การเปลี่ยนแปลงของภูมิรัฐศาสตร์ในย่านเมืองเก่าสงขลา

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษารูปแบบภูมิรัฐศาสตร์ย่านเมืองเก่าสงขลา 2) เพื่อวิเคราะห์ภูมิรัฐศาสตร์และการเปลี่ยนแปลงย่านเมืองเก่าสงขลา โดยวิธีการศึกษาค้นคว้าจากตำรา งานวิจัย วารสาร เว็บไซต์ และบทความวิชาการในรูปแบบต่าง ๆ แล้วนำมาวิเคราะห์ ผลการศึกษา 1) ย่านเมืองเก่าเป็นเมืองที่มีประวัติยาวนานกว่า 200 ปี ทำให้มีเอกลักษณ์ทางด้านสถาปัตยกรรมที่หลากหลาย โดยเกิดจากการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมกับชาวต่างชาติ ในอดีตมีการเรียกชื่อเมือว่า “ซิงกอร่า (Singora)” และชาวไทยมาเรียกตามเสียงจึงเพี้ยนมาเป็น “สงขลา” เป็นเมืองศูนย์กลางที่มีการค้าขายแลกเปลี่ยนสินค้าทางเรือที่มีความเจริญรุ่งเรือง 2) ย่านเมืองเก่าสงขลาสามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ยุค ได้แก่ ยุคซิงกอร่า เริ่มสมัยกรุงศรีอยุธยา อยู่ภายใต้กรุงศรีอยุธยา แต่มีอิสระในการค้าขายอย่างเสรีกับต่างชาติ มีกษัตริย์ดาโต๊ะ โมกุล พ่อค้าชาวชวา ประเทศอินโดนีเซีย เป็นกษัตริย์พระองค์แรก ยุคแหลมสน ย้ายเข้ามาอยู่ในพื้นที่แหลมสน มีชาวจีนชื่อ เหยี่ยง แซ่เฮา ได้ขึ้นดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าเมืองสงขลาได้ (ต้นสกุล ณ สงขลา ปกครองสงขลาถึง 8 รุ่น) พัฒนาจนเป็นลักษณะของเมืองท่าค้าขายทางทะเลกับประเทศจีน ยุคบ่อยาง เป็นช่วงที่มีการเปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นแบบมณฑลเทศาภิบาล ให้สงขลาเป็นส่วนหนึ่งของมณฑลนครศรีธรรมราช มีผู้ว่าราชการเป็นผู้ดูแล ต่อมา พ.ศ. 2475 ได้ยกระดับเมืองสงขลาขึ้นมาเป็น “จังหวัดสงขลา” การเปลี่ยนแปลงของย่านเมืองเก่าสงขลาเกิดจาก 1) ผู้คนย้ายออกนอกถิ่นฐาน 2) การเปลี่ยนแปลงเส้นทางการส่งสินค้าจากเมืองสงขลาเป็นอำเภอหาดใหญ่ 3) การเปลี่ยนแปลงจากการค้าขายเป็นการประมง และ 4) ความเชื่อของชาวจีน