ปัจจัยด้านการตลาดบริการที่มีอิทธิพลต่อผลการดำเนินงานและความยั่งยืนของธุรกิจร้านยาประเภทร้านขายยาแผนปัจจุบันแบบ ข.ย.1 ในพื้นที่ภาคเหนือตอนบน 2
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อตรวจสอบความสอดคล้องกลมกลืนของโมเดลความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของปัจจัยด้านการตลาดบริการที่มีอิทธิพลต่อผลการดำเนินงานและความยั่งยืนของธุรกิจร้านยา ประเภทร้านขายยาแผนปัจจุบันแบบ ข.ย.1 ในพื้นที่ภาคเหนือตอนบน 2 และ 2) เพื่อศึกษาอิทธิพลของปัจจัยด้านการตลาดบริการที่มีต่อผลการดำเนินงานและความยั่งยืนของธุรกิจร้านยา โดยมีผลการดำเนินงานเป็นตัวแปรส่งผ่าน การวิจัยใช้ระเบียบวิธีเชิงปริมาณ ประชากรคือผู้ประกอบการร้านขายยาแผนปัจจุบันแบบ ข.ย.1 ในพื้นที่ภาคเหนือตอนบน 2 (เชียงราย พะเยา แพร่ และน่าน) จำนวน 512 แห่ง ใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้นภูมิ (Stratified Random Sampling) ได้กลุ่มตัวอย่าง 381 ราย เครื่องมือวิจัยเป็นแบบสอบถามที่มีค่าความเชื่อมั่นรวม 0.983 วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์โมเดลสมการโครงสร้าง (Structural Equation Modeling: SEM)
ผลการวิจัยพบว่า โมเดลมีความสอดคล้องกลมกลืนกับข้อมูลเชิงประจักษ์อยู่ในระดับดีเยี่ยม (χ²/df = 1.899, CFI = 0.948, TLI = 0.943, RMSEA = 0.049, SRMR = 0.045) โดยมีค่าน้ำหนักปัจจัย (Factor Loading) อยู่ระหว่าง 0.723 - 0.848 ปัจจัยด้านการตลาดบริการมีอิทธิพลทางตรงเชิงบวกต่อผลการดำเนินงานสูงที่สุด (β = 0.681, p < 0.001) และมีอิทธิพลทางตรงต่อความยั่งยืนของธุรกิจร้านยา (β = 0.448, p < 0.001) ในขณะที่ผลการดำเนินงานมีอิทธิพลทางตรงต่อความยั่งยืน (β = 0.509, p < 0.001) นอกจากนี้ยังพบว่าผลการดำเนินงานทำหน้าที่เป็นตัวแปรส่งผ่านบางส่วน (Partial Mediator) โดยมีขนาดอิทธิพลทางอ้อมเท่ากับ 0.347 (p < 0.001) ส่งผลให้อิทธิพลรวมของการตลาดบริการต่อความยั่งยืนสูงถึง 0.795
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กชกร กันทา และ วรัท วินิจ. (2560). การศึกษาเปรียบเทียบพฤติกรรมของผู้บริโภคในการใช้บริการร้านขายยาแบบลูกโซ่และร้านขายยาอิสระในอำเภอเมืองเชียงใหม่. วารสารบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 3(2), 10-18. https://www.cmubs.cmu.ac.th/wp-content/uploads/2022/12/60-apr-jun-02.pdf
กฤติน เพ็ชร์บุญ. (2563). อิทธิพลของการดำเนินกิจการร้านขายยาตามมาตรฐานร้านยาคุณภาพที่มีต่อการวัดผลการดำเนินงานเชิงดุลยภาพของร้านขายยาใน 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์]. https://kb.psu.ac.th/bitstreams/95ac440b-39ad-4a3e-958c-f0d2db7a5e86/download
กฤษฏิ์ วัฒนธรรม. (2564). การพัฒนากลยุทธ์การตลาดแนวใหม่สำหรับธุรกิจร้านขายยา [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร]. http://nuir.lib.nu.ac.th/dspace/handle/123456789/3938
กลุ่มงานคุ้มครองผู้บริโภคและเภสัชสาธารณสุข สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงราย. (15 พฤศจิกายน 2568). รายงานข้อมูลร้านขายยาแผนปัจจุบัน (ข.ย.1) [เอกสารที่ไม่ได้ตีพิมพ์].
กลุ่มงานคุ้มครองผู้บริโภคและเภสัชสาธารณสุข สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดน่าน. (27 ตุลาคม 2568). รายงานข้อมูลร้านขายยาแผนปัจจุบัน (ข.ย.1) [เอกสารที่ไม่ได้ตีพิมพ์].
กลุ่มงานคุ้มครองผู้บริโภคและเภสัชสาธารณสุข สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดพะเยา. (10 พฤศจิกายน 2568). ร้านขายยาแผนปัจจุบัน (ขย.1). https://pyo.moph.go.th/protect/establishment.php
กลุ่มงานคุ้มครองผู้บริโภคและเภสัชสาธารณสุข สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดแพร่. (30 ตุลาคม 2568). รายงานข้อมูลร้านขายยาแผนปัจจุบัน (ข.ย.1) [เอกสารที่ไม่ได้ตีพิมพ์].
นลัฐพร กาญจนมหกุล. (2562). การตัดสินใจซื้อยาในร้านขายยา ในอำเภอเมืองสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรปราการ [การค้นคว้าอิสระปริญญาบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (10 ed.). สุวีริยาสาส์น.
วารี สุทักษิณา. (2558). ปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจซื้อยาในร้านขายยาแผนปัจจุบันในเขตกรุงเทพมหานคร [การค้นคว้าอิสระปริญญาบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์].https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:94355
วินิต อัศวกิจวิรี. (2558). อุตสาหกรรมยา. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.). https://drug.fda.moph.go.th/sale-knowledge-base/category/take-lessons
วีรดา ศานติวงษ์การ. (2561). ปัจจัยด้านส่วนประสมทางการตลาด (7Ps) ที่มีผลต่อการตัดสินใจของลูกค้าในการซื้อผลิตภัณฑ์จากร้านขายยาเดอะฟาร์มา ในกรุงเทพมหานคร [สารนิพนธ์ปริญญาการจัดการมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหิดล]. https://archive.cm.mahidol.ac.th/handle/123456789/3230
สุพจน์ ถนอมวราภรณ์ และ ภัทรนันท สุรชาตรี. (2564). กลยุทธ์การพัฒนาธุรกิจร้านยาคุณภาพของผู้ประกอบการในเขตอำเภอพระนครศรีอยุธยา. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา, 9(2), 103-122. https://doi.nrct.go.th/admin/doc/doc_604864.pdf
อรทัย แซ่จิว. (2560). ปัจจัยที่มีผลต่อความพึงพอใจในการใช้บริการร้านขายยาที่มีหลายสาขา (Chain Stores) ในเขตกรุงเทพมหานคร [การค้นคว้าอิสระปริญญาบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์]. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:94355
Akude, D. N., Akuma, J. K., Kwaning, E. A., & Asiama, K. A. (2025). Green marketing practices and sustainability performance of manufacturing firms: Evidence from emerging markets. Nature Environment and Pollution Technology, 24(1), 1-16. https://www.researchgate.net/publication/389527746_Green_Marketing_Practices_and_Sustainability_Performance_of_Manufacturing_Firms_Evidence_from_Emerging_Markets
Best, J. W., & Kahn, J. V. (1998). Research in education (8th ed.). Allyn and Bacon.
Chehimi, M., & Naro, G. (2024). Balanced Scorecards and sustainability Balanced Scorecards for corporate social responsibility strategic alignment: A systematic literature review. Journal of Environmental Management, 367, Article 122000. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2024.122000
Chuang, L.-M., & Ko, C.-C. (2025). Research on marketing strategies for pharmaceutical distributors. Advances in Management and Applied Economics, 15(1), 221-234. http://www.scienpress.com/Upload/AMAE/Vol%2015_1_11.pdf
Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika, 16(3), 297-334. https://doi.org/10.1007/BF02310555
Cuevas-Vargas, H., del Rocío Esparza-Durón, M., & González-Acolt, R. (2022). Sustainable marketing orientation and sustainability performance of Mexican small firms: The moderating role of firm age. Procedia Computer Science, 214, 376-383. https://doi.org/10.1016/j.procs.2022.11.188.
Deng, D., Zhang, J., Wang, J., & Zong, X. (2025). Sustainable performance evaluation of pharmaceutical companies: Sustainable balanced scorecard and hybrid MCDM approach. Frontiers in Public Health, 12, Article 1495156. https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1495156
Elkington, J. (1998). Partnerships from cannibals with forks: The triple bottom line of 21st-century business. Environmental Quality Management, 8(1), 37-51. https://doi.org/10.1002/tqem.3310080106
Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50. https://doi.org/10.1177/002224378101800104
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Cengage Learning.
Kaplan, R. S., & McMillan, D. (2020). Updating the Balanced Scorecard for Triple Bottom Line strategies (Working Paper No. 21-028). Harvard Business School. https://www.hbs.edu/ris/Publication%20Files/WP21-028_Triple_Bottom_Line_8.28.20abstract_correction_dd38a54c-48f2-4471-80db-e0ed6f962309.pdf
Kaplan, R. S., & Norton, D. P. (1992). The balanced scorecard: Measures that drive performance. Harvard Business Review, 70(1), 71-79. https://steinbeis-bi.de/images/artikel/hbr_1992.pdf
Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3rd ed.). Guilford Press.
Kotler, P., & Keller, K. L. (2016). Marketing management (15th ed.). Pearson.
Nguyen, K. M., Dinh, L. T. K., Ngo, T. T., Phan, T. T. T., Nguyen, P. D. H., Tran, H. P. M., & Nguyen, N. T. (2025). The impact of 7Ps green marketing mix on customer commitment and willingness to pay a premium price: Evidence from Vietnam. Journal of Promotion Management, 31(4), 578-619. https://doi.org/10.1080/10496491.2025.2484712
Nunnally, J. C. (1978). An overview of psychological measurement. In B. B. Wolman (Ed.), Clinical diagnosis of mental disorders: A handbook (pp. 97-146). Plenum Press.
Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J.-Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common method biases in behavioral research: A critical review of the literature and recommended remedies. Journal of Applied Psychology, 88(5), 879-903. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.5.879
Prasetyawan, F., Saristiana, Y., Muslikh, F. A., Mildawati, R., Widyoko, W. H., Arifin, C., Rofiq, A., Besan, E. J., & Fadel, M. N. (2025). Descriptive analysis of marketing mix utilizing the 7P methodology encompassing product, price, promotion, people, process, and physical evidence in pharmacies. International Journal of Asian Business and Development, 1(1), 59–70. https://doi.org/10.55927/metropolis.v1i1.65
Rašić Jelavić, S., & Pajdaković Vulić, M. (2021). Sustainability balanced scorecard: Four performance perspectives or more? Strategic Management, 26(4), 37-49. https://smjournal.rs/index.php/home/article/download/162/132
Shaukat, F., & Ming, J. (2022). Green marketing orientation impact on business performance: Case of pharmaceutical industry of Pakistan. Frontiers in Psychology, 13, Article 940278. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.940278
Silva, A., Maldonado, I., da Silva, M., & Cepeda, C. (2025). Sustainability balanced scorecard: Systematic literature review. Journal of Risk and Financial Management, 18(6), 324. https://doi.org/10.3390/jrfm18060324
Tarihoran, U., Girsang, E., Nasution, S. L. R., & Ginting, C. N. (2021). Marketing mix 7P application to increase patient re-visits. International Conference on Health Informatics, Medical, Biological Engineering, and Pharmaceutical (HIMBEP 2020). https://pdfs.semanticscholar.org/47c1/3ff944397669a2510fed8647cf48a7eb847e.pdf
