การบูรณาการหลักกาลิกที่ปรากฏในคัมภีร์สายพระวินัยปิฎก เพื่อส่งเสริมสุขภาพของพระสงฆ์

บทคัดย่อ

บทความฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ ดังนี้ (1) เพื่อศึกษาหลักกาลิกในคัมภีร์สายพระวินัย  (2) เพื่อศึกษาหลักหลักปฏิบัติเกี่ยวกับการลิกตามคัมภีร์สายพระวินัย (3) เพื่อการบูรณาการหลักกาลิกที่ปรากฏในคัมภีร์สายพระวินัยปิฎกเพื่อส่งเสริมสุขภาพของพระสงฆ์ งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพเน้นการศึกษาข้อมูลจากพระวินัยปิฎกและอรรถกถาพระวินัยปิฎก จากผลการวิจัยพบว่า กาลิก หมายถึง การกำหนดเวลาการบริโภคโภชนาหารของพระสงฆ์ซึ่งพระวินัยบัญญัติกำหนดให้พระภิกษุรับประเคนโภชนาหารแล้วสามารถเก็บไว้และฉันได้ในเวลาที่กำหนดเท่านั้น ถ้าฉันเมื่อเลยเวลาที่กำหนดไว้ของโภชนาหารแต่ละประเภท ภิกษุรูปนั้นถือว่าทำผิดพระวินัยบัญญัติ แบ่งเป็น 4 ประเภท คือ ยาวกาลิก ยามกาลิก สัตตาหกาลิก ยาวชีวิก โดยแต่ละประเภทมีลักษณะดังนี้คือ (1) ยาวกาลิก คือโภชนาหารที่รับประเคนไว้แล้ว พระสงฆ์สามารถฉันได้ตั้งแต่เวลาเช้าถึงเที่ยงของวันนั้นได้แก่ ข้าว ปลา เนื้อ นม ผลไม้ ธัญญพืช ขนม ของขบเคี้ยว เป็นต้น (2) ยามกาลิก คือ โภชนาหารที่รับประเคนไว้แล้ว พระสงฆ์สามารถฉันได้ตลอดเวลาหนึ่งวันหนึ่งคืน ได้แก่น้ำปานะที่ทำจากผลไม้ 8 ชนิดหรือน้ำอัฏฐบาน และน้ำผลไม้สำเร็จรูป น้ำจากใบไม้และเมล็ดพืชขนาดเล็ก เป็นต้น ที่ปราศจากกากไม่มีผลิตภัณฑ์จากนมและธัญญพืชเป็นส่วนประกอบ (3) สัตตาหกาลิก คือ โภชนาหารที่รับประเคนไว้แล้ว พระสงฆ์สามารถฉันได้ภายในระยะเวลา 7 วัน ได้แก่ เภสัชทั้ง 5 คือ เนยใส  เนยข้น น้ำมัน น้ำผึ้ง น้ำอ้อย ในปัจจุบันรวมถึงผลิตภัณฑ์จากอ้อยด้วย (4) ยาวชีวิก คือ โภชนาหารที่รับประเคนไว้แล้ว พระสงฆ์สามารถฉันได้ตลอดไม่จำกัดเวลา ได้แก่ สิ่งของที่เป็นยารักษาโรค โดยเฉพาะยาจากสมุนไพรที่ทำจากพืช น้ำมันเหลวจากสัตว์ รวมถึงแร่ธาตุต่างๆ และยาแผนปัจจุบัน ส่วนหลักหลักปฏิบัติเกี่ยวกับโภชนาหารต้องยึดตามประเภทของกาลิกแต่ละชนิดจะต้องปฏิบัติให้ถูกต้องตามพระวินัยอย่างเคร่งครัด ประกอบกับหลักอาชีวปาริสุทธิ  หลักสัมมาอาชีวะ หลักโภชเนมัตตัญญุตา หลักธาตุปัจจเวกขณ์ และหลักมหาปเทส 4 โดยพระสงฆ์สามารถนำความรู้ความเข้าใจในหลักกาลิกนี้ไปประยุกต์ใช้เพื่อส่งเสริมสุขภาพของพระสงฆ์โดยเฉพาะการฉันโภชนาหารเพื่อรักษาโรค บรรเทาโรคและป้องกันโรคได้