แนวทางการจัดการเรียนรู้แบบอริยสัจ 4 โดยใช้ฐานสมรรถนะเชิงรุก
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาการจัดการเรียนรู้พระพุทธศาสนาโดยใช้ฐานสมรรถนะเชิงรุก และ 2) เสนอแนวทางการจัดการเรียนรู้แบบอริยสัจ 4 โดยใช้ฐานสมรรถนะเชิงรุก ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ประกอบด้วยการศึกษาวิเคราะห์เอกสารทางวิชาการ จัดประชุมเชิงปฏิบัติการโดยการระดมสมองจากครู นักศึกษา และอาจารย์ การเลือกแบบเจาะจง จำนวน 9 คน และการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 4 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า 1) การจัดการเรียนรู้พระพุทธศาสนาโดยใช้ฐานสมรรถนะเชิงรุกสามารถประยุกต์ใช้กับกิจในอริยสัจ 4 บูรณาการกับพุทธิพิสัย ทักษะพิสัย และจิตพิสัย เพื่อเสริมสมรรถนะผู้เรียนทั้ง 6 ด้าน 2) แนวทางการจัดการเรียนรู้แบบอริยสัจ 4 โดยใช้ฐานสมรรถนะเชิงรุก พบว่ามีทั้งหมด 6 แนวทาง ได้แก่ (1) หน้าที่ทุกข์(ปริญญา) ได้แก่ แนวทางที่ 1 การกำหนดรู้สถานการณ์เพื่อการพัฒนาฐานสมรรถนะเชิงรุก (2) หน้าที่สมุทัย(ปหานะ) ได้แก่ แนวทางที่ 2 การเรียนรู้สมรรถนะแบบผสมผสาน (3) หน้าที่นิโรธ (สัจฉิกิริยา) ได้แก่ แนวทางที่ 3 มีสมรรถนะชีวิตในชีวิตจริง และ (4) หน้าที่มรรค(ภาวนา) ได้แก่ แนวทางที่ 4 การใช้รูปแบบการเรียนรู้ที่หลากหลายสู่การพัฒนาสมรรถนะเชิงรุก แนวทางที่ 5 การพัฒนาสมรรถนะผู้เรียนทั้งโรงเรียน และแนวทางที่ 6 การพัฒนาสมรรถนะผู้เรียนบนความต้องการหรือความสนใจของผู้เรียน ตามลำดับ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กนก จันทรา. (2563). การจัดการศึกษาฐานสมรรถนะ. โรงเรียนสาธิตจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย ฝ่ายมัธยม.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). แนวทางการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิด. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
กุลิสรา จิตรชญาวณิช. (2562). การจัดการเรียนรู้. สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
จิระวัฒน์ โรจนศิลป์, สามารถ สุขุประการ และศิริโรจน์ นามเสนา. (2566). รูปแบบการจัดการเรียนการสอนวิชาพระพุทธศาสนา. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 7(6), 262-271.
เฉลิมพล สุปัญญาบุตร. (2563). การพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 24. วารสารวิชาการแสงอีสาน, 16(2), 266-280.
เชาวฤทธิ์ จงเกษกรณ์. (2561). คู่มือการจัดกิจกรรมลดเวลาเรียนเพิ่มเวลารู้. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
ณัฐพล มิตรอารีย์ และคณะ. (2566). การจัดการเรียนรู้ในรูปแบบอริยสัจ 4. วารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์, 4(1), 27-37.
ณิชา ฉิมทองดี และคณะ. (2558). กลยุทธ์การบริหารโรงเรียนเพื่อสร้างนวัตกรรมการจัดการเรียนรู้. วารสารครุศาสตร์, 43(4), 29-44.
พิมพันธ์ เดชะคุปต์ และพเยาว์ ยินดีสุข. (2561). การเรียนรู้เชิงรุกแบบรวมพลังกับ PLC เพื่อการพัฒนา. โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พระครูอุทิตปริยัติสุนทร, ประคอง มาโต และพระครูอุทัยสุตกิจ. (2567). การออกแบบการเรียนรู้เชิงรุกด้านการทำงานเป็นทีมรายวิชาพระพุทธศาสนา ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ของโรงเรียนมัธยมศึกษาในจังหวัดอุทัยธานี. วารสารวิจยวิชาการ, 7(4), 33-48.
พระปลัดสาธิต อมโร (จินดารอง). (2558). การจัดการเรียนการสอนวิชาพระพุทธศาสนาในโรงเรียนประถมศึกษาปีที่ 6 เขตบางคอแหลม สังกัดกรุงเทพมหานคร [วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิตไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระปลัดยุทธนา มาลาวงษ์, สุวัฒสัน รักขันโท, สายรุ้ง บุบผาพันธ์ และศักดิ์ดา งานหมั่น. (2567). การพัฒนาระบบการจัดการเรียนรู้วิชาพระพุทธศาสนาเพื่อส่งเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์โดยใช้วิธีสอนแบบเชิงรุกสำหรับนักเรียนโรงเรียนบ้านรางกระทุ่ม. วารสารนวัตกรรมการจัดการศึกษาและการวิจัย, 6(6), 1389-1402.
พระมหาพงษ์เพ็ชร วชิรเมธี (แสงใส), ปาณจิตร สุกุมาลย์ และนิรัช เรืองแสน (2566). การจัดการเรียนรู้ตามหลักอริยสัจ 4 กลุ่มสาระสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม โรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา โรงเรียนประภัสสรวิทยา วัดศรีนวล จังหวัดขอนแก่น. วารสารสถาบัันวิจัยพิมลธรรม, 10(3), 183-196.
พระมหาสามารถ ฐานิสฺสโร (อาจคงหาญ). (2566). การพัฒนาระบบการจัดการเรียนรู้วิชาพระพุทธศาสนา ในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดกรุงเทพมหานคร. วารสารปารมิตา ศูนย์วิจัยธรรมศึกษา สำนักเรียนวัดอาวุธวิกสิตาราม, 5(1), 29-41.
พระรุ่งโรจน์ ถิรปุญฺโญ (รักราษฎร์), สมชัย ศรีนอก, นิเวศน์ วงศ์สุวรรณ และอภิวัฒน์ พิมพวง. (2565). ผลของการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบอริยสัจ 4 ที่มีต่อความสามารถในการคิดอย่างมีวิจารณญาณและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาปีที่ 3. วารสาร มจร มนุษยศาสตร์ปริทรรศน์, 8(1), 123-140.
มนสิช สิทธิสมบูรณ์. (2565). กลยุทธ์การจัดการเรียนรู้เชิงรุก. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
วิชัย วงษ์ใหญ่ และมารุต พัฒผล. (2562). การประเมินตามสภาพจริงอิงสมรรถนะ. ศูนย์ผู้นำนวัตกรรมหลักสูตรและการเรียนรู้.
สุภาลัย สายคำภา และธีระภาพ เพชรมาลัยกุล. (2565). การจัดการเรียนรู้ฐานสมรรถนะเชิงรุกที่ส่งผลต่อสมรรถนะของผู้เรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 2. วารสารบริหารการศึกษา มศว, 19(37), 22-34.
สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2565). แนวทางการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ระดับปฐมวัย. กลุ่มพัฒนาหลักสูตรและส่งเสริมการศึกษาปฐมวัย สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2562). แนวทางการนิเทศเพื่อพัฒนาและส่งเสริมการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ตามนโยบายลดเวลาเรียน เพิ่มเวลารู้. สำนักงาน.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2563). การจัดการเรียนรู้ฐานสมรรถนะเชิงรุก. บริษัท 21 เซ็นจูรี่ จำกัด.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2564). แนวทางการจัดการเรียนรู้ฐานสมรรถนะเชิงรุก: ถอดบทเรียนจากแนวคิดสู่การปฏิบัติ. บริษัท เอส. บี. เค. การพิมพ์ จำกัด.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2567). การจัดการเรียนรู้เชิงรุกฐานสมรรถนะ: การเรียนรู้จากการปฏิบัติ จริงของสถานศึกษา. สกศ.
หวิน จำปานิน และพระมหาดาวสยาม วชิรปญฺโญ. (2562). กลยุทธ์การพัฒนาสมรรถนะครูเชิงพุทธบูรณาการของข้าราชการครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 3. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 6(8), 3856-3869.
อิทธิเดช น้อยไม้ และณัฐวรรณ เฉลิมสุข. (2566). เสริมสมรรถนะผู้เรียนด้วยแนวคิดการจัดการเรียนรู้เชิงรุก. ครุศาสตร์สาร, 17(1), 13-23.
Education GPS. (2025, May 15). Thailand Student performance (PISA 2022). https://gpseducation.oecd.org/CountryProfile?primaryCountry=THA&treshold=10&topic=PI.
Faiz, M., M., T., Marikar., Malake, Kodithuwakku. (2024). Bridging Experiential Learning and Spiritual Wisdom: Integrating Kolb’s Cycle with the Four Noble Truths of Buddhism. Educational challenges, doi: 10.34142/2709-7986.2024.29.2.16.
Fedler, R.M. and Brent, R. (1996). Navigating the Bumpy Road to Student-Centered Instruction. Journal of College Teaching, 44.
McClelland, D. C. (1973). Testing for competence rather than for intelligence. American Psychologist, 28(1), 1-14.
Meyers, C., and Jones, T.B. (1993). Promoting Active Learning. Strategies for the College Classroom. Jossey-Bass.
Thomas, D., & Brown, J. S. (2011). A new culture of learning: Cultivating the imagination for a world of constant change. CreateSpace.
