การคุ้มครองสิทธิของชุมชนและความยุติธรรมทางสิ่งแวดล้อมตามหลักนิติธรรมโดยศาลปกครอง

บทคัดย่อ

บทความวิชาการเรื่อง การคุ้มครองสิทธิของชุมชนและความยุติธรรมด้านสิ่งแวดล้อมตามหลักนิติธรรมโดยศาลปกครอง มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอสิทธิชุมชนและความยุติธรรมด้านสิ่งแวดล้อมซึ่งเป็นแนวคิดสำคัญที่ได้รับการยอมรับในรัฐธรรมนูญไทยและกฎหมายสิ่งแวดล้อมสมัยใหม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเกิดข้อพิพาทระหว่างประชาชนกับรัฐหรือหน่วยงานทางปกครอง ศาลปกครองจึงมีบทบาทสำคัญในการตรวจสอบการใช้อำนาจของฝ่ายปกครองว่าชอบด้วยกฎหมาย สอดคล้องกับหลักนิติธรรม และเป็นธรรมต่อชุมชน ศาลปกครองจึงมิได้เป็นเพียงกลไกพิพากษาคดี แต่ยังเป็นกลไกคุ้มครองสิทธิขั้นพื้นฐานในการดำรงชีวิตภายใต้สิ่งแวดล้อมที่ดี และปัญหาทางด้านสิ่งแวดล้อมเกิดจากการดำเนินกิจกรรมของบุคคล นิติบุคคล ทุกภาคส่วน ทำให้เกิดปัญหาหลัก 3 ประการ คือ 1) การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ 2) มลพิษทางสิ่งแวดล้อม และ
3) การสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ ดังนั้น เมื่อปัญญาทางด้านสิ่งแวดล้อมได้สร้างความเดือนร้อนหรือเสียหายและเกิดผลกระทบต่อบุคคล นิติบุคคล จึงเกิดเป็นกรณีพิพาทขึ้น การระงับข้อพิพาทดังกล่าว บุคคล นิติบุคคล ได้เลือกที่ใช้วิธีการฟ้องคดีหรือการใช้สิทธิทางศาล ทั้งนี้ในการฟ้องคดีต่อศาลปกครองก็เพื่อเยียวยาผู้ที่จะได้รบความเดือดร้อนหรือเสียหายหรืออาจจะเดือดร้อนหรือเสียหาย ในบริบทนี้ ศาลปกครองมีบทบาทสำคัญในการคุ้มครองสิทธิชุมชนและสร้างความยุติธรรมสิ่งแวดล้อม โดยอาศัยหลักนิติธรรมเป็นกรอบการพิจารณา ไม่เพียงช่วยแก้ไขข้อพิพาทระหว่างประชาชนกับรัฐ แต่ยังทำหน้าที่เป็น กลไกควบคุมการใช้อำนาจรัฐ และเป็นผู้พิทักษ์สิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชน