชุมชน การใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า และการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ควบคู่กับการเรียนรู้ การมีส่วนร่วม และความเป็นเจ้าของชุมชน ทำให้เกิดองค์ความรู้ใหม่ ซึ่งสังเคราะห์ได้เป็น “โมเดลการพัฒนาชุมชนแบบบูรณาการ” ที่เชื่อมโยงเทคโนโลยี กระบวนการ และผลลัพธ์เข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดการพัฒนาแบบองค์รวม กล่าวโดยสรุป แนวทางดังกล่าวเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนการพัฒนาชุมชนให้เกิดความเข้มแข็งยั่งยืนในระยะยาว