รัฐในฐานะสนามต่อสู้เชิงนโยบาย : ปฏิสัมพันธ์ของเทคนิคการบริหารกับกลยุทธ์ทางการเมือง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์บทบาทของรัฐในฐานะสนามต่อสู้เชิงนโยบาย ซึ่งมิได้เป็นเพียงกลไกบริหารจัดการอย่างเป็นกลาง หากแต่เป็นพื้นที่ปฏิสัมพันธ์ระหว่างหลักวิชาการเชิงเทคนิค (technocratic logic) กับกลยุทธ์ทางการเมือง (political strategy) โดยอาศัยกรอบแนวคิดจากทฤษฎีรัฐแบบมาร์กซิสต์ พหุนิยม และสถาบันนิยมใหม่ รวมถึงทฤษฎีนโยบายสาธารณะ เช่น technocracy กับ politics, policy networks, advocacy coalitions และแนวคิดรัฐในฐานะพื้นที่ต่อสู้เชิงอุดมการณ์ของ Pierre Bourdieu และ Antonio Gramsci ผลการศึกษาพบว่า การกำหนดนโยบายสาธารณะในโลกสมัยใหม่มักมีลักษณะเป็น “นโยบายลูกผสม” ซึ่งภายนอกอาศัยเหตุผลเชิงวิชาการเพื่อสร้างความชอบธรรม แต่ภายในแฝงด้วยแรงจูงใจทางอำนาจ โดยข้อมูลเชิงเทคนิคถูกใช้ทั้งเพื่อสนับสนุนเป้าหมายเชิงสังคมและเป็นเครื่องมือทางยุทธศาสตร์ ขณะเดียวกันความรู้เชิงวิชาการเองก็มิได้ปลอดจากอิทธิพลของกลุ่มผลประโยชน์ กรณีศึกษานโยบายหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าในประเทศไทยสะท้อนพลวัตดังกล่าวอย่างชัดเจน บทความเสนอว่า การทำความเข้าใจรัฐและนโยบายในบริบทร่วมสมัยจำเป็นต้องยอมรับความซ้อนทับระหว่างเทคนิคกับการเมือง และพัฒนากระบวนการนโยบายที่สร้างสมดุลระหว่างความรู้ ความชอบธรรม และการมีส่วนร่วมของประชาชน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
ธเนศ วงศ์ยานนาวา. (2562). รัฐ อำนาจ และความรู้. ในการเมืองของความรู้. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์สมมติ.
ประจักษ์ ก้องกีรติ. (2560). ประชาธิปไตยที่ถดถอย. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ฟ้าเดียวกัน.
วีระยุทธ กาญจน์ชูฉัตร. (2561). รัฐราชการกับนโยบายสาธารณะไทย. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ฟ้าเดียวกัน.
Boardman, A. E., Greenberg, D. H., Vining, A. R., & Weimer, D. L. (2018). Cost–benefit analysis: Concepts and practice (5th ed.). Cambridge University Press.
Bourdieu, P. (1990). The logic of practice. Stanford University Press.
Dahl, R. A. (1961). Who governs? Democracy and power in an American city. Yale University Press.
Fischer, F. (1990). Technocracy and the politics of expertise. Sage Publications.
Fischer, F. (2003). Reframing public policy: Discursive politics and deliberative practices. Oxford University Press.
Gramsci, A. (1971). Selections from the prison notebooks (Q. Hoare & G. N. Smith, Eds. & Trans.). International Publishers.
Hall, P. A., & Taylor, R. C. R. (1996). Political science and the three new institutionalisms. Political Studies. 44(5), 936–957.
Harris, J. (2012). Universal health care coverage and political economy: Lessons from Thailand. Routledge.
Head, B. W. (2010). Reconsidering evidence‐based policy: Key issues and challenges. Policy and Society. 29(2), 77–94.
Jessop, B. (2007). State power: A strategic-relational approach. Polity Press.
Marx, K., & Engels, F. (1848/1978). The communist manifesto. Penguin Books.
Parsons, W. (1995). Public policy: An introduction to the theory and practice of policy analysis. Edward Elgar.
Poulantzas, N. (1978). State, power, socialism. Verso.
Ramesh, M., & Wu, X. (2009). Health policy reform in Asia: Governance and institutional capacity. Social Science & Medicine. 68(8), 1442–1448.
Rhodes, R. A. W. (1997). Understanding governance: Policy networks, governance, reflexivity and accountability. Open University Press.
Sabatier, P. A. (1988). An advocacy coalition framework of policy change and the role of policy‐oriented learning therein. Policy Sciences. 21(2–3), 129–168.
Stone, D. (2012). Policy paradox: The art of political decision making (3rd ed.). W. W. Norton & Company.
Tangcharoensathien, V., Prakongsai, P., Limwattananon, S., Patcharanarumol, W., & Jongudomsuk, P. (2004). Achieving universal coverage in Thailand: What lessons do we learn? Health Policy. 69(3), 287–299.
