แนวทางการเจริญมรณานุสสติเพื่อพัฒนาจิตใจ

บทคัดย่อ

มรณนุสสติในพระพุทธศาสนา หมายถึง ความตาย ก็คือ ความดับหรือ อาการดับของขันธ์ 5 หรือกายกับจิต การตายมี 2 ประเภท คือ กาลมรณะ การตายเมื่อถึงเวลาถึงที่ตาย และอกาลมรณะ มรณสติ คือ การเอาสติหมั่นระลึกถึงความตายอันจะเกิดมาถึงตนและพิจารณาสาเหตุของความตายเพื่อเป็นอุบายที่จะทำให้จิตใจเกิดความสงบเป็นสมาธิ จิตใจพิจารณาเห็นความจริงจนเกิดสลดใจเกิดความเบื่อหน่ายในร่างกายอันเป็นเหตุทำให้จิตใจคลายออกจากความไม่หลงติดในร่างกายคลายออกจากกิเลสและปลดทุกข์ทางจิตใจได้ การพิจารณามรณานุสสติเป็นวิธีพิจารณาให้เห็นความจริงในชีวิตทั้ง 5 ประการนี้ คือ ความแก่ ความเจ็บ ความชรา ความตายความพลัดพราก และมีกรรมเป็นเครื่องกำหนดชีวิตของคนและสัตว์ ย่อมมีกับทุกชีวิต การปฏิบัติมรณานุสสติเป็นประโยชน์ในการพัฒนาจิตใจ คือ ทำให้ไม่หลงตาย ส่วนการประยุกต์มรณานุสสติมาใช้ในชีวิตประจำวัน ได้แก่ สร้างคติเตือนจิตใจไม่ให้ประมาท สามารถสร้างอุบายระงับกิเลส และใช้เป็นแนวทางที่ยกระดับจิตใจเข้าสู่การปฏิบัติวิปัสสนา การเผชิญความตายตามหลักมรณานุสสตินั้นถือว่าได้เตรียมตัวก่อนตาย คือ เอาสติน้อมระลึกถึงความตาย อันมีแก่ตนและคนอื่น ให้ตั้งมั่นอยู่กับคุณความดี ให้ดำรงชีวิตด้วยสติปัญญา ซึ่งเป็นจิตใจที่มีพลัง ดับความเร่าร้อนหวาดกลัวนานาประการได้ จิตใจที่ไม่ตกอยู่ในอำนาจของกิเลส เป็นจิตใจที่สะอาดบริสุทธ์ิหลุดพ้น มีสติรู้เท่าทัน ไม่หวาดหวั่นต่อความตาย ทำให้มีความสุขในชีวิตประจำวันได้