การประยุกต์ใช้หลักมรณสติในการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามแนวพระพุทธศาสนา

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาหลักการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามแนวพระพุทธศาสนา 2) ศึกษาหลักมรณสติที่ปรากฏในคัมภีร์พระพุทธศาสนา 3) ประยุกต์ใช้หลักมรณสติในการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามแนวพระพุทธศาสนา  เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ด้วยวิธีการวิจัยเชิงเอกสาร  ภายใต้กระบวนการศึกษาเชิงวิเคราะห์ วิจักษ์ และวิธาน เพื่อนำไปสู่การประยุกต์ใช้องค์ความรู้ทางปรัชญาและพระพุทธศาสนา ผลการวิจัยพบว่า 1) การพัฒนาคุณภาพชีวิต ถือเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง  เพราะมนุษย์เป็นปัจจัยที่สำคัญยิ่งต่อการพัฒนาสิ่งต่างๆ การสร้างคนให้มีความรู้ความสามารถ มีทักษะพื้นฐานที่จำเป็น มีลักษณะนิสัยจิตใจที่ดีงาม มีความพร้อมที่จะต่อสู้เพื่อตนเองและสังคม ประกอบกิจการต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ 2) มรณสติกรรมฐาน เป็นการสอนให้เอาสติระลึกถึงความตายที่จะมาถึงตนและสัตว์อื่นเป็นอารมณ์กรรมฐาน ซึ่งเป็นอุบายยึดเหนี่ยวจิตใจให้เกิดความสงบเป็นสมาธิ และคลายออกจากความทุกข์ การปฏิบัติมรณสติให้รักษาจิตใจของตน ให้ตั้งมั่นอยู่กับการระลึกถึงความตายอยู่เนืองนิตย์ 3) พหุสารัตถะของหลักมรณสตินั้นเป็นสิ่งที่คุณค่ามาก เพราะทำให้เกิดความไม่ประมาทในการดำเนินชีวิต ช่วยบรรเทากิเลสลงได้บางส่วน ทำให้สติมีความก้าวหน้ายิ่งขึ้น ทำให้การดำเนินชีวิตตั้งอยู่ในการทำความดี การรู้จักบำเพ็ญประโยชน์ทั้งแก่ตนเองและส่วนรวม หากมีการวางเป้าหมายไว้อย่างถูกต้องแล้ว ดำเนินไปตามเป้าหมายนั้นอย่างพอดี ก็ย่อมได้รับประโยชน์อย่างเป็นระบบ ในกระบวนการพัฒนาคุณภาพชีวิตทั้งด้านร่างกาย สังคม จิตใจและปัญญาตามแนวพระพุทธศาสนาด้วยการนำหลักมรณสติมาประยุกต์ใช้ สามารถนำไปสู่การหลุดพ้นจากความทุกข์ได้