บริบทสังคมภาคใต้กับการขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทของบริบทสังคมภาคใต้ที่มีต่อรูปแบบ กลไก และระดับความสำเร็จของการขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงผ่านองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) โดยใช้กรอบแนวคิดจาก ทฤษฎีสถาบันและทฤษฎีทุนทางสังคม เพื่ออธิบายว่าบริบทสังคมภาคใต้ โครงสร้างเชิงสถาบันและทุนทางสังคมทำหน้าที่เป็นตัวกำหนดผ่านกลไกการดำเนินงานอย่างไร งานวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีแบบผสมผสาน โดยเน้นการวิจัยเชิงคุณภาพเป็นหลักจากการศึกษาเปรียบเทียบองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจำนวน 28 แห่งในภาคใต้ ผ่าน การวิเคราะห์เอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และการประเมินจำแนกระดับ โดยใช้ตัวชี้วัดหลักจำนวน 12 ตัวชี้วัดของความเป็นปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อแบ่งระดับออกเป็น 3 ระดับ คือ เข้าข่าย เข้าใจ และ เข้าถึง ผลการวิจัยพบว่า พื้นที่ที่มีโครงสร้างเชิงสถาบันเอื้อและมีทุนทางสังคมแบบทุนผูกพัน ความสัมพันธ์ภายในกลุ่ม ทุนเชื่อมโยง ความสัมพันธ์ข้ามกลุ่ม และทุนสัมพันธ์ ความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนกับรัฐสูง สามารถพัฒนากลไกการขับเคลื่อนแบบมีส่วนร่วมและภาวะผู้นำเชิงคุณค่า ส่งผลให้บรรลุผลในระดับ “เข้าถึง” ขณะที่พื้นที่ที่มีเครือข่ายหลวมและพึ่งพากลไกเชิงระบบมักอยู่ในระดับ “เข้าข่าย” หรือ “เข้าใจ” งานวิจัยชี้ว่าความสำเร็จของการขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของภาครัฐในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมิได้เป็นผลจากนโยบายจากบนสู่ล่างเพียงอย่างเดียว หากเป็นผลจากการฝังตัวของแนวคิดในโครงสร้างเชิงสถาบันและทุนทางสังคมและความสัมพันธ์ของพื้นที่ ดังนั้นเพื่อความสำเร็จในการขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงงานวิจัยชิ้นนี้เสนอให้ใช้แนวทางการพัฒนาเชิงพื้นที่เพื่อออกแบบนโยบายที่สอดคล้องกับบริบทท้องถิ่น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
เทศบาลตำบลท้ายดง. (ม.ป.ป.). ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง. https://tdm.go.th/index.php/2021-06-15-02-47-28/2-uncategorised/1537-2021-10-26-07-14-45
มาริษา ศรีษะแก้ว. (2562). เศรษฐกิจพอเพียง: แนวทางการพัฒนาอย่างยั่งยืนในประเทศไทย. วารสารวิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์, 7(1), 1-14. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/ journalfms-thaijo/article/view/241619
มูลนิธิปิดทองหลังพระ สืบสานแนวพระราชดำริ. (ม.ป.ป.). ปรัชญาของเศรษฐกิจ. https://www.pidthong.org/th/philosophy.php
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2548). รายงานการส่งเสริมและประยุกต์ใช้ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง. สำนักงาน. https://resolution.soc.go.th/ PDF_UPLOAD/2548/2053874.pdf
_______ . (2550). ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงกับสังคมไทย. สำนักงาน. https://pws.npru.ac.th/ praepat/system/20200904212603_1cb22ea086c6bc9188758d458d4c3e5b.pdf
_______ . (2565, 3 สิงหาคม). เอกสารประกอบการอภิปราย: การประยุกต์ใช้ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและกิจกรรมจิต. สำนักงาน. https://www.nesdc.go.th/download/เอกสารประกอบ-6/
_______ . (ม.ป.ป.). หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง. สำนักงาน.
อภิชัย พันธเสน. (2560). เศรษฐกิจพอเพียง: พระอัจฉริยภาพ และพระกรุณาธิคุณของในหลวงรัชกาลที่ 9 (พิมพ์ครั้งที่ 2). มหาวิทยาลัยรังสิต.
_______ . (2564). กรอบวิจัยกลาง “การขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั่วประเทศไทย”. สถาบันการจัดการเพื่อชนบทและสังคม.
Aldrich, D. P. (2010). The externalities of strong social capital: Post-tsunami recovery in Southeast India. Journal of Civil Society, 7(1), 81–99. https://doi.org/10.1080/17448689.2011.553441
Ansell, C., & Gash, A. (2008). Collaborative governance in theory and practice. Journal of Public Administration Research and Theory, 18(4), 543–571. https://doi.org/10.1093/jopart/mum032
Barca, F., McCann, P., & Rodríguez-Pose, A. (2012). The case for regional development intervention: Place-based versus place-neutral approaches. Journal of Regional Science, 52(1), 134–152. https://doi.org/10.1111/j.1467-9787.2011.00756.x
Coleman, J. S. (1988). Social capital in the creation of human capital. American Journal of Sociology, 94(Supplement), S95–S120. https://doi.org/10.1086/228943
Krishna, A. (2004). Understanding, measuring and utilizing social capital: Clarifying concepts and presenting a field application from India. Agricultural Systems, 82(3), 291–305. https://doi.org/10.1016/j.agsy.2004.07.003
Man, M., & Manaf, H. (2024). Exploring factors affecting citizens’ acceptance to use e-participation in Malaysian local governments through an extended UTAUT model. International Journal of Computing and Digital Systems, 15(1), 139. https://doi.org/10.12858/ijcds/150139
North, D. C. (1990). Institutions, institutional change and economic performance. Cambridge University Press.
Octamaya, A., & Awaru, T. (2024). Social dynamics in public administration: A case study of local government. Jurnal Ilmiah Ilmu Administrasi Publik, 14(1), 19-30. https://doi.org/10.26858/jiap.v14i1.62755
Ostrom, E. (2005). Understanding institutional diversity. Princeton University Press.
Pierre, J., & Peters, B. G. (2000). Governance, politics and the state. Macmillan.
Putnam, R. D. (1993). Making democracy work: Civic traditions in modern Italy. Princeton University Press.
Rodríguez-Pose, A. (2013). Do institutions matter for regional development?. Regional Studies, 47(7), 1034–1047. https://doi.org/10.1080/00343404.2012.748978
Scott, W. R. (2014). Institutions and organizations: Ideas, interests, and identities (4th ed.). Sage.
Sumi, A. A., Awang, J. B., Abdul Rahman, N. F., Haque, R., Qazi, S., & Senathirajah, A. R. B. S. (2025). Investigating the function of religion and social capital in shaping sustainable social development. Discover Sustainability, 6, Article 748. https://doi.org/10.1007/s43621-025-01622-x
Woolcock, M. (1998). Social capital and economic development: Toward a theoretical synthesis and policy framework. Theory and Society, 27(2), 151–208. https://doi.org/10.1023/A:1006884930135
