เสฏฐวิทย์ปริทัศน์

การเมืองของวิถีชีวิตชาวนาไทย: การต่อรองเชิงอำนาจในสังคมร่วมสมัย

2025-07-04T11:17:39+07:00

บทความวิชาการนี้มุ่งศึกษาการเปลี่ยนแปลงของชาวนาไทยภายใต้บริบทสังคมร่วมสมัยที่ได้รับอิทธิพลจากโลกาภิวัตน์และระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยม ซึ่งแทรกซึมเข้าสู่วิถีชีวิตของชาวนาในทุกระดับ ตั้งแต่ปัจเจก ครอบครัว จนถึงชุมชน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อทำความเข้าใจกลไกการต่อรองเชิงอำนาจของชาวนา ผ่านพฤติกรรม วิถีปฏิบัติ และการดำเนินชีวิตประจำวันทั้งในเชิงรูปธรรมและนามธรรม กรอบแนวคิดที่ใช้ในการวิเคราะห์ประกอบด้วย แนวคิด “อาวุธของผู้อ่อนแอ” ของ James C. Scott ซึ่งอธิบายว่าผู้ที่อยู่ในสถานะด้อยอำนาจไม่ได้ยอมจำนนต่อโครงสร้างอำนาจโดยสิ้นเชิง แต่ใช้วิธีการต่อต้านแบบแฝงเร้นและอ้อมค้อม เช่น การบิดเบือนกฎระเบียบ ความเฉื่อยช้า การบ่นหรือนินทา รวมถึงการสร้างวาทกรรมที่สวนกระแส เพื่อรักษาพื้นที่และผลประโยชน์ของตนในสังคม นอกจากนี้ยังใช้แนวคิด “สังคมหลังชาวนา” ของสมชัย ภัทรธนานันท์ ซึ่งชี้ให้เห็นว่าความเป็นชาวนาในปัจจุบันไม่ได้มีลักษณะตายตัวเหมือนในอดีต แต่มีความหลากหลายมากขึ้น ทั้งด้านอาชีพ อัตลักษณ์ และบทบาททางสังคม โดยชาวนาสมัยใหม่จำนวนมากทำหน้าที่หลายบทบาท เช่น เป็นทั้งผู้ผลิตทางการเกษตร แรงงานในเมือง และผู้ประกอบการท้องถิ่น พร้อมทั้งสร้างเครือข่ายทางสังคมใหม่เพื่อใช้ต่อรองกับอำนาจรัฐและตลาด

บทความเสนอว่า ชาวนาไทยในปัจจุบันไม่ควรถูกมองเพียงในฐานะผู้ถูกกระทำจากระบบเศรษฐกิจและการเมืองเท่านั้น แต่เป็น “ผู้กระทำการทางสังคม” ที่มีความสามารถในการปรับตัวและมีบทบาทเชิงรุกในการตอบสนอง ต่อรอง และแปรเปลี่ยนโครงสร้างอำนาจในระดับต่าง ๆ ผ่านวิถีชีวิตทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมของตนเอง ไม่ว่าจะเป็นการสร้างอัตลักษณ์ใหม่ การใช้ทุนวัฒนธรรมสร้างความชอบธรรม หรือการเคลื่อนไหวเชิงสัญลักษณ์ในสื่อสาธารณะ ดังนั้น วิถีชีวิตของชาวนาในสังคมร่วมสมัยจึงสามารถมองได้ว่าเป็น “การเมืองของวิถีชีวิต” ที่แฝงอยู่ในกิจวัตรประจำวัน ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างสังคม เศรษฐกิจ และวัฒนธรรมทั้งในระดับท้องถิ่นและระดับโลก

Pornchanok อิทธิพลของภาพลักษณ์ในฐานะตัวแปรกำกับที่เชื่อมโยงคุณค่าที่รับรู้และ ความตั้งใจท่องเที่ยวเชิงอาหาร

2025-09-22T19:37:55+07:00

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาระดับคุณค่าที่รับรู้ ภาพลักษณ์ และความตั้งใจท่องเที่ยวเชิงอาหาร และ (2) ศึกษาภาพลักษณ์ในฐานะตัวแปรกำกับที่เชื่อมโยงคุณค่าที่รับรู้และความตั้งใจท่องเที่ยวเชิงอาหาร โดยใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างนักท่องเที่ยวในจังหวัดภาคกลางตอนล่าง จำนวน 385 คน ซึ่งได้มาจากการสุ่มตัวอย่างแบบไม่อาศัยความน่าจะเป็นด้วยวิธีการสุ่มแบบบังเอิญ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลประกอบด้วย ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าสัมประสิทธิ์การกระจาย และการวิเคราะห์สมการเชิงโครงสร้าง (Structural Equation Modeling: SEM) ด้วยโปรแกรม ADANCO 2.7 วิธี PLS

ผลการวิจัยพบว่า (1) นักท่องเที่ยวมีการรับรู้คุณค่าที่รับรู้ ภาพลักษณ์ และความตั้งใจท่องเที่ยวเชิงอาหารอยู่ในระดับมากที่สุด โดยคุณค่าที่รับรู้มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.27 (S.D. = 0.428) ภาพลักษณ์มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.26 (S.D. = 0.445) และความตั้งใจท่องเที่ยวเชิงอาหารมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.26 (S.D. = 0.426) (2) ภาพลักษณ์มีบทบาทเป็นตัวแปรกำกับที่เชื่อมโยงความสัมพันธ์ระหว่างคุณค่าที่รับรู้และความตั้งใจท่องเที่ยวเชิงอาหาร โดยผลการวิเคราะห์อิทธิพลรวมพบว่า คุณค่าที่รับรู้ (TE = 0.940) และภาพลักษณ์ (TE = 0.825) มีอิทธิพลรวมต่อความตั้งใจท่องเที่ยวเชิงอาหาร (TE = 0.877) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ สะท้อนให้เห็นว่าทั้งคุณค่าที่รับรู้และภาพลักษณ์เป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความตั้งใจท่องเที่ยวเชิงอาหารของนักท่องเที่ยว

ผลกระทบของโปรแกรมการเรียนรู้จากความล้มเหลวทางธุรกิจต่อการปรับเปลี่ยน แนวทางการตอบสนองต่อความล้มเหลวและแนวปฏิบัติทางธุรกิจ ของผู้ประกอบการวิสาหกิจชุมชนในจังหวัดชัยภูมิ

2025-05-23T10:43:49+07:00

บทความวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยมีวัตถุประสงค์ 2 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาวิธีการตอบสนองต่อความล้มเหลวของผู้ประกอบการวิสาหกิจชุมชนที่ได้รับการแทรกแซงด้วยโปรแกรมการเรียนรู้จากความล้มเหลวทางธุรกิจ และ 2) เพื่อวิเคราะห์บทเรียนและหลักการสำคัญที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาวิสาหกิจชุมชน กลุ่มตัวอย่างคือผู้ประกอบการวิสาหกิจชุมชนที่ได้รับการแทรกแซงด้วยโปรแกรมการเรียนรู้จากความล้มเหลวทางธุรกิจซึ่งถูกเลือกโดยวิธีการเจาะจง จำนวน 15 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์ และวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้เทคนิค Thematic analysis ผลการวิเคราะห์ข้อมูลพบว่า 1) ผู้ประกอบการวิสาหกิจชุมชนมีการตอบสนองต่อความล้มเหลวในเชิงบวกมากขึ้นทั้งในการความคิด อารมณ์ และความตั้งใจเชิงพฤติกรรม เช่น มองความล้มเหลวเป็นส่วนหนึ่งของความสำเร็จ และมีความมุ่งมั่นที่จะก้าวไปข้างหน้าโดยไม่กลัวความล้มเหลว และ 2) หลักการสำคัญและบทเรียนที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในวิสาหกิจชุมชนคือ ความล้มเหลวไม่ใช่การสิ้นสุดของธุรกิจ แต่เป็นโอกาสในการเรียนรู้และพัฒนาให้ดีขึ้น ผู้ประกอบการที่ประสบความสำเร็จมักมีความมุ่งมั่น ไม่ยอมแพ้ ปรับตัวตามสถานการณ์ เรียนรู้จากข้อผิดพลาดและความล้มเหลว เปิดใจรับฟังคำวิจารณ์ของลูกค้า และพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้ตรงตามความต้องการของตลาด