บทบาทของพระสงฆ์กับการพัฒนาชุมชนตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง กรณีศึกษา การพลิกนาร้างเป็นนารักษ์ ตำบลนาหมอศรี อำเภอนาทวี จังหวัดสงขลา

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาบทบาทการเป็นผู้นำของพระอาจารย์ภัทร อริโย ในการพัฒนาชุมชนผ่านโครงการพลิกนาร้างเป็นนารักษ์ ภายใต้หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง และ 2) เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยที่นำมาสู่ความสำเร็จของการดำเนินงาน การวิจัยนี้เป็นวิจัยเชิงคุณภาพโดยใช้รูปแบบการศึกษาเฉพาะกรณี กลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลักใช้วิธีคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง รวมทั้งสิ้น 15 ท่าน ประกอบด้วย พระอาจารย์ภัทร อริโย ผู้นำชุมชน ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้นำศาสนาอิสลาม และเจ้าหน้าที่ภาครัฐที่เกี่ยวข้อง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง แบบบันทึกการสังเกต และแนวทางคำถามสำหรับการสนทนากลุ่ม วิธีการเก็บข้อมูลใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกตการณ์ และการสนทนากลุ่ม ผลการศึกษาพบว่า บทบาทของพระอาจารย์ภัทร อริโย ในโครงการพลิกนาร้างเป็นนารักษ์ สามารถจำแนกออกเป็น 5 ด้านตามหลัก 3 ห่วง 2 เงื่อนไข ได้แก่ (1) บทบาทในการสร้างความพอประมาณ โดยการใช้ทรัพยากรที่ดินทิ้งร้างและภูมิปัญญาท้องถิ่นมาสร้างมูลค่า (2) บทบาทความมีเหตุผล ในการวางแผนการดำเนินงานบนพื้นฐานของหลักวิชาและแสดงให้เห็นผลสัมฤทธิ์เชิงประจักษ์ (3) บทบาทในการสร้างภูมิคุ้มกัน โดยการสร้างเครือข่ายความร่วมมือและส่งเสริมการพึ่งพาตนเองในด้านอาหาร (4) บทบาทในการสร้างเงื่อนไขความรู้ ผ่านการเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้และบูรณาการภูมิปัญญากับวิทยาการสมัยใหม่ และ (5) บทบาทในการสร้างเงื่อนไขคุณธรรม ด้วยการเป็นแบบอย่างด้านความเพียร การอุทิศตนเพื่อส่วนรวม และการสร้างความสมานฉันท์ในสังคมพหุวัฒนธรรม สำหรับปัจจัยที่นำมาสู่ความสำเร็จของการดำเนินงานประกอบด้วย 4 ปัจจัยสำคัญ ได้แก่ (1) ภาวะผู้นำเชิงบารมีของพระสงฆ์ที่ได้รับความไว้วางใจจากทั้งชาวพุทธและมุสลิม (2) การลงมือปฏิบัติให้เห็นเป็นประจักษ์ในพื้นที่จริงเพื่อสร้างความเชื่อมั่น (3) การเปิดโอกาสให้ภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมอย่างเข้มแข็ง และ (4) การสร้างกิจกรรมบนแปลงนาให้เป็นแหล่งเรียนรู้ที่เชื่อมโยงทั้งมิติเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม ผลการวิจัยนี้ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของบทบาทพระสงฆ์ในฐานะผู้นำการเปลี่ยนแปลงที่สามารถประสานความร่วมมือและสร้างความเข้มแข็งให้แก่ชุมชนในบริบทพหุวัฒนธรรมได้อย่างยั่งยืน