การศึกษาเรื่องเล่าทางคติชนตามแนวพุทธวิถีการอนุรักษ์ พื้นที่ป่าชุมชนในจังหวัดเลย

บทคัดย่อ

  การศึกษาวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภูมิปัญญาที่เป็นเรื่องเล่าท้องถิ่นในการอนุรักษ์พื้นที่ป่าชุมชน รวมถึงการใช้พุทธวิถีการอนุรักษ์พื้นที่ป่าชุมชนบนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่น ตลอดจนการเสริมสร้างเครือข่ายในการอนุรักษ์พื้นที่ป่าชุมชน โดยใช้วิธีเก็บรวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์กับกลุ่มผู้ให้ข้อมูลในพื้นที่ชุมชนบ้านนาเวียงใหญ่ หมู่ที่ 12 ตำบลด่านซ้าย อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย ผลการศึกษาพบว่าภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมในการอนุรักษ์พื้นที่ป่าชุมชนที่เป็นเรื่องเล่าท้องถิ่นของชาวบ้านนาเวียงใหญ่ มีทั้งภูมิปัญญาการอนุรักษ์ที่เป็นเรื่องเล่าแบบดั้งเดิม และภูมิปัญญาการอนุรักษ์ที่เป็นเรื่องเล่าแบบพุทธศาสนา รวมถึงการใช้พุทธวิถีการอนุรักษ์พื้นที่ป่าชุมชนบนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่นของชาวบ้านนาเวียงใหญ่ มีทั้งการใช้พุทธวิถีการอนุรักษ์ผ่านวิถีปฏิบัติในเชิงความเชื่อแบบผี และการใช้พุทธวิถีการอนุรักษ์ผ่านวิถีปฏิบัติในเชิงความเชื่อแบบพุทธ ตลอดจนการเสริมสร้างเครือข่ายในการอนุรักษ์พื้นที่ป่าชุมชนบนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่นของชาวบ้านนาเวียงใหญ่ มีทั้งการสร้างเครือข่ายชุมชนการอนุรักษ์ผ่านความเป็นวิถีคนไทด่าน และการสร้างเครือข่ายชุมชนการอนุรักษ์ผ่านความเป็นวิถีคนนาเวียง นอกจากจะมีกลิ่นอายของความเชื่อทั้งผีและพุทธที่ผสมปนเปกันอยู่จนกลายเป็นพุทธในวิถีแบบพื้นบ้านแล้ว เรื่องเล่าในวิถีชีวิตชุมชนท้องถิ่นแห่งนี้ยังสามารถใช้เป็นเครื่องสะท้อนให้เห็นร่องรอยของความคิดที่ผูกพันกับธรรมชาติในเชิงการอนุรักษ์แหล่งทรัพยากร โดยเฉพาะพื้นที่ป่าชุมชนอีกทางหนึ่ง