การศึกษาวิเคราะห์คติธรรมพื้นบ้านทางพระพุทธศาสนาที่ปรากฏในคัมภีร์โบราณของจังหวัดอุบลราชธานี

Main Article Content

พระมหาวีระชาติ ธีรสิทฺโธ (เพ็งแจ่ม)

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาประวัติความเป็นมาของนิทานพื้นบ้านในคัมภีร์โบราณจังหวัดอุบลราชธานี.2) เพื่อศึกษาหลักคติธรรมธรรมทางพระพุทธศาสนาที่ปรากฏนิทานพื้นบ้านในคัมภีร์โบราณจังหวัดอุบลราชธานี 3) เพื่อวิเคราะห์คติธรรมในนิทานพื้นบ้านพื้นบ้านทางพระพุทธศาสนาที่ปรากฏในคัมภีร์โบราณของจังหวัดอุบลราชธานี ผลการวิจัยพบว่า นิทานพื้นบ้าน หมายถึง งานเขียนทุกชนิดทั้งประเภทร้อยกรองและร้อยแก้ว ที่ผู้เขียนได้สื่อความคิดของตนเองรวมทั้งความคิดของผู้อื่นที่ได้สืบทอดต่อกันมา ซึ่งจะใช้ภาษาพื้นบ้านในการถ่ายทอดเป็นเอกลักษณ์ และสื่อเรื่องราวด้านต่างๆ ของท้องถิ่นใดโดยเฉพาะ เช่น จารีตประเพณี ชีวิตความเป็นอยู่ ช่วยให้ผู้ฟังและผู้อ่านได้ผ่อนคลายทุกข์ ผ่อนคลายความตึงเครียด เป็นคติเตือนใจ ช่วยอบรมบ่มนิสัย ช่วยให้เข้าใจสิ่งแวดล้อมและปรากฏการณ์ธรรมชาติ เพื่อเสริมศรัทธาในศาสนา เทพเจ้าและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ คติธรรมธรรมทางพระพุทธศาสนาที่ปรากฏนิทานพื้นบ้านในคัมภีร์โบราณจังหวัดอุบลราชธานี  มีการสำรวจและตรวจสอบคัมภีร์ใบลานที่มีอยู่ในสถานที่ต่างๆ เช่น วัด บ้านหมอธรรม และบ้านปราชญ์ชาวบ้าน ซึ่งคัมภีร์ที่ถูกครอบครองโดยหมอธรรมและปราชญ์ชาวบ้านนั้นจะถูกห่วงแหนเพราะถือว่าเป็นคัมภีร์ศักดิ์สิทธิ์ที่เก็บไว้เพื่อประกอบพิธีกรรมทางไสยศาสตร์และเป็นตำรายาสมุนไพรไม่สามารถนำมาเปิดเผยต่อที่สาธารณะได้ ประกอบด้วย ตำนานนิทานพื้นบ้าน นิทม (พื้นสืบหรือนิทานก้อม) คำผญา-ภาษิต โตงโตย กลอนสาร และกลอนลำ เป็นต้นหมวดที่สามว่าด้วยหมวดประวัติศาสตร์ ประกอบด้วยพงศาวดาร ตำนานพื้นบ้านพื้นเมือง ตำนานพื้นพระ ตำนานพื้นพระธาตุ ตำนานเทศน์ รวมถึงกฎหมายโบราณ เป็นต้น

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ธีรสิทฺโธ (เพ็งแจ่ม) พ. . (2024). การศึกษาวิเคราะห์คติธรรมพื้นบ้านทางพระพุทธศาสนาที่ปรากฏในคัมภีร์โบราณของจังหวัดอุบลราชธานี. วารสารพุทธศาสตร์ มจร.อุบลราชธานี, 6(3), 1137–1148. สืบค้น จาก https://so12.tci-thaijo.org/index.php/JOBU2025/article/view/3388
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กิ่งแก้ว อัตถากร. (2517).นิทานพื้นเมือง. กรุงเทพฯ : หน่วยศึกษานิเทศก์ กรมการ ฝึกหัดครู,

จารุวรรณ ธรรมวัตร. คติชาวบ้านอีสาน. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : อักษรวัฒนา,เอกสารคัดสำเนา.

จารุบุตร เรืองสุวรรณ, (2521). คนไทอีสาน, กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ไพศาลศิริ.

จรัส พยัคฆราชศักดิ์. (2534). อีสาน 1 ศาสนาและวรรณกรรมนิยมในท้องถิ่นกรุงเทพมหานคร : โอ.เอส.พริ้นติ้ง เฮ้าส.

คำแหง วิสุทธางกูร, การวิเคราะห์วรรณกรรมอีสานเรื่องท้าวกาฬะเกษเชิงจริยศาสตร์, คณะสังคมศาสตร์และมนุษย์ศาสตร์ : มหาวิทยาลัยขอนแก่น, เอกสารคัดสำเนา

ธวัช ปุณโณทก. (2525). วรรณกรรมท้องถิ่น. กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร์,

นภดล ทองโสภิต. (2532).ขุมปัญญาแห่งอีสาน. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์บ้านฉัตร,

นรินธร สีห์จักร, (2548). “การศึกษาวิเคราะห์วรรณกรรมอีสานเรื่อง ลำตั๊กแตนคำ”, วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต, บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยศิลปากร

พุทธรักษ์ ปราบนอก, หลักพุทธธรรมในวรรณกรรมคำสอนอีสาน คณะสังคมศาสตร์และมนุษย์ศาสตร์ : มหาวิทยาลัยขอนแก่น, เอกสารคัดสำเนา

วศิน อินทสระ. (2549). พุทธจริยศาสตร์. พิมพ์ครั้งที่ 2, กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์ธรรมดา.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 พ.ศ. 2566 –2570, กรุงเทพฯ : สำนักนายกรัฐมนตรี,