การบริหารจัดการเงินตามหลักทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์เพื่อส่งเสริมความฉลาดรู้ทางการเงินส่วนบุคคล

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์หลักทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์ในฐานะกรอบการบริหารจัดการเงินส่วนบุคคล และ 2) สังเคราะห์หลักทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์สำหรับใช้พัฒนาแนวทางส่งเสริมความฉลาดรู้ทางการเงินร่วมสมัย โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงเอกสาร ร่วมกับการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาและการตีความเชิงปรัชญา ข้อมูลหลักที่ใช้ในการศึกษาประกอบด้วยพระไตรปิฎกและคัมภีร์อรรถกถาที่เกี่ยวข้อง ส่วนข้อมูลรอง ได้แก่ เอกสารและบทความทางวิชาการด้านเศรษฐศาสตร์เชิงพุทธ ความฉลาดรู้ทางการเงิน และพฤติกรรมทางการเงินร่วมสมัย การวิเคราะห์ข้อมูลดำเนินการโดยจัดกลุ่มประเด็นหลักและประเด็นรอง จากนั้นทำการสังเคราะห์เพื่อเชื่อมโยงหลักธรรมกับแนวคิดการจัดการเงินในบริบทเศรษฐกิจร่วมสมัยอย่างเป็นระบบ
ผลการวิจัยพบว่า หลักทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์สามารถทำหน้าที่เป็นกรอบการบริหารจัดการเงินส่วนบุคคลเชิงบูรณาการที่ครอบคลุมทั้งมิติทางเศรษฐกิจและมิติทางจริยธรรม โดยองค์ธรรมทั้ง 4 ได้แก่ อุฏฐานสัมปทา อารักขสัมปทา กัลยาณ‌มิต‌ตตา และสมชีวิตา สามารถอธิบายโครงสร้างพฤติกรรมทางการเงินได้อย่างครบวงจร ตั้งแต่การแสวงหารายได้อย่างสุจริต การรักษาและเพิ่มพูนทรัพย์ การควบคุมการใช้จ่ายอย่างเหมาะสม ไปจนถึงการเรียนรู้ทางการเงินผ่านเครือข่ายทางสังคม ผลการวิเคราะห์ยังแสดงให้เห็นว่า หลักธรรมดังกล่าวสามารถเชื่อมโยงกับองค์ประกอบสำคัญของความฉลาดรู้ทางการเงิน ได้แก่ ความรู้ ทักษะ พฤติกรรม และการกำกับตนเอง โดยเฉพาะบทบาทของกัลยาณมิตตตาในฐานะทุนทางสังคมที่ช่วยลดพฤติกรรมการใช้จ่ายฟุ่มเฟือย และส่งเสริมการสร้างวินัยทางการเงินในระยะยาว การบูรณาการหลักธรรมดังกล่าวเข้ากับแนวคิดการบริหารจัดการเงินร่วมสมัยสามารถช่วยยกระดับความฉลาดรู้ทางการเงินจากการรับรู้เชิงวิชาการไปสู่การปฏิบัติจริงในชีวิตประจำวันได้ กล่าวได้ว่า การบริหารจัดการเงินตามหลักทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์เป็นกรอบจริยธรรมตามแนวเศรษฐศาสตร์เชิงพุทธที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้เพื่อส่งเสริมความฉลาดรู้ทางการเงินส่วนบุคคล และกำกับพฤติกรรมทางการเงินในบริบทเศรษฐกิจสมัยใหม่ให้เกิดประสิทธิผล งานวิจัยนี้จึงมีคุณค่าเชิงทฤษฎีในการขยายองค์ความรู้ด้านการเงินส่วนบุคคลภายใต้กรอบเศรษฐศาสตร์เชิงพุทธอย่างเป็นระบบ