การประยุกต์ใช้หลักสัปปุริสธรรมสำหรับการจัดการศึกษาเชิงรุกเพื่อเสริมสร้างการพัฒนาอย่างยั่งยืน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
หลักธรรมของพระพุทธศาสนาได้แสดงหลักการพื้นฐานสำหรับการศึกษาและพัฒนาคุณภาพชีวิตที่ดี โดยจุดมุ่งหมายสำคัญคือการพัฒนาศักยภาพปัจเจกบุคคลให้มีชีวิตที่ดี เกิดการสร้างสรรค์องค์กรหรือสังคมให้สร้างสรรค์ และมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ในสถานการณ์โลกยุคปัจจุบันที่เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและยากที่จะทำนายได้ หากมีการศึกษาและประยุกต์ใช้หลักธรรมทางพระพุทธศาสนาสำหรับการจัดการศึกษาอย่างเหมาะสมจะเป็นการบูรณาการศาสตร์สู่การเสริมสร้างการพัฒนาที่ยั่งยืนได้ บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวทางการประยุกต์ใช้หลักสัปปุริสธรรมสำหรับการจัดการศึกษาเชิงรุกเพื่อเสริมสร้างการพัฒนาที่ยั่งยืน ผลการศึกษาพบว่าพระพุทธศาสนามีความเชื่อว่ามนุษย์ทุกคนมีศักยภาพที่จะพัฒนาตนเองให้งอกงามในด้านต่าง ๆ ได้ด้วยตัวเอง และต้องอาศัยองค์ประกอบ 2 ประการ คือ 1) องค์ประกอบภายนอก เป็นการสนับสนุนการพัฒนาตนเองเป็นไปด้วยดี และ 2) องค์ประกอบภายใน ผู้ศึกษาจะต้องเป็นคนรู้จักคิด พิจารณาใช้เหตุผลในการดำเนินชีวิตและการเห็นตามสภาวะความสัมพันธ์แห่งเหตุปัจจัย การสร้างสมดุลการพัฒนาองค์กรให้สอดคล้องเหมาะสมกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไปจะเป็นการบริหารเชิงรุกซึ่งสามารถนำพาองค์กรสู่เป้าหมายได้และเกิดความยั่งยืนได้ หลักสัปปุริสธรรมสำหรับประยุกต์การบริหารการศึกษาเชิงรุก ประกอบด้วย 1) ธัมมัญญุตา คือการรู้จักเหตุ 2) อัตถัญญุตา การรู้จักเป้าหมายขององค์กร 3) อัตตัญญุตา การรู้จักตนเอง 4) มัตตัญญุตา การรู้จักประมาณความพอดี 5) กาลัญญุตา การรู้จักเวลาและรู้คุณค่าของเวลา 6) ปริสัญญุตา การรู้จักชุมชนและรู้จักสังคม และ 7) ปุคคลปโรปรัญญุตา การรู้จักบุคคลรู้จักประเภทของบุคคล
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. (2566). เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน ของคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. https://science.mahidol.ac.th/sdgs/sdgs-17/
จินตนา สุจจานันท์. (2556). การศึกษาและการพัฒนาชุมชนในศตวรรษที่ 21. โอเดียนสโตร์.
ธนากร สังเขป. (2556). การพัฒนาที่ยั่งยืน (พิมพ์ครั้งที่ 2). จุฬาลงณ์มหาวิทยาลัย.
นันทิยาภรณ์ หงษ์เวียงจันทร์. (2559). การพัฒนารูปแบบภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ที่มีประสิทธิผลของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิตไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี.
บุญช่วย ศิริเกษ, ชิษณพงศ์ ศรจันทร์, พระครูปลัดจักรพล สิริธโร และพิมพ์อร สดเอี่ยม. (2565). สัปปุริสธรรม 7 กับการบริหารองค์การ. Journal of Modern Learning Development, 7(8), 368-385.
ประเทืองสุข ยังเสถียร. (2559). การออกแบบวิธีการแก้ปัญหาของผู้เรียนโดยใช้สัปปุริสธรรม. วารสารศึกษาศาสตร์ปริทัศน์, 31(2), 2-6.
ปริยาภรณ์ ตั้งคุณานันต์. (2562). การบริหารงานวิชาการในสถานศึกษาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน. มีน เซอร์วิส ซัพพลาย.
พรรณอร อุชุภาพ. (2562). การศึกษาและวิชาชีพครู. จุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระธรรมปิฎก (ป.อ.ปยุตฺโต). (2544). พุทธวิธีแก้ปัญหาเพื่อศตวรรษที่ 21 (พิมพ์ครั้งที่ 14). พิมพ์สวน จำกัด.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2559). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 20). มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2559). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
วิจารณ์ พานิช และปิยาภรณ์ มัณฑะจิตร. (2563). การศึกษาคุณภาพสูงระดับโลก. มูลนิธิสยามกัมมาจล.
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2559). พุทธธรรม ฉบับเดิม. พระพุทธศาสนาของธรรมสภา.
สหประชาชาติ ประเทศไทย. (2566). เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน 4 การศึกษาที่มีคุณภาพ สร้างการศึกษาที่เท่าเทียมและทั่วถึง ส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตแก่ทุกคน. https://thailand.un.org/th/sdgs/4
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). รายงานสังเคราะห์ตัวชี้วัดด้านการศึกษาไทยตามกรอบเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน. พริกหวานกราฟฟิค จำกัด.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2562). รายงานวิจัยการพัฒนาการศึกษานานาชาติเพื่อการบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของโลก. พริกหวานกราฟฟิค จำกัด.
โสภณ ภูเก้าล้วน และฐิติวรรณ สินธุ์นอก. (2557). การบริหารทรัพยากรมนุษย์สำหรับผู้จัดการในสายงานในทศวรรษหน้า. แปลน พริ้นติ้ง จำกัด.
อุดมพร ชั้นไพบูลย์. (2555). สัปปุริสธรรม: หลักธรรมเพื่อการสงเคราะห์. วารสารรามคำแหง ฉบับมนุษยศาสตร์, 31(1), 1-23.
Covey, S. R. (2004). The 7 habits of highly effective people. Franklin Covey.
UNESCO. (1979). Terminology of adult education. N.p.
