การศึกษาวิเคราะห์ความเหมาะสมเชิงพฤติกรรมของ‌พระ‌สงฆ์ต่อพิธีกรรมสักยันต์: บริบทของพระธรรมวินัย

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาบริบททางสังคมของพิธีกรรมการสักยันต์ในวัดไทย (2) ศึกษาพระธรรมวินัยที่เกี่ยวข้องและวิเคราะห์ความเหมาะสมของพระสงฆ์ต่อพิธีกรรมสักยันต์ในบริบทของพระธรรมวินัย
งานวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ด้วยวิธีการวิจัยคัมภีร์ และการวิเคราะห์ตีความเนื้อหาเชิงคุณภาพ โดยวิเคราะห์เอกสารจากพระไตรปิฎกและบทความวิชาการเพื่อตีความตามกรอบพระธรรมวินัยอย่างเป็นระบบ
ผลการวิจัยพบว่า (1) การสักยันต์โดยพระสงฆ์มีรากฐานจากความเชื่อและวัฒนธรรมผสมผสานมากกว่าการสืบเนื่องจากพระธรรมวินัยโดยตรง (2) เมื่อวิเคราะห์ตาม หลักการบัญญัติพระวินัย 20 ประการ พบว่าส่วนใหญ่ขัดแย้งหรือไม่สอดคล้องกับข้อบัญญัติเกือบทุกหมวด อีกทั้งยังเข้าข่าย “เดรัจฉานวิชา” ตามหลักศีลทั้งสามระดับ โดยเฉพาะที่เกี่ยวข้องกับ มหาศีล ซึ่งถือเป็นพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสมต่อสมณ‌สารูปและขัดกับหลักอินทรียสังวร ในประเด็นการสักยันต์ให้สตรี หากภิกษุปฏิบัติด้วยจิตสำรวมและกระทำเท่าที่จำเป็นย่อมไม่เป็นอาบัติ แต่หากมีเจตนาแฝงเชิงกามจะเข้าข่ายอาบัติหนักสังฆาทิเสส ส่วนกรณีไม่มีเจตนาแฝงแต่ทำในที่ลับตาถือเป็นอาบัติเล็กน้อย แม้การสักยันต์จะถูกอธิบายว่าเป็นกุศโลบาย แต่ในทางปฏิบัติกลับส่งเสริมให้ผู้คนพึ่งพาเครื่องมือภายนอกและละเลยการพัฒนาจิตเพื่อละกิเลส ทั้งยังสัมพันธ์กับ พุทธพาณิชย์ ที่อาจทำให้พุทธศาสนาสั่นคลอนในระยะยาว อย่างไรก็ตาม หากพิธีกรรมมีเจตนาเพื่อเป็นสัญลักษณ์แห่งการรักษาศีลหรือพุทธมามกะ เช่นเดียวกับพิธีกรรมชงชาของเซนหรือการจี้ธูปของมหายาน ก็อาจพิจารณาว่าเป็นกุศโลบายที่แท้จริงได้ และด้วยว่าการสักยันต์ส่งผลกระทบต่อภาพลักษณ์ของพระสงฆ์เป็นวงกว้าง คณะสงฆ์จึงควรพิจารณาบทบาทนี้อย่างรอบคอบภายใต้กรอบพระธรรมวินัยควบคู่กับบริบทสังคมปัจจุบัน เพื่อเป็นประโยชน์ในการรักษาศรัทธาที่ถูกต้องต่อไป