ตำนานพระพุทธรูปในจังหวัดเลยกับการสื่อความหมายความอุดมสมบูรณ์

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอตำนานพระพุทธรูปในจังหวัดเลยกับบทบาทในการสื่อความหมายเรื่องความอุดมสมบูรณ์ ซึ่งผู้เขียนวิเคราะห์ข้อมูลเอกสารและข้อมูลภาคสนามโดยการสัมภาษณ์ผู้รู้ ปราชญ์ท้องถิ่น วิเคราะห์และตีความโดยใช้แนวคิดเรื่องตำนาน และการสื่อความหมายทางวัฒนธรรม  ผ่านตำนานพระพุทธรูปในจังหวัดเลย  5  องค์ ได้แก่ พระเจ้าองค์แสน พระแย้ม พระเสี่ยง พระเจ้าเชียงยืน (พระเสี่ยง) และหลวงปู่นาคมุจลินทร์ ผลการศึกษาพบว่า ตำนานพระพุทธรูปทั้งห้าองค์ คือ พระเจ้าองค์แสน หรือพระเจ้าฝนแสนห่า วัดโพธิ์ชัย บ้านนาพึง อำเภอนาแห้ว จังหวัดเลย  พระแย้ม พระเสี่ยง วัดจอมมณีบ้านท่าดีหมี อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย พระเจ้าเชียงยืน (พระเสี่ยง) และหลวงปู่นาคมุจลินทร์ บ้านอาฮี อำเภอท่าลี่ จังหวัดเลย  เป็นพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ที่เคารพของชุมชนในท้องถิ่นจังหวัดเลย มีความเชื่อ พิธีกรรม ที่สื่อความหมายถึงความอุดมสมบูรณ์ผ่านสัญลักษณ์ คือ 1) มิติการสื่อความหมายผ่านชื่อของพระพุทธรูป คือพระเจ้าฝนแสนห่า 2)  มิติการสื่อความหมายผ่านปางของพระพุทธรูป คือหลวงปู่นาคมุจลินทร์  และ 3 มิติการสื่อความหมายผ่านประเพณีและพิธีกรรม คือ ประเพณีสรงน้ำพระเจ้าเชียงยืนและพระเจ้าเสี่ยงทาย การสื่อความหมายถึงความอุดมสมบูรณ์ดังกล่าวนั้น สะท้อนให้เห็นว่าชาวจังหวัดเลยมีวิถีชีวิตวัฒนธรรมดั้งเดิมที่สอดคล้องกับพระพุทธศาสนาและดำรงชีพในด้านการเกษตร ดังนั้นจึงมีความเชื่อและพิธีกรรมที่สัมพันธ์กับการดำรงชีพที่มาตั้งแต่อดีตจวบจนถึงปัจจุบัน