ภาวะผู้นำเชิงพุทธในการบริหารการศึกษายุคดิจิทัล

Main Article Content

พระครูปริยัติรัตนาลงกรณ์
พระครูภาวนาธรรมโฆสิต
อริย์ธัช เลิศรวมโชค

บทคัดย่อ

ภาวะผู้นำเชิงพุทธในการบริหารการศึกษายุคดิจิทัลต้องยึดมิติด้านจิตใจหรือวิญญาณเป็นสำคัญ โดยเฉพาะด้านคุณธรรมที่เน้นการทำเพื่อความดีงามเพื่อผู้อื่นและเพื่อส่วนรวมเป็นหลัก บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภาวะผู้นำเชิงพุทธในการบริหารการศึกษายุคดิจิทัล จากการศึกษาพบว่า ภาวะผู้นำเชิงพุทธในทุติยปาปณิกสูตร ที่มีองค์ประกอบที่สำคัญ 3 ด้าน ดังนี้ คือ 1) จักขุมา คือ การมีวิสัยทัศน์กว้างไกล มองการไกล ประกอบด้วย สร้างวิสัยทัศน์ในองค์การมีความรู้ความสามารถ มีการวางแผน มีแนวความคิดใหม่ๆ 2) วิธูโร คือ จัดการธุระได้ดี มีความเชี่ยวชาญในงาน ประกอบด้วย ความหมั่นเพียรในการฝึกฝน มีเทคนิคและความถนัด มีความเชี่ยวชาญ มีประสบการณ์การทำงาน มีทักษะความชำนาญในงานมีความตั้งใจ อดทนต่อการทำงาน 3) ด้านนิสสยสัมปันโน คือ การมีมนุษยสัมพันธ์ ประกอบด้วย ความสุภาพอ่อนโยนเอาใจใส่ กระตือรือร้น มีใจผูกพันอยู่กับงาน สร้างมิตรภาพ การให้ความช่วยเหลือผู้อื่นการยกย่องให้เกียรติผู้อื่นและหลักพรหมวิหารธรรม 4) เพื่อนำพาองค์การเปลี่ยนแปลงไปอย่างมีประสิทธิภาพเป็นองค์กรที่เป็นเลิศในการบริหารจัดการศึกษา ต่อไป เพราะในในยุคดิจิทัลจำเป็นที่จะต้องเข้าใจทิศทางการเปลี่ยนแปลง ของโลกในปัจจุบัน โดยการปรับองค์กรให้สามารถปรับตัวได้อย่างรวดเร็ว และทำให้องค์กรพร้อมที่จะเรียนรู้ทักษะใหม่ๆ ตลอดเวลา ภาวะผู้นำที่ดีคือ 1) การสร้างทีมงานที่มีประสิทธิผลสูง 2) การแก้ปัญหา และการวางแผน 3)การกำกับการปฏิบัติงานและการสื่อสารที่ดี 4) การสร้างสัมพันธ์จัดการปัญหาความขัดแย้ง 5) การสร้างสังคมและการตัดสินใจ 6) การกระตุ้นจูงใจ การจัดการตนเอง และการใช้เทคโนโลยี 7) การเรียนการสอนแบบบูรณาการ 8) ความฉลาดทางอารมณ์ และ 9) การบริหารที่ยืดหยุ่น และปรับเปลี่ยนไปตามสถานการณ์โดยบูรณาการ

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
พระครูปริยัติรัตนาลงกรณ์, พระครูภาวนาธรรมโฆสิต, & เลิศรวมโชค อ. . (2023). ภาวะผู้นำเชิงพุทธในการบริหารการศึกษายุคดิจิทัล. วารสารพุทธศาสตร์ มจร.อุบลราชธานี, 5(2), 695–708. สืบค้น จาก https://so12.tci-thaijo.org/index.php/JOBU2025/article/view/4801
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร. (2559). แผนพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร.

ทัชชกร แสงทองดี. (2561). คุณลักษณะภาวะผู้นำเชิงพุทธ. วารสารวิจยวิชาการ. 1(3), 137-149.

ทัชชกร แสงทองดี. (2562). องค์ประกอบของภาวะผู้นำในองค์กรเชิงพุทธ. วารสารวิจยวิชาการ. 2(1), 135-148.

นิติรัฐ วรรณวิริยวัตร. (2552). การบริหารงานแบบพุทธวิธีของโรงเรียนพระปริยัติธรรม อำเภอเมืองเชียงใหม่.เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

พระครูโกศลธรรมานุสิฐ และคณะ. (2562). ภาวะผู้นำที่พึงประสงค์ในยุคไทยแลนด์ 4.0. วารสารศิลปะศาสตร์ราชมงคลสุวรรณภูมิ, 1(1), 77-88.

พระครูวิวัฒน์ธรรมานุกูล (อ๊อด ธมฺมปาโล). (2561). กลยุทธ์การบริหารโรงเรียนตามหลักพรหมวิหารธรรม. วารสารบัณฑิตศาส์น มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย.

(2), 227-237.

พระธรรมฐิติญาณ. (2552). ธรรมฐิติญาณุสรณ์. ร้อยเอ็ด: ทันใจการพิมพ์.

พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2540). ภาวะผู้นำ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์พิมพ์ไทย.

พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2543). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ฉบับประมวลธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 9). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตโต). (2556). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 24).กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์พระพุทธศาสนาของธรรมสภา.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตโต). (2545). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: สื่อตะวันจำกัด.

พระพุทธิสาสน์ พานิชโภไคยนันท์ และคณะ. (2561). รูปแบบพัฒนาบทบาทพระสงฆ์ไทยในศตวรรษที่ 21.วารสารรัชต์ภาคย์ (สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์). 12(27), 101-116.

ไพบูลย์ วัฒนศิริธรรม. (2550). แผนที่ความดีฉบับไพบูลย์วัฒนศิริธรรม. กรุงเทพฯ: มติชน.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช (เจริญ สุวฑฺฒโน). (2543). รวมธรรมะ. กรุงเทพฯ: บริษัท อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่งมหาชน.

สัมมา รธนิธย์. (2556). หลักทฤษฎีและปฏิบัติการบริหารการศึกษา. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ:พิมพ์ดีจำกัด.

สุรพล สุยะพรหม และคณะ. (2555). ทฤษฎีองค์การและการจัดการเชิงพุทธ. พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

สุริยา รักษาเมือง. (2561). ธรรมาธิปไตย : อุดมคติเพื่อการสร้างความสมดุลแห่งอำนาจ ในการปกครองรัฐ. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์. 7(4), 150-157.

เสริมศักดิ์ วิศาลาภรณ์. (2552). ภาวะผู้นำประมวลสาระชุดวิชาทฤษฎีและแนวปฏิบัติในการบริหารการศึกษาหน่วยที่ 5-8. (พิมพ์ครั้งที่ 9). มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

อนงค์ภัทร์ ทรัพย์กนกมาศ และคณะ. (2562). รูปแบบการบริหารธุรกิจของห้างสรรพสินค้าตามหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 6(6), 3172-

Daft, R.L. (2008). The Leadership Experience. 4th Ed. Thomson Corporation: Stamford.

Lunenburg. Fred and C. Ornstein Allan. (1996). Educational Administration : Concepts and. Practices. 2nd ed. New York: Wadsworth Publishing

Company.

Owens, R.G. (2001). Organization Behavior in Education. 7th ed. Boston: Ally’s Bacon.

Ralph M. Stogdill, (1967). Personal Factor Associated with Leadership Survey of Literature inLeadership. New York: Marryland Penguin Books.

Ranking WEB OF UNIVERSITIES. (2023). Mahachulalongkornrajavidyalaya University. Searched 26 August2021. From https://www.

webometrics. info/en /detalles/mbu.ac.th

Sergiovanni, T.J., and Moore, J.H. (1989). Schooling for Tomorrow. Boston: Allyn and Bacon.