เพื่อความเข้าใจปัญหาเรื่องอัตตา-อนัตตา”

บทคัดย่อ

บทวิจารณ์หนังสือที่ผู้วิจารณ์ได้นำมาศึกษาเกี่ยวกับเรื่อง “เพื่อความเข้าใจปัญหาเรื่องอัตตา-อนัตตา” เขียนโดย ศ.ดร.สมภาร พรมทา ภาควิชาปรัชญา คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ตีพิมพ์ลงวารสารปัญญา ปีที่ 11 ฉบับที่ 1 เดือน พฤศจิกายน 2553 (ศ.ดร.สมภาร พรมทา, 2553) จากการศึกษาข้อมูลใน “วารสารปัญญา” ของ ศ.ดร. สมภาร พรมทา ในหัวข้อ “เพื่อความเข้าใจปัญหาเรื่องอัตตา-อนัตตา” คำว่า อัตตา (พระธรรมปิฎก (ป.อ.ปยุตโต), 2538 : 461) และ อนัตตา เป็นคำบัญญัติสมมุติในหลักทวินิยม กล่าวคือ อัตตา แปลว่า ตัวตน ส่วน อนัตตา แปลว่า ไม่ใช่ตัวตน แต่ในปัจจุบัน มักแปล อนัตตา ว่า ไม่มีตัวตน ซึ่งมีความหมายผิดเพี้ยนไปจากความเป็นจริงอย่างมาก เนื่องจากข้อมูลต่าง ๆ ที่ผู้รู้ที่ท่านกล่าวมา ผู้วิจารณ์เองก็สับสนในความหมายดังได้กล่าวไว้ข้างต้น คำบัญญัติสมมุติตั้งขึ้น เพื่อเรียกขานสิ่งที่มีอยู่ในโลกตามปกติ ถ้าไม่มีสิ่งนั้น ๆ ในโลกก็ย่อมจะไม่มีการบัญญัติสมมุติขึ้นมา ถ้าไม่มีตัวตนจริง ๆ แล้วก็ย่อมจะบัญญัติสมมุติคำว่า “อัตตา (ตัวตน)” ขึ้นมาเพื่อประโยชน์อันใดมิได้ การเข้าใจความหมายของ “อนัตตา” ผิดเพี้ยนไปว่า “ไม่มีตัวตน” ย่อมทำให้ผู้ศึกษาไม่ได้รับประโยชน์อย่างแท้จริงจากพระพุทธศาสนา