โบราณคดีเมืองนครปฐม: การบูรณาการเพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม โรงเรียนวัดศาลา (หลวงพ่อน้อยอุปถัมภ์) สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครปฐม เขต 1

Main Article Content

ปริญญา ธรรมชาติ
ในตะวัน กำหอม

บทคัดย่อ

               การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาประวัติความเป็นมา วัฒนธรรม โบราณคดีเมืองนครปฐม 2) การบูรณาการเพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม โรงเรียนวัดศาลา (หลวงพ่อน้อยอุปถัมภ์) สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครปฐม เขต 1 ผู้ให้ข้อมูล แบบเจาะจง ประกอบด้วย 1) กลุ่มผู้รู้  เป็นกลุ่มบุคคลที่มีข้อมูลเชิงลึกในด้าน ประวัติศาสตร์ ประเพณี วัฒนธรรม พิธีกรรม สังคม ที่เกี่ยวกับโบราณคดีเมืองนครปฐม 2) กลุ่มผู้ปฏิบัติ เป็นกลุ่มครู นักเรียน ชาวบ้าน และผู้ที่เคยอาศัย หรือมีส่วนเกี่ยวข้องกับโบราณคดีเมืองนครปฐม และ 3) กลุ่มบุคคลทั่วไปเป็นกลุ่มประชาชนทั่วไปที่เคยรับรู้หรือที่เคยอาศัย หรือมีส่วนเกี่ยวข้องกับโบราณคดีเมืองนครปฐมการวิจัยครั้งนี้ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพทางวัฒนธรรม โดยใช้เครื่องมือในการเก็บรวมรวบข้อมูล คือ แบบสำรวจ แบบสัมภาษณ์ แบบสังเกต จัดประชุมกลุ่มย่อยและการประชุมเชิงปฏิบัติการ


            ผลการวิจัยพบว่า 1) เมืองนครปฐมโบราณมีบทบาทสำคัญตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 12–13 โดยมีพุทธศาสนาและความเชื่อพราหมณ์เป็นรากฐานของการก่อรูปเมืองและสังคม ตำนานเมืองนครไชยศรี พระประโทณเจดีย์ และพระปฐมเจดีย์ สะท้อนความเจริญด้านศาสนา ศิลปกรรม และวิทยาการมีหลักฐาน โบราณคดีและสถานที่จริง ยืนยันความเป็นศูนย์กลางทางวัฒนธรรมของภูมิภาคในสมัยโบราณ 2) การจัดการ เรียนรู้โดยบูรณาการโบราณคดีนครปฐมกับกลุ่มสาระสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลางผ่านกระบวนการ Active Learning และ Project-Based Learning เปิดโอกาสให้ผู้เรียนค้นคว้า วิเคราะห์ และสังเคราะห์ข้อมูลจากกิจกรรมเชิงปฏิบัติ ส่งเสริมทักษะการคิด การทำงานร่วมกัน ความคิดสร้างสรรค์ ควบคู่กับการปลูกฝังค่านิยม คุณธรรม จริยธรรม และความภูมิใจในการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมท้องถิ่นอย่างมีประสิทธิภาพ

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ธรรมชาติ ป. ., & กำหอม ใ. (2026). โบราณคดีเมืองนครปฐม: การบูรณาการเพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม โรงเรียนวัดศาลา (หลวงพ่อน้อยอุปถัมภ์) สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครปฐม เขต 1. วารสารสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม, 7(1), 152–163. สืบค้น จาก https://so12.tci-thaijo.org/index.php/src/article/view/6286
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กรมศิลปากร. (2562). คลังกลางพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ. นครปฐม: รุ่งศิลป์การพิมพ์.

กรองทิพย์ นาควิเชตร. (2560). ความเป็นองค์การแห่งการเรียนรู้ของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 31. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล, 4(1): 29-40.

ขวัญธิรัศม์ ทิพย์บุญทรัพย์. (2562). การอนุรักษ์และสืบสานประเพณีแห่พระแข่งเรือขึ้นโขนชิงธง อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร เพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้วิชาประวัติศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนบ้านทับวัง. หลักสูตรศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาวิชาสังคม ศาสนาและวัฒนธรรม, บัณฑิตวิทยาลัย, วิทยาลัยทองสุข.

ชุตินันท์ สาแก้ว. (2557). การศึกษาหลักฐานทางประวัติศาสตร์การตั้งถิ่นฐานและการพัฒนาเมืองนครปฐม เพื่อการวางแผนอนุรักษ์และพัฒนาชุมชน. วิทยานิพนธ์ปริญญาการวางแผนชุมชนเมืองและสภาพแวดล้อมมหาบัณฑิต, สาขาวิชาการวางแผนชุมชนเมืองและสภาพแวดล้อม ภาควิชาการออกแบบและวางผังชุมชนเมือง, บัณฑิตวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยศิลปากร.

ณัฏฐภัทร จันทวิช. (2529). เครื่องถ้วยจีนที่พบจากแหล่งโบราณคดีในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร.

ทรงคุณ จันทจร. (2553). การวิจัยเชิงคุณภาพทางวัฒนธรรมชั้นสูง. มหาสารคาม: สถานบันวิจัยศิลปะและ วัฒนธรรมอีสาน.

ทิวา ศุภจรรยา และผ่องศรี วนาสิน. (2525). “การศึกษาลักษณะชุมชนโบราณจากภาพถ่ายทางอากาศจังหวัด นครปฐม”. ในการสัมมนาประวัติศาสตร์ โบราณคดี และศิลปวัฒนธรรม นครปฐม. นครปฐม: มหาวิทยาลัยศิลปากรและชุมนุมนิสิตเก่าจุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร.

ในตะวัน กำหอม. (2559). การวิจัยทางสังคมศาสตร์และวัฒนธรรมศาสตร์. มหาสารคาม: โรงพิมพ์ทีคอมมหาสารคาม.

พระครูใบฎีกาทัตพล จนฺทวํโส (แผลงปาน). (2560). ตามรอยทวารวดีเมืองโบราณนครปฐม. นครปฐม: วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี.

วณาลี ศักดิ์สุริยผดุง. (2557). แนวทางการอนุรักษ์และพัฒนาพื้นที่ประวัติศาสตร์เมืองโบราณนครไชยศรี อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

วรวิทย์ นิเทศศิลป์ และชวลิต ขอดศิริ. (2560). การบูรณาการการเรียนการสอนด้วยวิธีการทานุบำรุงศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่นล้านนา. สถาบันวิจัยพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

วีรพงศ์ พิชัยเสนาณรงค. (2568). รูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐานเพื่อการส่งเสริมอัตลักษณ์วิถีพุทธ ของโรงเรียนรักษาศีล 5 ในจังหวัดนครปฐม. นครปฐม: วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

สมชาย วงศ์วิเศษ. (2558). ภาวะผู้นำในองค์กรไทย. กรุงเทพฯ: การพิมพ์อักษรไทย.

สฤษดพิ์งศ์ขนุ ขนุทรง. (2557). โบราณคดีเมืองนครปฐม: การศึกษาอดีตของศูนย์กลางแห่งทวารวดี.นครปฐม: ภาควิชาโบราณคดี คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร.

สฤษดิ์พงศ์ ขุนทรง. (2553). พัฒนาการทางวัฒนธรรมของเมืองนครปฐมโบราณในช่วงก่อนพุทธศตวรรษที่ 19. วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, สาขาวิชาโบราณคดีสมัยประวัติศาสตร์, ภาควิชาโบราณคดี, บัณฑิตวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยศิลปากร.

สฤษดิ์พงศ์ ขุนทรง. (2561). แนวคิดใหม่เกี่ยวกับพัฒนาการทางวัฒนธรรมของเมืองโบราณอู่ทอง. ภาควิชาโบราณคดี คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร. Veridian E-Journal, Silpakorn University, 11(2): 2885-2899.

สฤษดิ์พงศ์ ขุนทรง. (2559). โบราณคดีเมืองนครปฐม การศึกษาอดีตของศูนย์กลางแห่งทวารวดี. กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).

สุพัตรา คงขำ และเครือวัลย์ คงขำ. (2561). แนวทางการอนุรักษ์ภูมิปัญญาพื้นบ้านการชักแห่เรือพระบกของตำบลเขาใหญ่ อำเภออ่าวลึก จังหวัดกระบี่. วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย, 10(2): 277-288.

สุวัช วาณิชย์วิรุฬห์. (2562). ปัจจัยที่มีผลต่อการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดทำแผนแม่บทเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของชุมชนเกาะเกร็ด อำเภอเกาะเกร็ด จังหวัดนนทบุรี. วารสารจันทรเกษมสาร มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม, 25(1): 31-44.