จิตรกรรมฝาผนังศิลปะอีสาน

Main Article Content

พระครูพิศาลชัยธรรม ชยธมฺโม (อินศรีเมือง)
พระครูปริยัติพัฒนบัณฑิต (มิตร)
พระครูวินัยธรวรวุฒิ เตชธมฺโม

บทคัดย่อ

จิตรกรรมฝาผนัง เป็นผลผลิตทางวัฒนธรรมมีส่วนสัมพันธ์กับบริบทโครงสร้างของสังคมและสิ่งแวดล้อม สืบเนื่องมาจาก แรงบันดาลใจความศรัทธาเลื่อมใสในพระพุทธศาสนา หรือวรรณกรรม และวัฒนธรรมประเพณีต่างๆ จนเกิดมโนภาพขึ้น จึงได้คิดวิธีที่จะถ่ายทอดออกมาเป็นงานจิตรกรรมฝาผนังเชิงพุทธ หรือประเพณีต่างๆ ไว้ตามผนังโบสถ์ วิหาร ศาลาการเปรียญ ผนังถ้ำ ตามฝาผนัง บานประตู บานหน้าต่าง หรือเขียนบนผ้า เพื่อถ่ายทอดเรื่องราวคำสอนทางพระพุทธศาสนา สื่อสารออกมาเป็นภาพเล่าเรื่องราวโดยตรง ซึ่งนี่แหละ คือ เสน่ห์และเอกลักษณ์ของฮูปแต้มชาวอีสานอันทรงคุณค่ายิ่ง สอดแทรกไปด้วยภาพวิถีชีวิต ขนบธรรมนียมประเพณี และวัฒนธรรมไทย เพื่อถวายเป็นพุทธบูชา ประดับตกแต่งเพื่อโน้มน้าวชักนำให้ผู้ชมเกิดความศรัทธาต่อพระพุทธศาสนาส่วนผู้ที่มีความศรัทธาอยู่แล้วเมื่อได้สัมผัส จะทำให้ซาบซึ้งต่อรสพระธรรมคำสอนในพระพุทธศาสนายิ่งขึ้น

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ชยธมฺโม (อินศรีเมือง) . พ. ., (มิตร) พ. ., & เตชธมฺโม พ. . (2023). จิตรกรรมฝาผนังศิลปะอีสาน. วารสารพุทธศาสตร์ มจร.อุบลราชธานี, 5(2), 651–666. สืบค้น จาก https://so12.tci-thaijo.org/index.php/JOBU2025/article/view/4796
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

กรมศิลปากร. (2532). ศิลปะถ้ำในอีสาน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด.

ชลิต ชัยครรชิต และคณะ. (2549). สังคมและวัฒนธรรมอีสาน (เอกสารประกอบนิทรรศการถาวรอีสานนิทัศน์). ขอนแก่น : โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

ธวัช ปุณโณทก. (2555). ศิลาจารึกอีสานสมัยไทย – ลาว. กรุงเทพฯ : คุณพินอักษรกิจ.

ประยูร อุธุชาฎะ. (2530).พจนานุกรมศิลป์ โดย น.ณ ปากน้ำ (นามแฝง). พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ : เมืองโบราณ.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตโต). (2555). พจนานุกรม ฉบับประมวลศัพท์. พิมพ์ครั้งที่ 18. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์ผลิธัมม์.

ไพโรจน์ สโมสร. (2532). จิตรกรรมฝาผนังอีสาน. กรุงเทพฯ : อมรินทร์ พริ้นติ้งกรุ๊พ.

ไพโรจน์ สโมสร. (2542). ฮูปแต้ม (จิตรกรรม). สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคอีสาน.https://db.sac.or.th › thailand-cultural-encyclopedia

ราชบัณฑิตยสถาน. (2530). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตสถาน พ.ศ. 2525. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ : อักษรเจริญทัศน์.

วรพรรณ ภูวิจารณ์. (2551). จิตรกรรมฝาผนังวัดโพธิ์ชัย บ้านนาพึง อำเภอนาแห้ว จังหวัดเลย. รายงานวิจัย. คณะมนุษศาสตร์และสั่งคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฎเลย.

วิโรฒ ศรีสุโร. (2542). สิมอิสาน. กรุงเทพฯ : มูลนิธิโตโยต้า.

ศิลป์ พีระศรี. (2502). คุณค่าจิตรกรรมฝาผนัง. กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร.

ศักดิ์ชัย สายสิงห์. (2555). เจดีย์ พระพุทธรูป ฮูปแต้ม สิม ศิลปะลาวและอีสาน. กรุงเทพฯ : มิวเชียมเพรส.

สมชาติ มณีโชติ. (2529). จิตรกรรมไทย. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์โอเดียนสโตร์.

สุมาลี เอกชนนิยม. (2548). ฮูปแต้มในงานศิลป์อีสาน งานศิลป์สองฝั่งโขง. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มติชน.

อำพัน กิจงาม และคณะ. (2531). อดีตอีสาน. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์การศาสนา.