การปรับใช้หลักพุทธธรรมในกระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในชุมชน

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษากระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท 2) เพื่อศึกษาการปรับใช้หลักพุทธธรรมในกระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในชุมชน โดยการศึกษาเชิงเอกสารแล้วนำเสนอด้วยวิธีการพรรณนาเชิงวิเคราะห์ ผลการศึกษา พบว่า กระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทเป็นการระงับข้อพิพาทที่เป็นประโยชน์ต่อคู่พิพาททั้งสองฝ่าย โดยมีการไกล่เกลี่ยนอกศาลและการไกล่เกลี่ยในศาล กระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในชุมชน เป็นการไกล่เกลี่ยนอกศาล โดยมีผู้ไกล่เกลี่ยเป็นจิตอาสาผู้นำชุมชนและได้รับการคัดสรรจากคณะทำงานภายในจังหวัด เป็นคนกลางเพื่อตกลงประนีประนอมยอมความต่อกัน การปรับใช้หลักพุทธธรรมในกระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในชุมชน โดยนำหลักพรหมวิหาร 4 ไปปรับใช้ ประกอบด้วย เมตตา คือ ไกล่เกลี่ยด้วยความรัก ความปรารถนาดี และเอาใจใส่ เพื่อปลดเปลื้องความทุกข์ยากเดือดร้อนให้กับคู่พิพาท กรุณา คือ ไกล่เกลี่ยด้วยการขวนขวายอุทิศตนช่วยเหลือ รับรู้ รับฟัง และอดทนต่อปัญหาของคู่พิพาท เพื่อหาทางออกที่ถูกต้องเป็นธรรมให้คู่พิพาท มุทิตา คือ ไกล่เกลี่ยด้วยความประทับใจและซาบซึ้งชื่นชมยินดี ทำให้คู่พิพาทได้มีโอกาสพูดคุยกัน เพื่อหาข้อตกลงทั้งสองฝ่าย อุเบกขา คือ ไกล่เกลี่ยด้วยความเป็นกลางยุติธรรม ไม่อคติ ตั้งอยู่บนพื้นฐานข้อเท็จจริง เพื่อสืบหาต้นเหตุของปัญหาให้ครอบคลุมทุกด้าน พร้อมที่จะวินิจฉัยและปฏิบัติด้วยความเที่ยงธรรม นับได้ว่าการปรับใช้หลักพรหมวิหาร 4 เป็นหลักพุทธธรรมที่สำคัญในกระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในชุมชน อันเป็นการระงับข้อพิพาท และจะช่วยเสริมสร้างความสามัคคีในชุมชนได้อีกรูปแบบหนึ่ง