การทุจริตคอร์รัปชันกับสังคมไทย: ปัญหาและความท้าทาย

บทคัดย่อ

            บทความวิชาการฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัญหาการทุจริตคอร์รัปชันกับสังคมไทยจากการศึกษาพบว่า การทุจริตคอร์รัปชันเป็นการเบียดบังทรัพย์ของทางราชการมาเป็นของตน หรือใช้อำนาจในตำแหน่งโดยมิชอบ เป็นการให้และรับผลประโยชน์แก่เจ้าหน้าที่เกินกว่าที่ควรจะได้ ทำให้ระบบคลาดเคลื่อนเสียหาย และทำให้คนส่วนรวมเสียผลประโยชน์หรือสิทธิที่ควรจะได้รับ นับเป็นปัญหาของประเทศไทย และมีแนวโน้มที่จะเพิ่มขึ้น จากผลการจัดอันดับความน่าเชื่อถือของประเทศไทยด้านการควบคุมคอร์รัปชัน ตัวชี้วัดสากลที่ใช้กันมากที่สุด คือ Corruption Perceptions Index (CPI) ของ Transparency International ไทยอยู่ในกลุ่มประเทศที่มีปัญหาคอร์รัปชันค่อนข้างมาก ส่งผลกระทบทำให้การพัฒนาประเทศไม่เจริญก้าวหน้าเกิดการถดถอยไม่เป็นไปตามแผนที่วางไว้ สำหรับสาเหตุของการคอร์รัปชั่นนั้น ตามทัศนะของนักปรัชญาตะวันตก จะมีความคิดเห็นตรงกันว่าล้วนเกิดจากความเห็นแก่ตัวของมนุษย์ที่เป็นบาปติดตัวมาตั้งแต่กำเนิดทำให้แสวงหาสิ่งที่ตนเองต้องการอยู่ตลอดเวลาและปล่อยจิตใจให้ตกอยู่ภายใต้การครอบงำของความอยาก รวมถึงสาเหตุจากภายนอกที่เป็นสิ่งแวดล้อมของสังคมรอบตัว ความท้าทายในการแก้ปัญหาถึงแม้รัฐบาล จะพยายามจัดตั้งองค์กรเพื่อป้องกันและปราบปรามการทุจริตขึ้นมาก็ตาม ก็อาจจะมีส่วนช่วยในการยับยั้งไม่ให้เกิดปัญหาการทุจริตคอร์รัปชันได้ในช่วงขณะหนึ่ง แต่เมื่อขาดความเข้มงวดในการกำกับ เข้มงวด ปัญหาดังกล่าวก็อาจจะกลับมาเป็นเช่นเดิมได้อีก แต่ตามทัศนะของพุทธศาสนาเถรวาทมองว่า ปัจจัยภายในเป็นสาเหตุของการคอร์รัปชันเช่นเดียวกันและบางเงื่อนไขก็มาจากปัจจัยนอกได้เช่นกันแล้วแต่กรณี แต่เมื่อพิจารณาแล้วกลับพบว่าสาเหตุของการทุจริตคอร์รัปชันนั้นล้วนมาจากรากเหง้าความชั่วภายในใจหรืออกุศลกรรมส่วนหนึ่งและอีกส่วนหนึ่งมาจากภาวะกระตุ้นทางสังคมในส่วนที่เป็นวัตถุกามซึ่งทำให้คนทำชั่วตามสิ่งแวดล้อมหรือสังคมที่ตนอยู่ สำหรับแนวทางการแก้ไขปัญหาสามารถนำเอาหลักพุทธธรรม ได้แก่ หลักโลกบาลธรรม 2 และหลักสุจริต 3 มาประยุกต์ใช้เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันทางจิตใจไม่ไห้เกิดการทุจริตคอร์รัปชันขึ้นมา นับว่าเป็นการท้าทายให้ทุกภาคส่วนร่วมมือผนึกกำลังในการแก้ไขปัญหาคอร์รัปชัน