The การประยุกต์ใช้ญาณวิทยาของโสกราตีส เพลโต และอริสโตเติล เพื่อการวิจัยแบบคุณภาพเชิงเอกสาร

Main Article Content

ประเวศ อินทองปาน

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาหลักการและทฤษฎีในเรื่องญาณวิทยาของโสกราตีส เพลโตและอริสโตเติล 2) เพื่อสำรวจกระบวนการวิจัยแบบคุณภาพเชิงเอกสาร 3) เพื่อประยุกต์ใช้ญาณวิทยาของโสกราตีส เพลโตและอริสโตเติลในการวิจัยแบบคุณภาพเชิงเอกสาร การวิจัยนี้เป็นการวิจัยแบบคุณภาพเชิงเอกสาร ผลการวิจัยพบว่า 1) โสกราตีส เพลโตและอริสโตเติล มีแนวคิดญาณวิทยาที่ทั้งแตกต่างและคล้ายกัน โสกราตีสเน้นการแสวงหาความรู้ผ่านการสนทนาและการรู้จักตนเอง เพลโตเชื่อว่าความรู้ที่แท้จริงมาจากการระลึกถึงแบบที่อยู่ในโลกเหนือธรรมชาติ ขณะที่อริสโตเติลเน้นการสังเกตและประสบการณ์เป็นแหล่งที่มาของความรู้ แนวคิดเหล่านี้ได้วางรากฐานสำคัญให้กับการศึกษาทางมนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์และวิทยาศาสตร์ในยุคต่อมา 2) กระบวนการวิจัยเชิงคุณภาพแบบเอกสาร มีขั้นตอนหลักๆ คือ กำหนดปัญหาวิจัย ทบทวนวรรณกรรม ออกแบบการวิจัย เก็บรวบรวมข้อมูล วิเคราะห์ข้อมูล สรุป อภิปรายผล ข้อเสนอแนะและการวิจัยคุณภาพเชิงเอกสารนี้จะมีปัญหาสำคัญ เช่น ปัญหาความถูกต้องของเอกสาร ข้อจำกัดในการเข้าถึงข้อมูล การตีความและการเลือกเอกสาร 3) การประยุกต์ใช้ญาณวิทยาของโสกราตีส เพลโตและอริสโตเติลมาใช้ในการวิจัยเชิงคุณภาพแบบเอกสารมีกระบวนการวิจัยที่สำคัญ เช่น การใช้คำถามเพื่อเจาะลึกข้อมูลในเอกสาร แนวคิดเกี่ยวกับการรับรู้ของแต่ละนักปรัชญาสามารถปรับใช้ในการวิจัยเพื่อเพิ่มความแม่นยำในการตีความข้อมูลและการเข้าใจความหมายของข้อมูลในเอกสาร วิธีการตั้งคำถามของโสกราตีสเน้นกระตุ้นการคิดและการเปิดเผยความรู้ใหม่ๆ และการวิจารณ์ความคิดเห็นที่มีเหตุผล ส่วนทฤษฎีโลกอุดมคติของเพลโต ช่วยเพิ่มความแม่นยำในการวิเคราะห์เอกสารและการตีความข้อมูลให้มีความหลากหลายมากขึ้น และหลักอริสโตเติลเน้นการใช้เหตุผลและตรรกะในการศึกษา นักวิจัยสามารถใช้ตรรกะของอริสโตเติลในการแยกแยะและวิเคราะห์เอกสารโดยใช้หลักตรรกะแบบนิรนัยหรือการสรุปจากข้อเท็จจริงใช้ตรรกะแบบอุปนัย


 


 

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
อินทองปาน ป. . . (2025). The การประยุกต์ใช้ญาณวิทยาของโสกราตีส เพลโต และอริสโตเติล เพื่อการวิจัยแบบคุณภาพเชิงเอกสาร. วารสารพุทธศาสตร์ มจร.อุบลราชธานี, 7(3), 53–72. สืบค้น จาก https://so12.tci-thaijo.org/index.php/JOBU2025/article/view/4765
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

ชัยเสฏฐ์ พรหมศร. 2557). "แนวทางการทบทวนวรรณกรรมสำหรับงานวิทยานิพนธ์ ระดับบัณฑิตศึกษา", วารสารนักบริหาร, ปีที่ 34, (ฉบับที่ 1 มกราคม-มิถุนายน 2557): 14-15.

เดือน คำดี. (2567). ความคิด ทฤษฎีและปรัชญาตะวันตก. กรุงเทพ: ศูนย์เรียนรู้ การผลิตและจัดการธุรกิจดิจิทัล.

ปรีชา ช้างขวัญยืน. (2514). ปรัชญากรีก. แปล. กรุงเทพ: ไทยวัฒนาพาณิช.

วิทยา ศักยาภินันท์. (2551). ตรรกศาสตร์:ศาสตร์แห่งการใช้เหตุผล. กรุงเทพ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

สุภางค์ จันทวานิช. (2549). การวิเคราะห์ข้อมูลในการวิจัยเชิงคุณภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 7. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

โสกราตีส. (2523). โสกราตีส: บุคลิกลักษณะ ประวัติและปรัชญา. เพลโต แต่ง ส.ศิวรักษ์ แปล. กรุงเทพ: ไทยวัฒนาพานิช.

ธันวา ศรีประโมง. (2562). ฝันร้ายของโสเครติสและฝันร้ายของพ่อแม่สมัยใหม่กับลูกหลานแห่งยุค เครือข่ายสังคม. เข้าถึงได้จาก http://www.eng.mut.ac.th/article_ detail. php.id =84 . 19 ธันวาคม 2567.

Aristotle. (350 BC). (1908). Nicomachean Ethics. Translated by W. D. Ross. United Kingdom: Oxford University Press

Cupi M. I. 1972. Introduction to Logic. New York : Harcourt Brace Jovanovich.

Denzin, N. K., & Y. S. Lincoln. (2005). The SAGE Handbook of Qualitative Research. Sage Publications.

Gergen, K. J. (2009). Social Constructionism: Reflections on Constructionism and Qualitative. Research. Psychol Stud. (April-June 2012) 57(2): 121-125.

Keith E. Yandell. (2016). The Philosophy of Religion: A Critical Introduction. London: Taylor & Francis Group.

Martinich, A.P. (1996). Philosophical Writing. Second ed. Massachusetts: Blackwell Publishers Inc.

Plato. (380 BC). (1871). The Republic. Translated by Benjamin Jowett. Oxford, United Kingdom:Oxford University Press

Socrates. (1869). Translated by Benjamin Jowett. United Kingdom: Oxford University Press.

Vaughn, L. (2006). Writing Philosophy. New York: Oxford University Press.