นวัตกรรมทางการเมืองไทยยุคหลังรัฐธรรมนูญ 2560 จากการครอบงำสู่ความเปลี่ยนแปลง

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพัฒนาการทางการเมืองและนวัตกรรมทางการเมืองของประเทศไทยในช่วงปี พ.ศ. 2560–2568 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่การเมืองไทยเผชิญทั้งความท้าทายที่สำคัญและโอกาสทางเลือกใหม่ การวิเคราะห์แบ่งออกเป็น 4 มิติหลัก ได้แก่ (1) การเมืองภาคประชาชน ซึ่งสะท้อนผ่านการเคลื่อนไหวของเยาวชนและประชาชนทั่วไป (2) นวัตกรรมด้านพรรคการเมืองและอุดมการณ์ทางการเมือง โดยเฉพาะการเกิดขึ้นและบทบาทของพรรคการเมืองรุ่นใหม่ เช่น พรรคอนาคตใหม่และพรรคก้าวไกล (3) ความก้าวหน้าในประเด็นสิทธิและความเท่าเทียม อาทิ ความพยายามในการผลักดันกฎหมายสมรสเท่าเทียม สิทธิสตรี และเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น และ (4) การสื่อสารทางการเมืองและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในการหาเสียงเลือกตั้งและการเคลื่อนไหวทางสังคม
ผลการศึกษาพบว่า แม้ประเทศไทยจะยังคงเผชิญข้อจำกัดเชิงโครงสร้างทางการเมือง เช่น อำนาจของกลไกตามรัฐธรรมนูญและสถาบันที่ไม่ได้มาจากการเลือกตั้ง รวมถึงการใช้กฎหมายเพื่อควบคุมหรือจำกัดเสรีภาพในการแสดงออก แต่นวัตกรรมทางการเมืองที่เกิดขึ้นยังคงสะท้อนให้เห็นถึงความพยายามของภาคประชาชนและพรรคการเมืองร่วมสมัยในการผลักดันประชาธิปไตย สิทธิมนุษยชน และความเท่าเทียมให้เข้าสู่กระแสหลักของการเมืองไทย บทความนี้จึงสะท้อนว่า การเมืองไทยในช่วงทศวรรษดังกล่าวอยู่ในสภาวะของ “การเมืองช่วงเปลี่ยนผ่าน” ที่ยังไม่เสร็จสมบูรณ์ โดยทิศทางในอนาคตจะขึ้นอยู่กับพลวัตระหว่างอำนาจรัฐกับพลังประชาชนในการสร้างการปฏิรูปเชิงโครงสร้างที่ยั่งยืน