การบริหารจัดการน้ำเพื่อการเกษตร ของชุมชนตำบลทุ่งปี๊ อำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีจุดประสงค์ 1) เพื่อศึกษาปัญหาการใช้น้ำเพื่อการเกษตรในตำบลทุ่งปี๊ 2) เพื่อศึกษาระบบการบริหารจัดการน้ำของชุมชนตำบลทุ่งปี๊ 3) เพื่อศึกษาการมีส่วนร่วมของสมาชิกผู้ใช้น้ำในการแก้ไขปัญหาการขาดแคลนน้ำ และการบริหารจัดการน้ำให้เหมาะสมกับวิถีเกษตรชุมชนอย่างยั่งยืน ดำเนินการโดยใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) เก็บข้อมูลภาคสนามด้วยแบบสัมภาษณ์ แบบสอบถาม แบบสนทนากลุ่ม ผลการวิจัยพบว่า ปัญหาการบริหารจัดการน้ำเพื่อการเกษตรของชุมชนตำบลทุ่งปี๊ เกิดจาก (1) ปัญหาภายนอก ได้แก่ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิศาสตร์ การบุกรุกลำน้ำ หลักทำการค้าของนายทุนทั้งในและนอกพื้นที่ (2) ปัญหาภายใน ได้แก่ ตัวฝายชำรุดและสึกกร่อน มีตะกอนทรายทับถม ลำน้ำตื้นเขิน ไม่มีงบประมาณจากภาครัฐ คณะกรรมการและสมาชิกขาดความรู้ด้านการบริหารจัดการน้ำ รวมถึงการปรับเปลี่ยนชนิดพืชที่ปลูกทำให้ต้องใช้น้ำมากขึ้น การบริหารจัดการน้ำเพื่อการเกษตร ต้องอาศัยการบูรณาการความร่วมมือจากทุกภาคส่วน โดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ควรส่งเสริมความรู้ด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ การปลูกป่า และการป้องกันการทำลายป่า ควบคู่กับการให้ความรู้ทางวิชาการด้านการบริหารจัดการน้ำทั้งระบบ มีการจัดสรรน้ำตามกฎระเบียบอย่างเคร่งครัด พัฒนาศักยภาพคณะกรรมการบริหารจัดการน้ำ และสนับสนุนจากภาครัฐอย่างต่อเนื่อง รวมถึงการจัดให้มีแหล่งกักเก็บน้ำในช่วงฤดูน้ำหลาก เพื่อใช้ในฤดูแล้ง ซึ่งจะช่วยแก้ไขปัญหาภัยแล้งและลดความเสี่ยงจากน้ำท่วมได้อย่างมีประสิทธิภาพ