รูปแบบการผลิตผักปลอดสารเคมีกำจัดศัตรูพืชสำหรับบริโภคในครัวเรือนเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพในพื้นที่แก้มลิง อำเภอบางบาล จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

บทคัดย่อ

การวิจัยปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างรูปแบบการผลิตผักปลอดสารเคมีกำจัดศัตรูพืชสำหรับบริโภคในครัวเรือนเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพในพื้นที่แก้มลิง อำเภอบางบาล จังหวัดพระนครศรีอยุธยา การวิจัยนี้ใช้หมู่บ้านเป็นหน่วยวิเคระห์ข้อมูล เจาะจงเลือกหมู่บ้าน หมู่ที่ 5 บ้านมอญ และมีกลุ่มตัวอย่างจำนวน 128 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ ประเด็นและแบบบันทึกการสนทนากลุ่มสำหรับ 1) การวางแผนการดำเนินงาน 2) การปฏิบัติการตามแผนและกิจกรรมการดำเนินงาน 3) การเก็บข้อมูลผลที่เกิดจากการปฏิบัติงาน 4) การประเมินผลลัพธ์การดำเนินงาน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าร้อยละ และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบการผลิตผักปลอดสารเคมีกำจัดศัตรูพืชสำหรับบริโภคในครัวเรือนเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพในพื้นที่แก้มลิง ประกอบด้วย 5 ขั้นตอน ได้แก่ 1) การตั้งคณะทำงาน 2) การสำรวจข้อมูล 3) การกำหนดผลลัพธ์ เป้าหมาย วัตถุประสงค์ และวางแผนการดำเนินงาน 4) การดำเนินงานตามแผน 5) การประเมินและสรุปผลการดำเนินงาน ครัวเรือนมีการปลูกและบริโภคผักใช้สารเคมี 70 ครัวเรือน เป็นไปตามเป้าหมายที่กำหนดไว้ มีการปลูกผักมากกว่า 5 ชนิด ร่วมกันคิดค้นวิธีปลูกผักให้มีกินตลอดปีในพื้นที่แก้มลิง ด้วยการปลูกผักแบบแกล้งผักโดยปลูกในกระถางแบบกลับหัว นำกระถางแขวนบนราวหนีน้ำท่วม ซึ่ง 1 กระถาง สามารถปลูกได้ทั้งด้านบนและด้านล่าง ปลูกได้ด้านละ 2-3 ชนิด เรียนรู้วิธีปรุงดินปลูกผักให้ได้ผลผลิตที่ดี นำผักที่ปลูกมาจัดทำเป็นเมนูอาหารที่ต้องการบริโภคของแต่ละครัวเรือน ส่งผลให้สามารถลดค่าใช้จ่ายในครัวเรือนลงได้ และมีสุขภาพที่ดีขึ้น