การดูแลผู้ป่วยระยะประคับประคองของพระคิลานุปัฏฐากจังหวัดมหาสารคาม
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยระยะประคับประคองสำหรับ พระคิลานุปัฏฐาก 2) เสริมสร้างบทบาทของพระสงฆ์ในการช่วยเหลือผู้ป่วย และ 3) สร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างวัด โรงพยาบาล และชุมชน ในจังหวัดมหาสารคาม เป็นการวิจัยแบบผสมวิธีในรูปแบบการวิจัยปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วม กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณ ได้แก่ พระคิลานุปัฏฐากในจังหวัดมหาสารคามที่ขึ้นทะเบียนกับหน่วยงานสาธารณสุข จำนวน 187 รูป เป็นการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือคือแบบสอบถาม แบบมาตรวัด 5 ระดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ส่วน การวิจัยเชิงคุณภาพ เครื่องมือคือแบบสอบถามแบบกึ่งโครงสร้าง เก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และการสังเกตแบบมีส่วนร่วม ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 13 รูป/คน เป็นการเลือกแบบเจาะจง โดยมีเกณฑ์การเลือกคือ เป็นพระคิลานุปัฏฐาก บุคลากรทางการแพทย์ ตัวแทนองค์กรชุมชน และผู้ดูแลผู้ป่วย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และตรวจสอบคุณภาพด้วยเทคนิคสามเส้า ผลการวิจัยพบว่า 1) พระคิลานุปัฏฐาก ส่วนใหญ่อายุ 41–50 ปี ปฏิบัติงานในวัด มีประสบการณ์ดูแลผู้ป่วย 1–5 ปี 2) บทบาทเด่นคือการช่วยศาสนกิจ การดูแลจิตวิญญาณ และการดูแลด้านจิตใจ และบทบาทนี้มีความสำคัญมากที่จะสร้างความมั่นใจในการดูแลผู้ป่วยระดับสูง ข้อจำกัดด้านเวลาในการปฏิบัติงาน จึงเสนอให้พัฒนาหลักสูตรอบรมต่อเนื่อง สนับสนุนงบประมาณ/อุปกรณ์/การเดินทาง และสร้างระบบเครือข่ายสหวิชาชีพระหว่างวัด โรงพยาบาล และชุมชนอย่างเป็นทางการ 3) รูปแบบต้นแบบที่ได้เป็น “การดูแลแบบองค์รวม” ใช้พุทธธรรม เป็นฐาน ยึดผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง เป็น MONK-CARE Model ทำงานร่วมกันของทุกภาคี
Article Details

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ธนาธิป ธรรมานุพัทธ์. (2563). บทบาทพระคิลานุปัฏฐากในการดูแลสุขภาวะพระสงฆ์. วารสารวิชาการพุทธศาสน์ศึกษา, 5(1), 12-25.
พรหมพจน์ วชิรญาณ. (2562). การดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายโดยพระสงฆ์: แนวทางการประยุกต์ใช้ธรรมะในชีวิตจริง. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา, 15(2), 45-62.
พระครูสังฆรักษ์วรท อภิวโร (มิ่งขวัญ). (2565). ศึกษาวิเคราะห์บทบาทของพระคิลานุปัฏฐากในการดูแลสุขภาวะพระสงฆ์. (วิทยานิพนธ์ระดับพุทธศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย). https://e-thesis.mcu.ac.th/thesis/4173
พระอธิการเฉลิม กนฺตสาโร และศิริโรจน์ นามเสนา. (2565). พระคิลานุปัฏฐาก: บทบาทการดูแลสุขภาวะพระสงฆ์. วารสารวิจัยวิชาการ, 5(2), 275–284. https://doi.org/10.14456/jra.2022.49
สุพัตรา ศรีวณิชชากร. (2559). การดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายแบบประคับประคองตามความเชื่อทางศาสนา. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์, 3(2), 1-10.
Cohen, S., & Wills, T. A. (1985). Stress, social support, and the buffering hypothesis. Psychological Bulletin, 98(2), 310–357.
Dossey, B. M., & Keegan, L. (2013). Holistic Nursing: A Handbook for Practice. Jones & Bartlett Learning.
Juntorn, P., Leelacharas, S., & Suwanno, J. (2020). The role of Buddhist monks in palliative care for terminally ill patients in rural Thailand. Journal of Palliative Medicine, 23(6), 783-789.
Frenk, J. (2010). The global health system: Strengthening national health systems as the next step for global progress. PLOS Medicine, 7(1), e1000089. https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1000089
Koenig, H. G. (2012). Spirituality in patient care: Why, how, when, and what. Templeton Foundation Press.
Puchalski, C. M., et al. (2009). Improving the quality of spiritual care as a dimension of palliative care: The report of the consensus conference. Journal of Palliative Medicine, 12(10), 885–904.
Koenig, H. G. (2012). Spirituality in patient care: Why, how, when, and what. Templeton Foundation Press.
Puchalski, C. M., et al. (2009). Improving the quality of spiritual care as a dimension of palliative care: The report of the consensus conference. Journal of Palliative Medicine.
Saenlao, P. (2017). บทบาทการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน และพระสงฆ์ ร่วมกับพยาบาลวิชาชีพในพื้นที่ตำบลนาฝาย อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ. Journal of Nursing and Health Care, 35(4), 150–156.
Upasen, R. (2022). Death acceptance process in Thai Buddhist patients with life-limiting cancer: A grounded theory. Belitung Nursing Journal, 8(4), 365–372.
Watson, J. (2008). Nursing: The Philosophy and Science of Caring. University Press of Colorado.
World Health Organization. (2020). Integrative and holistic approaches to health and well-being.
World Health Organization. (2021). Palliative care. Retrieved from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/palliative-care