การเสริมสร้างศักยภาพในการพัฒนากลุ่มวิสาหกิจชุมชนจักสานกระติบข้าว บ้านคำพัฒนา ตำบลบ้านผือ อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย

ณัฐพงศ์  ชนะพันธ์; เดชรัต  สุขกำเนิด

ผู้แต่ง

ณัฐพงศ์ ชนะพันธ์ สถาบันการเรียนรู้เพื่อปวงชน
เดชรัต สุขกำเนิด สถาบันการเรียนรู้เพื่อปวงชน

คำสำคัญ:

กระติบข้าวบ้านคำพัฒนา, วิสาหกิจชุมชนจักสานกระติบข้าว, การพัฒนากลุ่มวิสาหกิจชุมชน จักสาน

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาสภาพปัญหาอุปสรรค วิเคราะห์ศักยภาพการดำเนินกิจการ และเสนอแนวทางในการพัฒนาผลิตภัณฑ์และการบริหารจัดการของวิสาหกิจชุมชนจักสานกระติบข้าวบ้านคำพัฒนา ตำบลบ้านผือ อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย ผู้วิจัยเลือกผู้ให้ข้อมูลสำคัญแบบเจาะจง 23 คน เป็นประชาชน 20 คน และผู้นำชุมชน 3 คน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการใช้แบบสัมภาษณ์เชิงลึก แบบสังเกต และการประชุมกลุ่มย่อย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยประการแรก พบว่า ปัญหาอุปสรรค คือ โครงสร้างองค์กรไม่ครอบคลุมภารกิจ ขาดระบบการบริหารเชิงรุก ไม่ปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงในยุคดิจิทัล ขาดแคลนแรงงาน ขาดเครื่องมือทุ่นแรง บุคลากรขาดทักษะการทำบัญชี ทักษะการออกแบบผลิตภัณฑ์ และทักษะการบริหารเชิงกลยุทธ์ ประการที่สอง พบว่า ศักยภาพการดำเนินกิจการอยู่ที่การเปิดโอกาสให้สมาชิกมีส่วนร่วมในกระบวนการบริหาร ร่วมในการปลูกต้นไผ่เพิ่ม และการสร้างสัมพันธ์กับหมู่บ้านใกล้เคียง มีการเงินที่มีความเข้มแข็งจากการกองทุนและการออมของสมาชิก และการได้รับการสนับสนุนจากภาครัฐ มีวัฒนธรรมการอยู่กันอย่างเกื้อกูล มีการเรียนรู้เทคโนโลยีการใช้สื่อออนไลน์เพื่อการเข้าถึงแหล่งหาความรู้ มีการยึดมั่นในการรักษาคุณภาพที่ดีเพื่อการแข่งขัน ประการสุดท้าย พบว่า ควรยึดตามกรอบส่วนประสมทางการตลาด 4P’s ใช้วัสดุให้หลากหลาย ปรับปรุงขบวนการผลิต ลดต้นทุน เพิ่มการออกแบบผลิตภัณฑ์ให้ทรงคุณค่า เพิ่มช่องทางจัดจำหน่ายแบบออนไลน์ มีส่วนลดพิเศษสำหรับสมาชิก บริการลูกค้าทุกระดับให้ประทับใจ สำหรับแนวทางการพัฒนาการบริหารกลุ่มสมาชิก ได้แก่ การพัฒนากระบวนการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของสมาชิก เชื่อมโยงเครือข่าย และภูมิปัญญาวัฒนธรรมท้องถิ่น

เอกสารอ้างอิง

กชพร ชื่นจันทร์, ปรเมษฐ์ บุญนำศิริกิจ, และสนิทนุช นิยมศิลป์. (2567). ความสัมพันธ์เชิงสาเหตุ ระหว่างภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง การมีส่วนร่วมของสมาชิก และนวัตกรรมผลิตภัณฑ์ที่ส่งผลต่อการดำเนินงานของวิสาหกิจชุมชนหลังการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ของวิสาหกิจชุมชน ในเขตพื้นที่ภาคใต้ ฝั่งอันดามัน. วารสารศิลปการจัดการ, 8(2), 142-162.

กมลชนก ชัยศิรินวกาญจน์. (2562). กลยุทธ์ส่วนประสมทางการตลาดเครื่องเงินในชุมชนพระบาทห้วยต้ม ตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่).

กอพร ต่อวัฒนกิจกุล. (2560). การศึกษาบทบาทการมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดจันทบุรี ระยอง และตราด (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี).

กฤษดา เชียรวัฒนสุข, กุลสตรี ทองสุข, มณฑาทิพย์ สังขทิม, กมลชนก ชูราษฎร์, และธีทัต ตรีศิริโชติ. (2565). ปัจจัยคุณค่าตราสินค้า และส่วนประสมทางการตลาดที่มีต่อการตัดสินใจซื้อซ้ำผลิตภัณฑ์น้ำพริกเผาไทย ผ่านร้านสะดวกซื้อ 7-Eleven ของผู้บริโภคในจังหวัดปทุมธานี. วารสารวิทยาการ จัดการปริทัศน์, 24(3), 33-44.

คมเขต เพ็ชรรัตน์, วันดี พินิจวรสิน, และอรศิริ ปาณินท์. (2561). การอนุรักษ์และสร้างสรรค์หัตถกรรมจักสานของศูนย์ส่งเสริมฝีมือจักสานด้วยไม้ไผ่ ในอำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี. Veridian E-Journal, Silpakorn University, 11,(2), 198-214.

คณาธิศ เนียมหอม. (2564). การพัฒนาเครื่องจักตอกไม้ไผ่เพื่อเพิ่มศักยภาพการผลิตสำหรับงานหัตกรรมชุมชน อำเภอบุณฑริก จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม, 2(5), 19-27.

ชลิตา เจริญเนตร, รัชนีกร จัตุกูล, และกุลกันยา ศรีสุข. (2568). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการขยายโอกาสทางธุรกิจในยุคดิจิทัลของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารสหวิทยาการจดการมหาวิทยาลัยราชภัฏ บุรีรัมย์, 9(1), 114-126.

ไตรมาศ พูลผล, ศักดิ์ดา สุภาพ, ณัฐกิตต์ อยู่ด้วง, และธนธร ชื่นยินดี. (2567). การพัฒนาและยกระดับผู้ ประกอบการชุมชนเศรษฐกิจฐานราก จังหวัดนครปฐม. วารสารพุทธศาสตร์ มจร. อุบลราชธานี, 6(3), 2361-2380.

นภดล ร่มโพธิ์. (2565). การบริหารจัดการเชิงกลยุทธ์และการบัญชีบริหารสำหรับผู้ประกอบการชุมชน (พิมพ์ครั้งที่ 2). โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

บุผาชาติ จันทร์หอม. (2564). แนวทางการพัฒนาการมีส่วนร่วมของประชาชน ในการจัดการน้ำสู่ความยั่งยืน. Journal of Roi Kaensarn Academi, 6(6), 340-356.

เบญริสา ตันเจริญ. (2567). การพัฒนาช่องทางการตลาดดิจิทัลของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านเกษตรกรสวนเก้าแสน ตำบลบางปลา อำเภอบางพลี จังหวัดสมุทรปราการ. วารสารบริหารธุรกิจศรีนครินทรวิโรฒ, 15(1), 30-47.

ปาริชาต สถาปิตานนท์. (2562). การเสริมสร้างศักยภาพและการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในสังคมฐานราก. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยจุฬาลงกรณ์.

พรธิดา เทพประสิทธิ์, และสวรรยา ธรรมอภิพล. (2562). เกาะกก ต้นแบบชุมชนเชิงนิเวศรักษ์สิ่งแวดล้อม. วารสารการเมืองการบริหาร และกฎหมาย, 11(1), 231-252.

พระโกศล มณิรตนา, และพระมหาสุดใจ ชยวุฑฺโฒ. (2566). การเสริมสร้างศักยภาพวัฒนธรรมชุมชนวิถีพุทธตามแนวชายแดน จังหวัดเลย. วารสารพุทธนวัตกรรม และการจัดการ, 6(3), 27-42.

พระพันธวัฒน์ ธมฺมวฑฺฒโน (ภูมิรัง), และวิทยา ทองดี. (2565). สังคมไทยกับการพัฒนาแบบยั่งยืน ตามแนวพระพุทธศาสนา. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 7(3), 301-314.

มริสา พุทโกสิทธิ์, จิตติมา ดำรงวัฒนะ, อุดมศักดิ์ เดโชชัย, และเดโช แขน้ำแก้ว. (2563). แนวทางการอนุรักษ์ องค์ ความรู้ ในการผลิตเครื่องจักสานไม้ไผ่ในชุมชน กรณีศึกษา กลุ่มจักสานไม้ไผ่ หมู่ที่ 5 ชุมชนบ้านท่าช้าง ตำบลช้างซ้าย อำเภอพระพรหม จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารสังคมพัฒนศาสตร์, 3(1), 57-67. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/JSSD/article/view/147

มาลินี คำเครือ และธีระพันธ์ โชคอุดมชัย. (2562). กลยุทธ์การสื่อสารการตลาดออนไลน์ที่มีผลต่อพฤติกรรมการซื้อสินค้าโอทอป ผ่านสื่อสังคมออนไลน์ของผู้บริโภคในจังหวัดกาญจนบุรี. วารสารวิจัยราชภัฏกรุงเก่า สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 6(1), 1–8. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/rdi-aru/article/view/186630

วิไลลักษณ์ วงค์ชัย, ธนภัทร กันทาวงค์, พีระพล ศรีวิชัย, และทิพย์สุดา ฟองสมุทร. (2568). การพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนด้วยภูมิปัญญาท้องถิ่นแบบมีส่วนร่วม เพื่อลดค่าใช้จ่ายครัวเรือน ตำบลทุ่งก่อ อำเภอ เวียงเชียงรุ้ง จังหวัดเชียงราย. วารสารสหวิทยาการ เพื่อการพัฒนามหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์, 15(1). 1-17.

ศรวัสย์ สมสวัสดิ์, ธนโชค ธิเขียว, และเจนนภนต์ ภาคภูมิ. (2568). แนวทางการพัฒนาวิสาหกิจชุมชนอย่าง ยั่งยืน: กรณีศึกษา กลุ่มแปรรูปข้าว และผลไม้น่าน. Lanna Academic Journal of Social Science, 2(2), 1-17.

สัญญาศรณ สวัสดิ์ไธสง. (2567). การบริหารจัดการแบบมีส่วนร่วม: แนวทางการสร้างพลังความร่วมมือใน องค์การ. วารสารการบริหารการจัดการและการพัฒนาที่ยั่งยืน, 2(4), 841-852.

สุชาติ อํานาจวิภาวี, ศิริวัฒน์ เปลี่ยนบางยาง, เพ็ญศรี ฉิรินัง, และจิระพันธ์ สกุณา. (2563). นโยบายของภาครัฐในการส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมให้เกิดความยั่งยืน. วารสารนวัตกรรมการบริหารและการจัดการ,มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์, 8(2), 56–66.

เสรี พงศพิศ. (2552). คู่มือการทำวิสาหกิจชุมชน.พลังปัญญา.

เสรี พงศ์พิศ. (2563). ฐานคิดวิสาหกิจชุมชน: จากปรัชญาสู่การปฏิบัติเพื่อความยั่งยืน. สถาบันส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน.

อาชว์บารมี มณีตระกูลทอง, และฑริดา ใบเกษม. (2563). การพัฒนาการตลาดภายใต้แนวคิดไทยแลนด์ 4.0 สู่การเป็น Premium OTOP ของกลุ่มหัตถกรรมจักสานไม้ไผ่ชุมชนบ้านป่าบง อ. สารภี จ. เชียงใหม่. วารสารการพัฒนาชุมชนและคุณภาพชีวิต, 8(1), 227-237.

อนุกูล ไชยโคตร, วันชัย สุขตาม, และจิรายุ ทรัพย์สิน. (2568). การมีส่วนร่วมด้านการเมืองท้องถิ่นของ ประชาชนในเขตพื้นที่องค์การบริหารส่วนตำบลปราสาท อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสาร วิชาการบัณฑิตศึกษา, 3(2), 46-58.

อนุรัตน์ อนันทนาธร. (2564). การจัดการความมั่นคงของวิสาหกิจชุมชน ตามแนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. วารสารการเมืองการบริหาร และกฎหมาย, 11(3), 683-703.

Cohen, J. M., & Uphoff, N. T. (1977). Rural development participation: Concepts and measures for project design, implementation and evaluation. Rural Development Committee, Center for International Studies, Cornell University.