การประยุกต์ใช้หลักไตรสิกขาในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมของชุมชน บ้านควนจง อำเภอนาหม่อม จังหวัดสงขลา

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ  1) ศึกษาแนวคิดเกี่ยวกับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม 2) ศึกษาหลักไตรสิกขาในพระพุทธศาสนาเถรวาท 3) ประยุกต์ใช้หลักไตรสิกขาในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ด้วยวิธีการวิจัยเชิงเอกสารและการศึกษาภาคสนาม ภายใต้กระบวนการศึกษาเชิงวิเคราะห์ วิจักษ์ และวิธาน ทางปรัชญาและพระพุทธศาสนา ผลการวิจัยพบว่า  แนวทางการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมปัจจุบัน การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม อาศัยเครื่องมือหรือมาตรการหลายด้านควบคู่กัน ทั้ง การใช้มาตรการด้านกฎหมาย การใช้แรงจูงใจในรูปของเงินหรือรางวัล การให้ความรู้และข้อมูล การสนับสนุนกำลังใจและการให้การศึกษา ในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม หากไม่มีประชาชนเข้ามีส่วนร่วมนั้น การแก้ปัญหาอาจทำได้ยาก จึงค้นหาแนวทางด้วยพุทธปรัชญา  ในเรื่องไตรสิกขา ด้วยการมองโลกแบบองค์รวม ทั้งมนุษย์และสิ่งแวดล้อมล้วนมีกระบวนการอิงอาศัยกันตามหลักเหตุและผลนั้น เพื่อให้มนุษย์ได้มองโลกกับตนเองเป็นหนึ่งเดียวกัน ด้วยการสร้างปัญญาให้เห็นคุณค่าสิ่งแวดล้อม การใช้ความเมตตากรุณา ด้วยหลักเบญจศีลเบญจธรรม เพื่อขจัดปัญหาทางด้านปัญหาเกี่ยวกับดินเสื่อมโทรม ปัญหาเกี่ยวกับน้ำ ปัญหาเกี่ยวกับมลพิษทางอากาศ และ ปัญหาเกี่ยวกับป่าไม้ ของสิ่งแวดล้อมให้หมดไป เพราะหากสิ่งแวดล้อมอยู่ในสภาวะปกติบริสุทธิ์ สดใสตามธรรมชาติ ชีวิตมนุษย์และสิ่งมีชีวิตทั้งหมดก็จะพบกับความสุขสดชื่นไปด้วย เป็นการบูรณาการปรับท่าทีในการแก้ปัญหาในเรื่องสิ่งแวดล้อมทั้งด้านพฤติกรรมโดยกระบวนการของศีลหรือวินัย ด้านจิตสำนึก ด้วยกระบวนการของสมาธิ คือการมีจิตใจที่มีคุณธรรม และด้านภูมิปัญญา ด้วยกระบวนการของปัญญา ให้เกิดความรู้ความเข้าใจ ที่เชื่อมประสานเกื้อกูลกันระหว่างมนุษย์ สังคม และธรรมชาติอันจะช่วยให้การแก้ปัญหาและการพัฒนาได้อย่างยั่งยืน