เจตนา : การใช้เจตนาเป็นเกณฑ์การตัดสินคุณค่าทางจริยธรรมตามหลักพุทธจริยศาสตร์

บทคัดย่อ

บทความวิชาการเรื่อง “เจตนา:การใช้เจตนาเป็นเกณฑ์การตัดสินคุณค่าทางจริยธรรมตามหลักพุทธจริยศาสตร์”นี้ โดยใช้วิธีการศึกษาด้วยการศึกษาและค้นคว้าจากเอกสารสำคัญโดยมีพระไตรปิฎก อรรถกถา หนังสือ ตำราและงานวิชาการอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง โดยแยกประเภท เรียบเรียง สรุปสาระสำคัญ และวิเคราะห์เนื้อหา โดยแบ่งเนื้อหาออกเป็น 6 ส่วน คือ 1) บทนำ 2) ความหมายของเจตนา 3) บ่อเกิดของเจตนา 4) เจตนากับสถานภาพการกระทำทางศีลธรรม 5) การใช้เจตนาเป็นเกณฑ์การตัดสินคุณค่าทางจริยธรรมตามหลักพุทธจริยศาสตร์ และ 6) บทส่งท้าย บทความนี้เป็นการเขียนเชิงวิเคราะห์เอกสาร จากการศึกษาพบว่า เจตนา คือ ความตั้งใจในการกระทำกรรมต่างๆ ของมนุษย์ทั้งในแง่ของการสร้างสรรค์และทำลายเกิดจากมโนกรรมทั้งที่เป็นกุศลเจตนาและอกุศลเจตนา มีผลต่อการแสดงออกของการกระทำผ่าน 3 ทาง คือ ทางกาย ทางวาจา และทางใจ เจตนาตามหลักพุทธจริยศาสตร์ใช้เป็นเกณฑ์การตัดสินคุณค่าทางจริยธรรมสมดังพระพุทธพจน์โดยมีใจความว่า“เรากล่าวเจตนาว่าเป็นตัวกรรม”โดยแท้ โดยไม่ขึ้นอยู่กับความชอบ ไม่ชอบของมนุษย์ ด้วยเหตุนี้ เป็นที่แน่ชัดว่า การใช้เจตนาเป็นเกณฑ์การตัดสินคุณค่าทางจริยธรรมตามหลักพุทธจริยศาสตร์จัดเป็นเจตนาวาทโดยใช้เจตนาเป็นเกณฑ์ตัดสินปัญหาจริยธรรม