การประเมินโครงการพลังเยาวชนรุ่นใหม่ ใส่ใจประชาธิปไตย โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาภาคใต้ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครศรีธรรมราช

บทคัดย่อ

            การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลการดำเนินโครงการพลังเยาวชนรุ่นใหม่ใส่ใจประชาธิปไตย ของโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาภาคใต้ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครศรีธรรมราช เพื่อพัฒนานักเรียนให้เป็นพลเมืองที่มีคุณภาพตามวิถีประชาธิปไตย การศึกษาใช้รูปแบบการประเมินของ Robert L. Hammond ซึ่งเป็นกรอบแนวคิดการประเมินโครงการที่มุ่งเน้น การพิจารณาผลลัพธ์ของโครงการอย่างเป็นระบบใน 3 มิติ ได้แก่ ด้านการเรียนการสอน ด้านสถาบันและด้านพฤติกรรม กลุ่มตัวอย่างแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มตัวอย่างสำหรับการประเมินเชิงปริมาณ จำนวน 192 คน ซึ่งได้จากการสุ่มแบบง่าย และกลุ่มผู้ให้ข้อมูลเชิงคุณภาพที่ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง จำนวน 15 คน ประกอบด้วย ผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 2 คน ครูและบุคลากรทางการศึกษา จำนวน 6 คน และนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4–6 จำนวน 7 คน เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วย แบบทดสอบความรู้เกี่ยวกับประชาธิปไตย แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และแบบสังเกตพฤติกรรม เครื่องมือวิจัยได้รับการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาและวิเคราะห์หาค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) โดยผู้เชี่ยวชาญ 3 ท่านก่อนเก็บข้อมูล จากนั้นวิเคราะห์ข้อมูลด้วยโปรแกรมทางสถิติ โดยใช้สถิติ ค่าเฉลี่ย () ส่วนเบี่ยงเบน มาตรฐาน (S.D.) และสถิติทดสอบที (t-test) เพื่อเปรียบเทียบผลการเรียนรู้

            ผลการวิจัยพบว่า 1) ด้านการสอน ผลการเปรียบเทียบความรู้และทักษะของผู้เข้าร่วมโครงการ พบว่า คะแนนเฉลี่ยหลังการอบรม (= 7.49) สูงกว่าก่อนการอบรม (= 4.96) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่ระดับ .001 โดยมีคะแนนเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 2.53 คะแนน ยืนยันว่ากระบวนการจัดการเรียนรู้ของโครงการสามารถพัฒนาความรู้ความเข้าใจของผู้เข้าร่วมได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเนื้อหาโครงการมีความเหมาะสมอย่างยิ่งในการสอดแทรกหลักความเป็นพลเมือง 3 ประการ คือ คารวธรรม สามัคคีธรรม และปัญญาธรรม 2) ด้านสถาบัน ผลการประเมินจากผู้เชี่ยวชาญและผู้บริหารมีความเห็นสอดคล้องกันว่า กิจกรรมการเลือกตั้งคณะกรรมการนักเรียนเป็นกลไกสำคัญในการปลูกฝังความรับผิดชอบต่อส่วนรวม และพัฒนาทักษะชีวิตของนักเรียน กิจกรรมนี้สำเร็จในการเป็นช่องทางสำคัญที่สุดในการสะท้อนความต้องการของผู้เรียน (Student Voice) และช่วยสร้างความชอบธรรมให้แก่การบริหารงานของสภานักเรียน อีกทั้งกระบวนการจัดการเลือกตั้งยังมีความโปร่งใส ยุติธรรม และเป็นระบบ สามารถจำลองการทำงานของระบอบประชาธิปไตยในสังคมจริง 3) ด้านพฤติกรรม พฤติกรรมของนักเรียนผู้เข้าร่วมกิจกรรมโดยรวมอยู่ในระดับเหมาะสมมาก (ค่าเฉลี่ยรวม = 4.43) มิติด้านจิตพิสัย ได้รับคะแนนสูงสุด (ค่าเฉลี่ย = 4.52) โดยเฉพาะพฤติกรรมการเคารพความคิดเห็นและสิทธิของผู้อื่น (ค่าเฉลี่ย = 4.61) และการตระหนักถึงสิทธิและหน้าที่ของตนเองในการเลือกตั้ง (ค่าเฉลี่ย = 4.50) อย่างไรก็ตาม พบข้อสังเกตว่านักเรียน ส่วนใหญ่ยังมีบทบาทเป็นเพียงผู้เข้าร่วม โดยการมีส่วนร่วมเชิงรุกในการรณรงค์ประชาสัมพันธ์ยังสามารถพัฒนาต่อยอดได้อีก โครงการพลังเยาวชนรุ่นใหม่ ใส่ใจประชาธิปไตย มีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมการพัฒนาพลเมืองประชาธิปไตยของนักเรียน ทั้งด้านความรู้ ทักษะ และพฤติกรรมที่สอดคล้องกับหลักประชาธิปไตย ในสถานศึกษา ผลการประเมินนี้สามารถนำไปใช้เป็นแนวทางสำหรับผู้บริหารและครู ในการวางแผนปรับปรุงรูปแบบกิจกรรมส่งเสริมประชาธิปไตย ให้นักเรียนมีส่วนร่วมเชิงรุกมากยิ่งขึ้นเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนในปีการศึกษาต่อไป