จริยาวัตรของพระโพธิสัตว์ในชาดกที่ส่งผลต่อการบรรลุธรรม

Main Article Content

พระครูสุธรรมรัตนาภรณ์
พระครูพิศาลสารบัณฑิต
อริย์ธัช เลิศรวมโชค

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้เป็นการศึกษาจริยาวัตรของพระโพธิสัตว์ในคัมภีร์ชาดก พบว่า การบำเพ็ญจริยาวัตรสร้างบารมีธรรมของพระโพธิสัตว์ เป็นกระบวนการหมั่นฝึกฝนอบรมตนเองให้เป็นผู้มีความรู้ มีคุณธรรม ที่จะทำให้เป็นคนดีที่โลกต้องการ เป็นที่ปรารถนาของทุก ๆ คน ด้วยการปฏิบัติที่มีความมุ่งมั่นเพื่อความสำเร็จที่ยิ่งใหญ่ ที่เรียกว่าการสร้างบารมี  เป็นเครื่องแสดงให้เห็นถึงการเลื่อนระดับขั้นของการทำความดีจากระดับปกติสามัญ จนถึงระดับสูงสุด ในบารมีทั้ง 10 ประการ มุ่งไปในการเป็นเครื่องช่วยทำให้พระโพธิสัตว์บรรลุพระโพธิญาณ การบรรลุพระโพธิญาณบารมีที่สำคัญ คือ ปัญญาบารมี เป็นเบื้องต้นที่นำไปสู่การตรัสรู้ธรรม ปัญญาบารมีของโพธิสัตว์ที่บำเพ็ญจริยาวัตรสร้างบารมีธรรม ผ่านกระบวนการสุตมยปัญญา จินตามยปัญญาและภาวนามยปัญญา ซึ่งทำให้เกิดมีแล้วนำไปช่วยเหลือผู้อื่น ด้วยกามาวจรมหากุศลจิต จนกลายเป็นปัญญาบารมีของพระโพธิสัตว์ในการตรัสรู้ธรรม เป็นความรู้ระดับญาณขั้นสูงสุด ทำให้หลุดพ้นจากกิเลสทั้งปวง เป็นความรู้ที่สามารถทำหลายกิเลศ รู้แจ้งเห็นจริงในอริยสัจสี่ คือ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค ที่เกิดขึ้น

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
พระครูสุธรรมรัตนาภรณ์, พระครูพิศาลสารบัณฑิต, & เลิศรวมโชค อ. . (2024). จริยาวัตรของพระโพธิสัตว์ในชาดกที่ส่งผลต่อการบรรลุธรรม. วารสารพุทธศาสตร์ มจร.อุบลราชธานี, 6(2), 2087–2104. สืบค้น จาก https://so12.tci-thaijo.org/index.php/JOBU2025/article/view/5362
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

ทรัพย์ ประกอบสุข, (2527). วรรณคดีชาดก, พิมพ์ครั้งที่ 1, กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร์,

บุณย์ นิลเกษ. (2534). อุดมการณ์ชีวิตแบบโพธิสัตว์ เล่มที่ 3 ตอนการบำเพ็ญทานบารมี.เชียงใหม่ : มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตเชียงใหม่.

ประพจน์ อัศววิรุฬหการ. (2527). การศึกษาเชิงวิเคราะห์เรื่องพระโพธิสัตว์ในคัมภีร์เถรวาทและคัมภีร์มหายาน. รายงานการวิจัย, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ประยุทธ์ หลงสมบุญ. (2546). พจนานุกรมมคธ-ไทย. กรุงเทพฯ : บริษัทธรรมสาร.

พระครูกัลยาณสิทธิวัฒน์. (2547). พุทธประวัติตามแนวปฐมสมโพธิกถา. พิมพ์ครั้งที่ 9.กรุงเทพฯ : มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)., (2553). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ฉบับประมวลศัพท์, พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ : มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระมหาบุญเรือง ปญฺญาวชิโร. (2547). พระพุทธศาสนากับปรัชญา. บุรีรัมย์ : ฝ่ายผลิตเอกสารและตำรา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

พระมหาสุขพัฒน์ อนนท์จารย์. (2547). กว่าจะเป็น พระพุทธเจ้า 5 พระองค์. กรุงเทพฯ :ลูก ส. ธรรมภักดี.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

มหามกุฏราชวิทยาลัย. (2542). พระสูตรและอรรถกถาแปล เล่ม 55-64. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2538). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน 2542. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ : อักษรเจริญทัศน์.

รื่นฤทัย สัจจพันธุ์. (2548). นิทานชาดกฉบับเปรียบเทียบในคัมภีร์มหาวัสตุและอรรถกถาชาดก.กรุงเทพฯ : สถาพรบุ๊คส์.

สุชีพ ปุญญานุภาพ. (2515). พระไตรปิฎก ฉบับประชาชน เล่ม 1. พระนคร : เกษรมบรรณกิจ.

แสง จันทร์งาม. (2544). พุทธศาสนวิทยา. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ : สร้างสรรค์บุคส์.

สืบพงศ์ ธรรมชาติ. (2542). วรรณคดีชาดก, พิมพ์ครั้งที่ 1.กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร์.

หลวงเทพดรุณานุศิษฏ์ (ทวี ธรมธัช), (2540). ธาตุปฺปทีปิกา. พิมพ์ครั้งที่ 7. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.

เอลิซาเบธ เรย์. แคลร์ โรเซนฟีลด์และโดโรธี เบลี่ย์. (2524). ทศชาติ (แปลโดย) สนทธิวรรณ อินทรลิบ. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยศิลปกร.