การสังเคราะห์อัตลักษณ์ชุมชนสู่การออกแบบสารสนเทศเชิงสร้างสรรค์ เพื่อส่งเสริมโฮมสเตย์บ้านหนองหวาย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและสังเคราะห์อัตลักษณ์ของชุมชนบ้านหนองหวาย ผ่านกระบวนการมีส่วนร่วม และพัฒนาแนวทางการออกแบบสารสนเทศเชิงสร้างสรรค์ที่อ้างอิงอัตลักษณ์ชุมชน เพื่อใช้ในการส่งเสริมภาพลักษณ์โฮมสเตย์บ้านหนองหวายอย่างมีประสิทธิภาพ กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 40 คน ได้รับการคัดเลือกแบบเจาะจง (Purposive Sampling) โดยเก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และการสังเกตภาคสนามภายใต้แนวคิดวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (PAR)
ผลการวิจัยพบว่าอัตลักษณ์สำคัญของชุมชนประกอบด้วยวิถีเกษตรกรรมเรียบง่าย ความสงบของสิ่งแวดล้อมชนบท และ “หิ่งห้อยแห่งหนองไข่นก” ซึ่งเป็นทุนวัฒนธรรมและทุนทางนิเวศที่โดดเด่น อัตลักษณ์เหล่านี้ถูกนำมาสังเคราะห์เป็นกรอบแนวคิดในการออกแบบสื่อสร้างสรรค์ 5 ประเภท ได้แก่ โลโก้ แผนที่ท่องเที่ยว มาสคอต วิดีโอประชาสัมพันธ์ และเพจ Facebook
กระบวนการมีส่วนร่วมส่งผลให้เกิดความแม่นยำของเนื้อหา การตีความอัตลักษณ์ที่ถูกต้องตามบริบท และเสริมสร้างความภาคภูมิใจในชุมชน ด้านคุณภาพของสื่อ ผู้เชี่ยวชาญประเมินอยู่ในระดับสูงมาก (𝑥̄ = 4.69) และผู้ใช้สื่อประเมินความพึงพอใจในระดับมากที่สุด (𝑥̄ = 4.64) สะท้อนว่าสื่อที่พัฒนาขึ้นสามารถถ่ายทอดอัตลักษณ์ได้ชัดเจนและใช้ประโยชน์ได้จริง
Article Details
เอกสารอ้างอิง
เขมขนิษฐ์ แสนยะนันท์, ธนะ นันทิสุทธิ์การนฤนัย และ วันชัย รัตนวงษ์. (2562). ความสำเร็จอย่างยั่งยืนของโฮมสเตย์จากมุมมองผู้นำชุมชนโฮมสเตย์ 4 ภูมิภาคของไทย. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 39(4), 89-114.
จิราภรณ์ พรหมเทพ และ ดุษฎี ช่วยสุข. (2565). ศักยภาพการท่องเที่ยวเชิงอาหารชุมชนอาจสามารถ จังหวัดนครพนม. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย. 17(59), 30–41.
จุติพร ปริญโญกุล. (2568). การรับรู้อัตลักษณ์ชุมชนและกลยุทธ์การประชาสัมพันธ์เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวของอำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี. วารสารการประชาสัมพันธ์และการโฆษณา. 18(1), 106–127.
ณัฐวัฒน์ จิตศีล. (2566). แนวทางการพัฒนารูปแบบโฮมสเตย์ที่สะท้อนอัตลักษณ์ชุมชน: กรณีศึกษาชุมชนบ้านส้มกบ อำเภอชื่นชม จังหวัดมหาสารคาม. วารสารสถาปัตยกรรม การออกแบบและการก่อสร้าง. 5(3), 30–43.
ล้วน สายยศ และ อังคณา สายยศ. (2538). เทคนิคการวิจัยทางการศึกษา. สุวีริยาสาส์น.
วรรณลักษณ์ เมียดขุนทด และคณะ. (2566). การออกแบบสื่อประชาสัมพันธ์ส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชน โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน: กรณีศึกษาพื้นที่ ต. นกออก อ. ปักธงชัย จ. นครราชสีมา. วารสารสถาปัตยกรรม การออกแบบและการก่อสร้าง. 5(2), 1-15.
เศกสรรค์ วรรณพงษ์ และคณะ. (2566). นวัตกรรมการสื่อสารเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชน: กรณีศึกษาการใช้สื่อดิจิทัลของชุมชนท้องถิ่นในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารสหวิทยาการศึกษาและพัฒนาสังคม. 6(3), 195–212.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). รายงานการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566–2570). สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
อภิชิต ทองแท้ และคณะ. (2568). การพัฒนาสื่อดิจิทัลโดยใช้อัตลักษณ์ชุมชนเป็นฐานเพื่อประชาสัมพันธ์การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมชุมชนบ้านโชค จังหวัดสุรินทร์. วารสารคอมพิวเตอร์และเทคโนโลยีสร้างสรรค์. 3(2), 185–200.
อัญชลี ศรีเกตุ. (2565). การจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนสู่วิถีที่ยั่งยืน. วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยเวสเทิร์น มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 8(2), 270–279.
อิสรา เสยานนท์. (2553). การสร้างมูลค่าการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนของธุรกิจโฮมสเตย์: กรณีศึกษาโฮมสเตย์บริเวณตลาดน้ำอัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย. 30(4), 77-96.
ASEAN. (2016). ASEAN community-based tourism standard. ASEAN Secretariat.
Best, J. W. (1977). Research in education. Prentice-Hall.
Binkhorst, E., & Dekker, T. (2009). Agenda for co-creation tourism experience research. Journal of Hospitality Marketing & Management. 18(2–3), 311–327.
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. G. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education. Greenwood Press.
Creswell, J. W. (2018). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. 5th ed.. SAGE Publications.
Denzin, N. K. (1978). The research act: A theoretical introduction to sociological methods. 2nd ed.. McGraw-Hill.
Goodwin, H. (2019). Responsible tourism: Using tourism for sustainable development. Goodfellow Publishers.
Guest, G., et al. (2006). How many interviews are enough? Field Methods. 18(1), 59–82.
Horn, R. E. (2000). Information design: Emergence of a new profession. In R. Jacobson (Ed.), Information design. MIT Press.
Howkins, J. (2021). The creative economy: How people make money from ideas (Updated ed.). Penguin.
Kanoksilapatham, B., et al. (2023).Tourist attraction-based cultural identity and local participation propelling sustainable cultural tourism in northern Thailand. Humanities, Arts and Social Sciences Studies. 23(3), 478–490.
Kostelnick, C., & Roberts, D. (2010). Designing visual language: Strategies for professional communicators. 2nd ed.. Allyn & Bacon.
Kotler, P., et al. (2021). Marketing 5.0: Technology for humanity. Wiley.
Likert, R. (1932). A technique for the measurement of attitudes. Archives of Psychology. 22(140), 1–55.
Norman, D. A. (2013). The design of everyday things (Revised and expanded ed.). Basic Books.
Nunnally, J. C. (1978). Psychometric theory. 2nd ed.. McGraw-Hill.
Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods. 4th ed.. SAGE Publications.
Ramkissoon, H., & Khan, A. (2022). Planning Sustainable Community-Based Tourism in the Context of Thailand: Community, Development, and the Foresight Tools. Sustainability. 14(11), 6614.
Reason, P., & Bradbury, H. (2008). The SAGE handbook of action research: Participative inquiry and practice. SAGE Publications.
Richards, G. (2021). Cultural tourism: A review of recent research. Annals of Tourism Research. 87(1), 103141.
Richards, G., & Raymond, C. (2000). Creative tourism. Annals of Tourism Research. 27(4), 1049–1066.
Sanders, E. B.-N., & Stappers, P. J. (2008). Co-creation and the new landscapes of design. CoDesign. 4(1), 5–18.
Servaes, J. (2008). Communication for development and social change. SAGE Publications.
Suansri, P. (2020). Community-based tourism: A tool for sustainable development. Community Development Institute.
UNESCO. (2013). Creative economy report 2013: Widening local development pathways. UNESCO Publishing.
UNWTO. (2022). Sustainable development of tourism: A framework for action. United Nations World Tourism Organization.
