บทบาทของกฎหมายท้องถิ่นในการสร้างความเป็นพลเมืองประชาธิปไตย: ศึกษาเชิงเปรียบเทียบระหว่างเทศบาลกับองค์การบริหารส่วนตำบล
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทบาทของกฎหมายท้องถิ่นมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการส่งเสริมความเป็นพลเมืองประชาธิปไตย โดยเฉพาะในระดับฐานรากที่ประชาชนมีโอกาสมีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางของชุมชนตนเอง บทความนี้นี้มุ่งศึกษาบทบาทของกฎหมายในการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน เปรียบเทียบระหว่างเทศบาลกับองค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) โดยการวิเคราะห์โครงสร้างทางกฎหมาย กลไกการมีส่วนร่วม และผลกระทบต่อพฤติกรรมทางการเมืองของประชาชนในชุมชนท้องถิ่น อ้างอิงจากกฎหมายที่เกี่ยวข้อง พร้อมทั้งสังเคราะห์ข้อมูลจากเอกสารวิชาการต่างๆ ผลการศึกษาพบว่า เทศบาลมีความได้เปรียบเชิงโครงสร้างในการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนในระดับนโยบาย ด้วยกลไกทางกฎหมายที่หลากหลาย ชัดเจน และสามารถใช้งานได้จริง ขณะที่ อบต. แม้จะใกล้ชิดกับประชาชนในระดับพื้นที่มากกว่า แต่กลับขาดเครื่องมือทางกฎหมายและทรัพยากรสนับสนุนที่เพียงพอ ทำให้การมีส่วนร่วมมักเกิดในลักษณะกิจกรรมหรือความสัมพันธ์ส่วนตัวมากกว่าการมีส่วนร่วมในเชิงนโยบายอย่างแท้จริง จากข้อค้นพบดังกล่าว จึงเสนอแนวทางพัฒนา โดยการปรับปรุงกฎหมายท้องถิ่นให้เอื้อต่อการมีส่วนร่วม การจัดตั้งคณะกรรมการพลเมืองในระดับตำบล การส่งเสริมช่องทางดิจิทัลสำหรับการสื่อสาร และการพัฒนาเจ้าหน้าที่ให้มีทัศนคติแบบประชาธิปไตย เพื่อให้กฎหมายท้องถิ่นสามารถเป็นเครื่องมือในการปลูกฝังวัฒนธรรมประชาธิปไตยในระดับชุมชนได้อย่างเป็นระบบและยั่งยืน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กตัญญู แก้วหานาม. (2555). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดทำแผนพัฒนาเทศบาล: ศึกษาเปรียบเทียบเทศบาลนครขอนแก่นกับเทศบาลเมืองกาฬสินธุ์. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์, 10(2), 39–65.
ปฏิมา รุ่งนาค. (2555). ปัญหากฎหมายเกี่ยวกับหลักเกณฑ์และกระบวนการดำเนินการถอดถอน สมาชิกสภาท้องถิ่นและผู้บริหารท้องถิ่น (วิทยานิพนธ์ปริญญานิติศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชานิติศาสตร์). บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิต.
พรอัมรินทร์ พรหมเกิด, บรรเจิด สิงคะเนติ และ วรัญญา ศรีริน. (2567). การปรับปรุงทบทวนและการให้นิยามความหมายใหม่เรื่องประชาธิปไตยในระดับชุมชนท้องถิ่นของไทย. วารสารสถาบันพระปกเกล้า, 22(2), 7–28.
พระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ.2540. (2540). ราชกิจจานุเบกษา, 114(46 ก), 1–15. 10 กันยายน 2540.
พระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496. (2496). ราชกิจจานุเบกษา, 70(14), 1–6. 17 กุมภาพันธ์ 2496.
พระราชบัญญัติสภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล พ.ศ.2537. (2537). ราชกิจจานุเบกษา, 111(53 ก), 1–20. 2 ธันวาคม 2537.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. (2560). ราชกิจจานุเบกษา, 134(40 ก), 1–127. 6 เมษายน 2560.
วันวิสา แสงทิม. (2557). ปฏิรูประบบการปกครองและกระจายอำนาจ: ข้อเสนอจากเวทีภาคีพัฒนาประเทศไทย (พิมพ์ครั้งที่ 2). นนทบุรี: บริษัทสหมิตรพริ้นติ้งแอนพับลิสชิ่ง จำกัด.
สุปัญญดา สุนทรนนธ์. (2565). ปัจจัยความสำเร็จขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ได้รางวัลการบริหารจัดการที่ดี: กรณีศึกษาเทศบาลตำบลโพสะ จังหวัดอ่างทอง. วารสารมหาจุฬานาค รทรรศน์, 9(5), 372–387.
สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน). (2565). ระบบท้องถิ่นดิจิทัล (Digital Government Platform). สืบค้นเมื่อ 30 มีนาคม 2568. จาก https://www.dga. or.th/our-services/digital-platform-services/digital-government-platform/
สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2558). ความเป็นพลเมืองในระบอบประชาธิปไตย. กรุงเทพฯ: สำนักการพิมพ์ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.
อัญชนา ณ ระนอง. (2550). บทบาทของพื้นที่ประชาสังคม (Civic space) ในการเสริมสร้างพลังประชาชนผ่านการมีส่วนร่วม. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์, 5 (พิเศษ), 11–55. (การประชุมวิชาการรัฐประศาสนศาสตร์ระดับชาติครั้งที่ 1, พฤษภาคม–สิงหาคม 2550).
Benjamin R. Barber. (2003). Strong Democracy: Participatory Politics for a New Age. University of California Press.
Carole Pateman. (2014). Participation and Democratic Theory. Cambridge University Press
Cohen, E. F., & Ghosh, C. (2019). Citizenship. Cambridge, UK ; Medford, MA : Polity Press.
Westheimer Joel and Kahne Joseph. (2004). What Kind of citizen? The politics of educating for democracy, American Educational Research Journal, volume 41 Issue 2.
T.H. Marshall. 1950. Citizenship and Social Class, and Other Essays, Cambridge: CUP
