การพัฒนาแหล่งเรียนรู้ชุมชนภูมิปัญญาส้มโอนครชัยศรีบนฐานอัตลักษณ์เกาะลัดอีแท่น อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการการพัฒนาแหล่งเรียนรู้ชุมชนภูมิปัญญาส้มโอนครชัยศรี       บนฐานอัตลักษณ์เกาะลัดอีแท่น อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอบทเรียน คือ รวบรวม    องค์ความรู้เกี่ยวกับภูมิปัญญาท้องถิ่นในการปลูกส้มโอนครชัยศรี วิเคราะห์อัตลักษณ์เกี่ยวข้องกับส้มโอ ออกแบบและพัฒนาแหล่งเรียนรู้ชุมชนเพื่อใช้เป็นพื้นที่ในการถ่ายทอดองค์ความรู้และส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต กิจกรรมการศึกษาชุมชนได้ประยุกต์ใช้กระบวนการวิจัยเชิงคุณภาพ ประกอบด้วย การสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม    การสังเกตแบบมีส่วนร่วม การประชุมระดมความคิด และการสรุปบทเรียน  กลุ่มเป้าหมายคือ แกนนำชุมชน นักเรียน ครู ผู้ปกครอง และสมาชิกในชุมชน จำนวน 30 คน เป็นการเลือกแบบเจาะจง  เกณฑ์การคัดเลือกคือ เป็นสมาชิกในชุมชน ทำงานหรือเป็นนักเรียนในเขตพื้นที่ ผลการศึกษาพบว่า 1) สภาพบริบทเกาะลัดอีแท่นมีลักษณะภูมิศาสตร์เป็นเกาะกลางแม่น้ำท่าจีน ซึ่งส่งผลให้ดินมีความอุดมสมบูรณ์ เหมาะแก่การปลูกส้มโอพันธุ์นครชัยศรีที่มีรสชาติหวานอมเปรี้ยว เปลือกบาง เป็นเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น 2) กิจกรรมการเรียนรู้บูรณาการเครื่องมือสำคัญ ได้แก่ แผนที่เดินดิน   ผังเครือญาติ ระบบสุขภาพ ปฏิทินชุมชน ประวัติชีวิต และประวัติศาสตร์ชุมชน ซึ่งช่วยเสริมสร้างความเข้าใจในวิถีชีวิตชุมชน การพัฒนาและการแก้ปัญหาต่าง ๆ ผ่านการศึกษาเชิงลึกและการมีส่วนร่วมของสมาชิก 3) การออกแบบแหล่งเรียนรู้เน้นการบูรณาการองค์ความรู้เข้ากับกิจกรรมภาคปฏิบัติ เช่น แปลงสาธิตการปลูกส้มโอ เส้นทางเรียนรู้ชุมชน นิทรรศการภูมิปัญญา และกิจกรรมประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อสร้างการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม ส่งเสริมให้เกิด  การถ่ายทอดองค์ความรู้อย่างเป็นระบบ