รูปแบบการบริหารจัดการการท่องเที่ยวเชิงพุทธของวัดป่าพุทธชินวงศาราม อำเภอภูกามยาว จังหวัดพะเยา

บทคัดย่อ

ท่องเที่ยวทางพระพุทธศาสนาในสังคมไทย 2) เพื่อศึกษาการพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการการท่องเที่ยวเชิงพุทธที่เหมาะสมสำหรับวัดป่าพุทธชินวงศ์ และ 3) เพื่อเสนอรูปแบบการบริหารจัดการการท่องเทียวเชิงพุทธของวัดป่าพุทธชินวงศ์ จังหวัดพะเยา การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยการวิจัยเอกสาร (Documentary Research) และการวิจัยภาคสนาม (Field Research) เก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ และการสังเกตแบบมีส่วนร่วม (Participant Observation) พร้อมวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า การบริหารจัดการการท่องเที่ยวเชิงพุทธของวัดป่าพุทธชินวงศ์มีลักษณะเด่น คือ การบูรณาการศรัทธาทางพระพุทธศาสนากับวิถีวัฒนธรรมท้องถิ่น สร้างทั้งคุณค่าทางจิตวิญญาณแก่ผู้มาเยือนและผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจแก่ชุมชนรอบวัด รูปแบบที่พัฒนาขึ้นเรียกว่า Model: POSC ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ 1) ด้านกายภาพและสิ่งแวดล้อม (Physical and Environmental Components) มุ่งออกแบบและดูแลภูมิทัศน์ สิ่งอำนวยความสะดวก และการอนุรักษ์โบราณสถานอย่างมีเอกลักษณ์ 2) การจัดกิจกรรมเชิงพุทธและวัฒนธรรม (Organization of Buddhist and Cultural Activities) เน้นการจัดปฏิบัติธรรม บรรยายธรรม นิทรรศการพุทธศิลป์ และการฟื้นฟูประเพณีท้องถิ่น 3) การพัฒนาจิตใจและปัญญาของนักท่องเที่ยว (Spiritual and Intellectual Development of Tourists) ผ่านการจัดพื้นที่สมาธิ มุมอ่านหนังสือธรรมะ การติดคติธรรม และการอบรมสั้นด้านการเจริญสติ 4) การมีส่วนร่วมของชุมชนและภาคีเครือข่าย (Community and Network Participation) โดยชุมชนมีบทบาทในการให้บริการ การสร้างเครือข่ายความร่วมมือ และการพัฒนามัคคุเทศก์ท้องถิ่น องค์ความรู้ใหม่ที่ได้จากการวิจัย คือ รูปแบบ POSC เป็นต้นแบบการบริหารจัดการการท่องเที่ยวเชิงพุทธที่ดำเนินงานอย่างองค์รวม ครอบคลุมการจัดการสิ่งแวดล้อม กิจกรรมทางศาสนา การพัฒนาจิตวิญญาณของผู้มาเยือน และการสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนและเครือข่าย ซึ่งมีคุณค่าเชิงทฤษฎีในการขยายผลสู่พื้นที่อื่น และคุณค่าเชิงปฏิบัติในฐานะคู่มือพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงพุทธให้สอดคล้องกับบริบททางสังคม เศรษฐกิจ และวัฒนธรรมท้องถิ่นอย่างยั่งยืน