กลไกการส่งเสริมจริยธรรม เชาวน์ปัญญา เพื่อพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ โดยการบูรณาการตามหลักโยนิโสมนสิการ

Main Article Content

วิราณี สุขทรัพย์
ชวนพิศ รักษาพวก
สิริรัตนา มุงคุณโคตร
วิญญู เถาถาวงษ์

บทคัดย่อ

บทความนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากลไกการพัฒนาจริยธรรม เชาวน์ปัญญา ตามหลักโยนิโสมนสิการ ข้อค้นพบจากการศึกษาในครั้งนี้ พบว่า การสร้างระบบที่มีการขับเคลื่อนอย่างเป็นขั้นตอน โดยจัดสรรทรัพยากร ครบวงจรการพัฒนาตามหลักโยนิโสมนสิการ มีกลุ่มบุคคลเป็นผู้ดำเนินงาน เพื่อให้เป็นแนวปฏิบัติของขั้นตอนการพัฒนา การส่งเสริมจริยธรรม ส่งเสริมเชาวน์ปัญญาตามหลักโยนิโสมนสิการ ในรูปแบบของการจัดโครงการ ได้แก่ 1) การจัดสรรบุคลากร 2) การจัดทรัพยากรหรือวัสดุ 3) การจัดงบประมาณ 4) การบริหารจัดการโครงการ  ได้แก่ การประชุมกรรมการ การอบรม การเผยแพร่หรือประชาสัมพันธ์ การจัดกิจกรรมตามแผนงานหรือโครงการ การประเมินผล และ5) การดำเนินงานตามโครงการ การสรุปโครงการ และการติดตามผล ซึ่งกิจกรรมดังกล่าวสามารถส่งเสริมความสามารถของบุคคลในการเรียนรู้ สามารถคิดอย่างมีเหตุผลในการแก้ปัญหา เพื่อการการปรับตัวให้เข้ากับสิ่งแวดล้อมได้ดี การปรับตัวต่อปัญหาต่างๆ บนพื้นฐานของจริยธรรม ตามหลักโยนิโสมนสิการ ได้แก่ การคิดอย่างมีระเบียบหรือคิดตามแนวทางของปัญญาคือ  รูจักพิจารณาสิ่งทั้งหลายอย่างมีเหตุผล ตามสภาวะความเป็นจริง รู้จักวิธีคิดหาเหตุปัจจัย สืบค้นถึงต้นเค้า แยกแยะสิ่งนั้นๆ ได้ ให้เห็นตามสภาวะ และตามความสัมพันธ์สืบทอดแห่งเหตุปัจจัยทำให้เกิดความดีงาม และแกปัญหาได้ ดังนั้นการพัฒนานักศึกษาครู นำไปสู่การพัฒนาสังคม ควรเริ่มจากการสร้างคนดี การส่งเสริมคนดีให้มี


 


คุณธรรมเป็นพื้นฐานก่อน รู้จักให้อภัย ให้เกียรติกัน แสวงจุดร่วม สงวนจุดต่าง จะทำให้สังคมที่แตกต่างกัน สามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างสันติสุข

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
สุขทรัพย์ ว. ., รักษาพวก ช. . ., มุงคุณโคตร ส. ., & เถาถาวงษ์ ว. . (2026). กลไกการส่งเสริมจริยธรรม เชาวน์ปัญญา เพื่อพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ โดยการบูรณาการตามหลักโยนิโสมนสิการ . เสฏฐวิทย์ปริทัศน์, 6(1), 2149–2161. สืบค้น จาก https://so12.tci-thaijo.org/index.php/stw/article/view/3063
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

กรมการศาสนา กระทรวงวัฒนธรรม. (2552). คู่มือการดำเนินงานเสริมสร้างศีลธรรมสำหรับเด็ก และเยาวชน. กรุงเทพมหานคร: สำนักพัฒนาคุณธรรมจริยธรรม.

ขนิษฐา บุนนาค. (2562). 6 วิธีพัฒนาเชาวน์ปัญญา และส่งเสริมพัฒนาการทางสติปัญญาในเด็กปฐมวัย. เรียกใช้เมื่อ 4 มิถุนายน 2568 จาก https://www.youngciety.com/article/learning/intelligence-kids.html

ขวัญใจ แก้วแสง, พระครูธรรมาภิสมัย, วาริณี โสภาจร และอรวรรณ แก้วมาตย์. (2567). กลไกการพัฒนาการบูรณาการบุญญสิกขากับพหุวัฒนธรรมสังคมสร้างสุขสำหรับผู้สูงอายุจังหวัดกาฬสินธุ์. รายงานการวิจัย. กองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (ววน.) และ สถาบันวิจัยญาณสังวร มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย.

คมสินธุ์ ต้นสีนนท์. (2561). การจัดการเรียนรู้ตามหลักโยนิโสมนสิการในรายวิชาพระพุทธศาสนา ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนหอวัง ปทุมธานี ตำบลสวนพริกไทย อำเภอเมืองปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการสอนสังคมศึกษา. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ทิศนา แขมมณี. (2567). ศาสตร์การสอน : องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

พรภิรมย์ ยอดบุญ. (2565). การจัดการเรียนรูตามหลักโยนิโสมนสิการเพื่อเสริมสร้างคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียน. วารสาร มจร พุทธโสธรปริทรรศน์. 2(1), 13-25.

ยิ่งศักดิ์ เพชรนิล. (2560). แนวทางการพัฒนานวัตกรรมสื่อการสอนเพื่อพัฒนาความเป็นพลเมือง. วารสารนิติ รัฐกิจ และสังคมศาสตร์. 1(2), 19-33.

วิญญู เถาถาวงษ์. (2568). จิตวิทยาสำหรับครู (Psychology for Teachers). ขอนแก่น: หจก.ขอนแก่นการพิมพ์.

วิญญู เถาถาวงษ์, จักรี ศรีจารุเมธีญาณ, พระณัฐวุฒิ พันทะลี, แก่นเพชร แฝงสีพล และวิจิตร สมวงศ์. (2568). กลไกการพัฒนากิจกรรมการส่งเสริมเชาวน์ปัญญาของผู้เรียนและการพัฒนาจริยธรรม โดยการบูรณาการตามหลักโยนิโสมนสิการ. วารสารเมธีวิจัย. 2(1), 102-113.