“สารทเดือนสิบเมืองคอน” ประเพณีงานบุญหนุนเสริมพุทธปัญญาสู่การสร้างสภาวะแวดล้อมปลอดภัย

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอ“สารทเดือนสิบเมืองคอน” ประเพณีงานบุญหนุนเสริมพุทธปัญญาสู่การสร้างสภาวะแวดล้อมปลอดภัย ประเพณีที่มีชื่อเสียงของจังหวัดนครศรีธรรมราชคือ งานบุญสารทเดือนสิบ ที่เป็นประเพณีสำคัญที่อยู่คู่กับชาวนครศรีธรรมราชมาอย่างยาวนาน และเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สะท้อนความเชื่อพื้นบ้านผสานกับหลักธรรมในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะความเชื่อเรื่องกรรม วิญญาณ สวรรค์ และนรก มีความเชื่อว่าวิญญาณของบรรพบุรุษจะกลับมายังโลกมนุษย์เพื่อรับส่วนบุญจากลูกหลาน พิธีกรรมจะจัดขึ้นในช่วงแรม 1 ค่ำ และแรม 14 หรือ 15 ค่ำ เดือนสิบของทุกปี ซึ่งถือเป็นช่วงเวลาสำคัญที่ลูกหลานจะได้แสดงความกตัญญูต่อผู้ล่วงลับ แสดงความรัก และความเคารพต่อผู้มีพระคุณที่ยังมีชีวิตอยู่ ประเพณีนี้ยังมีบทบาทในการกระชับความสัมพันธ์ของครอบครัวและชุมชน ทำให้คนในสังคมเกิดความสามัคคี ร่วมแรงร่วมใจกันทำความดีเพื่ออุทิศบุญ เป็นการปลูกฝังคุณธรรม และนำไปสู่การเกิดแนวคิด “กตัญญูคนเป็น ระลึกถึงคนตาย แก่นแท้บุญเดือนสิบ” ที่เครือข่ายองค์กรงดเหล้าภาคใต้ตอนบนได้นำมาสร้างสรรค์ “งานบุญปลอดเหล้า เมืองปลอดภัย” ซึ่งเกิดจากความร่วมมือระหว่างภาครัฐ เอกชน และประชาชน เพื่อร่วมกันอนุรักษ์ประเพณีงานบุญควบคู่ไปกับสร้างสรรค์พื้นที่ปลอดปัจจัยเสี่ยงจากเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และสร้างสังคมปลอดภัยจากการทะเลาะวิวาทและอุบัติเหตุ นอกจากนี้ ประเพณีสารทเดือนสิบยังสร้างพื้นที่สำคัญในการอนุรักษ์และเผยแพร่ศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่นที่ทรงคุณค่าที่สะท้อนวิถีชีวิตและภูมิปัญญาชาวใต้ เป็นพลังซอฟต์พาวเวอร์ที่ช่วยส่งเสริมอัตลักษณ์ความเป็นไทย และเชื่อมโยงวัฒนธรรมสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์อย่างยั่งยืน