แนวทางการพัฒนาทักษะดิจิทัลสำหรับครูและบุคลากรทางการศึกษาของเครือข่ายสถานศึกษากลุ่มเวียงชัยเวียงเหนือ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงราย เขต 1
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษาอิสระครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นในการพัฒนาทักษะดิจิทัลของครูและบุคลากรทางการศึกษา 2) ศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการพัฒนาทักษะดิจิทัลของครูและบุคลากรทางการศึกษา และ 3) เสนอแนวทางการพัฒนาทักษะดิจิทัลที่เหมาะสมกับบริบทของเครือข่ายสถานศึกษา การวิจัยเป็นการวิจัยแบบผสานวิธี ประชากรที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา ครู บุคลากรทางการศึกษา และประธานคณะกรรมการสถานศึกษา ของเครือข่ายสถานศึกษากลุ่มเวียงชัยเวียงเหนือ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงราย เขต 1 จำนวน 96 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าดัชนีความต้องการจำเป็น และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพปัจจุบันของทักษะดิจิทัลของครูและบุคลากรทางการศึกษาโดยภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง ขณะที่สภาพที่พึงประสงค์อยู่ในระดับมากที่สุด โดยความต้องการจำเป็นมุ่งเน้นการนำทักษะดิจิทัลไปใช้จริงในการจัดการเรียนรู้และการปฏิบัติงานอย่างเป็นระบบ 2) ปัจจัยที่ส่งผลต่อการพัฒนาทักษะดิจิทัลเป็นปัจจัยเชิงระบบที่เชื่อมโยงกัน ได้แก่ สภาพแวดล้อม นโยบายและการบริหารจัดการ โครงสร้างพื้นฐาน ศักยภาพและทัศนคติของบุคลากร และกระบวนการพัฒนาที่เน้นการลงมือปฏิบัติจริงผ่านชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ 3) แนวทางการพัฒนาทักษะดิจิทัลประกอบด้วย 5 แนวทางหลัก ได้แก่ การพัฒนาทักษะดิจิทัลพื้นฐาน การออกแบบการเรียนรู้ดิจิทัลเชิงสร้างสรรค์ การใช้เทคโนโลยีเพื่อการประเมินและติดตามผลการเรียนรู้ การเสริมสร้างทัศนคติและความเชื่อมั่นในการใช้เทคโนโลยี และการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลอย่างปลอดภัย มีจริยธรรม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กาญจนาพร ผลทำโชค. (2566). ปัจจัยที่ส่งผลต่อทักษะความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (Digital literacy) ของบุคลากรภาครัฐ กรมโรงงานอุตสาหกรรม. ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหิดล. นครปฐม.
กัมพล เกศสาลี, และกันยารัตน์ เควียเซ่น. (2561). การรู้ดิจิทัลในการปฏิบัติงานของบุคลากร. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย, เลย.
ขวัญฤดี สว่างนึก, และมาลี กาบมาลา. (2564). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการรู้ดิจิทัลของนักศึกษาปริญญาตรี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 15(1), 101–120. ขอนแก่น.
จำเนียร จวงตระกูล. (2564). ทุนมนุษย์: อาวุธลับในการพัฒนาบุคคล องค์กร และประเทศ. (เอกสารประกอบการสอนวิชา BHD711 วิชาบริบทและแนวโน้มการพัฒนาธุรกิจและทุนมนุษย์). มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ, กรุงเทพมหานคร.
ณัฐิกานต์ ปังศรีวงศ์. (2563). การพัฒนาทักษะด้านการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารเพื่อการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ของครูโรงเรียนตลาดหนองหวาย สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุราษฎร์ธานี เขต 2. การค้นคว้าอิสระครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี, สุราษฎร์ธานี.
ธนชาติ นุ่มนนท์. (2562). การพัฒนาทักษะดิจิทัลของกำลังคนในยุคดิจิทัล. สถาบันไอเอ็มซี, กรุงเทพมหานคร.
นนท์นภา มาตรวิจิตร, และศิริลักษม์ ตันตยกุล. (2561). การพัฒนาทักษะดิจิทัลของบุคลากร: กรณีศึกษาสำนักบริหารทรัพยากรบุคคล สำนักงานอัยการสูงสุด. วารสารรามคำแหง ฉบับรัฐประศาสนศาสตร์, 8(1), 446 – 465.
นรีกานต์ ทำมาน. (2564). สภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์และแนวทางพัฒนาทักษะด้านเทคโนโลยีดิจิทัลสำหรับครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต 1. วารสารรัชต์ภาคย์, 15(42), 189–203. นครพนม.
บุญชู ใจใส. (2564). ปัจจัยการบริหารที่ส่งผลต่อทักษะดิจิทัลของผู้บริหารโรงเรียน สังกัดสำนักงาน เขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต 2. วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, สกลนคร.
พิมผกา พรรดา, พูนชัย ยาวิราช, และประเวช เวชชะ. (2567). กลยุทธ์การพัฒนาภาวะผู้นำเชิงพหุวัฒนธรรมของผู้บริหารโรงเรียนบ้านสันติสุข สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงราย เขต 3 เพื่อรองรับยุคปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence Era). การศึกษาอิสระหลักสูตรครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย. เชียงราย.
รุ่งทิพย์ แซ่แต้. (2562). การพัฒนาระบบการสอนแบบโครงงานเป็นฐานบูรณาการกับเทคโนโลยีคลาวด์คอมพิวติ้งเพื่อพัฒนาสมรรถนะด้านเทคโนโลยีสารสนเทศทางการศึกษาของนิสิต ครู มหาวิทยาลัยทักษิณ. วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต. มหาวิทยาลัยบูรพา, ชลบุรี.
โรงเรียนกลุ่มเวียงชัยเวียงเหนือ. (2567). รายงานการประเมินตนเองของสถานศึกษา (SAR ปี 2567). โรงเรียนบ้านศรีเวียง, อนุบาลเวียงชัย, บ้านเวียงชัย, บ้านเมืองชุม, เวียงแก้ววิทยา และบ้านเวียงเดิม, เชียงราย.
วิภาวรรณ ช่างคำ. (2565). แนวทางการพัฒนาทักษะดิจิทัลของครูโรงเรียน สังกัดกรุงเทพมหานคร สำนักงานเขตปทุมวัน. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต. คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพมหานคร.
ศศิวิมล ม่วงกล่ำ, และต้องลักษณ์ บุญธรรม. (2563). การวิเคราะห์องค์ประกอบด้านความสามารถทางดิจิทัลของครูและบุคลากรทางการศึกษา จังหวัดสระบุรี. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยรัตนบัณฑิต, 15(1), 68-85.
สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2562). นโยบายและแผนระดับชาติว่าด้วยการพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม พ.ศ. 2561–2580. สืบค้นเมื่อ 21 พฤษภาคม 2568, จาก https://onde.go.th/ view/1/main/TH-TH
สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน. (2560). แนวทางการพัฒนาทักษะด้านดิจิทัลของข้าราชการและบุคลากรภาครัฐเพื่อการปรับเปลี่ยนเป็นรัฐบาลดิจิทัล. สืบค้นเมื่อ 10 กรกฎาคม 2568, จาก https://www.ocsc.go.th /sites/default/files/attachment/page/process_devskill_digital.pdf
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579. กระทรวงศึกษาธิการ. สืบค้นเมื่อ 16 กรกฎาคม 2568, จาก https://plan.nesdb.go.th/nesdb_fb/PlanNE2020-2036.pdf
สุธน ศรีศักดิ์บางเตย. (2560). แนวทางพัฒนาการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในโรงเรียนพระแท่นดงรังวิทยาคาร. การค้นคว้าอิสระศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยศิลปากร, นครปฐม.
สืบสกุล นรินทรางกูร ณ อยุธยา. (2563). การบริหารทรัพยากรมนุษย์ทางการศึกษาแนวใหม่. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพมหานคร.
อมรรัตน์ จินดา, และเอกนฤน บางท่าไม้. (2558). สภาพปัญหาและแนวทางการส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารเพื่อการศึกษาสำหรับสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา นครปฐม เขต 2. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยศิลปากร, นครปฐม.
